واکنش‌ها به بازداشت 'مقام سابق قضایی ایران' در سوئد به ظن شرکت در کشتار ۶۷

تصویر ویزای ورود حمید نوری به اروپا؛ او اکنون به ظن دست داشتن در کشتار ۶۷ در سوئد در بازداشت است
Image caption تصویر ویزای ورود حمید نوری به اروپا؛ او اکنون به ظن دست داشتن در کشتار ۶۷ در سوئد در بازداشت است

در نخستین واکنش‌ها به تمدید بازداشت یک ایرانی در سوئد به ظن دست داشتن در کشتار ۶۷، کومی نایدو، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل و اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه اعدام‌های فراقانونی در سازمان ملل متحد از این اتفاق استقبال کردند.

دادگاهی در سوئد حکم بازداشت حمید نوری، یک شهروند ایرانی را به ظن جنایت علیه بشریت و کشتار زندانیان سیاسی در تابستان سال ۱۳۶۷ تمدید کرد تا شاکیان پرونده فرصت یابند مدارک بیشتری علیه او جمع کنند. ایرج مصداقی، شاهد و کاوه موسوی، شاکی این پرونده می‌گویند حمید نوری با نام مستعار عباسی، دادیار زندان گوهردشت بوده است.

کومی نایدو، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل در واکنش به این خبر گفته "بازداشت یک مرد ایرانی در سوئد به ظن جرایم علیه بشریت یک تحولی تاریخی علیه مصونیت از مجازات در خصوص کشتار زندانیان در سال ۱۳۶۷ در ایران است.

دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل همچنین گفته "این بازداشت همچنین تصدیقی است به کارزاری طولانی بر سر حقیقت و برای برقراری عدالت به دست خانواده‌های قربانیان و بازماندگان".

پیشتر اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه اعدام‌های فراقانونی در سازمان ملل متحد هم در توئیتی درباره این خبر نوشته بود "این اولین گام مهم به سوی عدالت درباره اعدام‌های سال ۱۳۶۷ است؛ اولین باری که در رابطه با وقایعی که در سال ۱۳۶۷ در ایران اتفاق افتاد و هزاران زندانی در آن کشته شدند، یک نفر متهم می‌شود".

حق نشر عکس Getty Images
Image caption اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه اعدام‌های فراقانونی در سازمان ملل متحد: این اولین گام مهم به سوی عدالت درباره اعدام‌های سال ۱۳۶۷ است

روز گذشته سفارت ایران در استکهلم پرسش بی بی سی فارسی درباره پرونده بازداشت یک ایرانی در سوئد را بی‌پاسخ گذاشت.

کارولینا ویزلندر، دادستان این پرونده دیروز در بیانیه‌ای تأیید کرد که "امروز دادگاه منطقه‌ای استکهلم حکم بازداشت یک شهروند ایرانی در ارتباط احتمالی با ظن ارتکاب جرایم کیفری در ایران علیه قوانین بین‌المللی، ارتکاب جرم فاحش و قتل در دوره ٢٨ ژوئیه تا ٣١ اوت سال ا٩٨٨ در تهران، ایران، را صادر کرد". 

دادستانی سوئد نیز دیروز در بیانیه اعلام کرد "کارولینا وایسلاندر، دادستان ارشد دادستانی ملی پیگرد جرایم سازمان یافته به عنوان دادستان تحقیق پرونده تعیین شده است و موظف شده حداکثر تا تاریخ ١١ دسامبر در مورد ایراد یا عدم ایراد اتهام علیه فرد مذکور تصمیم‌گیری کند".

شیرین عبادی برنده جایزه صلح نوبل نیز در کانال رسمی خود در تلگرام به این خبر واکنش نشان داده و گفته "این اتفاق و بازداشت حمید نوری، افراد دارای مسئولیت در جمهوری اسلامی، چه در گذشته و چه حال و همه کسانی که در جنایت‌هایی مثل کشتار سیستماتیک دهه شصت و به طور خاص قتل عام‌سال ۶۷ و پنهان کردن اطلاعات و جنازه‌ها از خانواده‌هایشان و شکنجه زندانیان نقش داشته‌اند، بدانند که همیشه نمی‌شود قِسِر‌ در رفت! بالاخره نوبت آنها می‌رسد".

خانم عبادی از تلاش‌ها برای تشکیل این پرونده تقدیر کرده و گفته "کار ارزنده اقای مصداقی و موسوی الگوی مناسبی است برای ایرانیان خارج از ایران و همچنین فعالان غیر ایرانی که کسانی که در جنایات انسانی دست داشته‌اند و به قدر کافی سند و مدرک علیه ایشان وجود دارد را به دادگاه‌های خارج از ایران بکشانند و مورد بازخواست حقوقی قرار بدهند. تشکیل پرونده‌های حقوقی که مستند به شواهد مورد نیاز دادگاه‌هاست کاری است که نیازمند به یک همت عالی و اراده‌حقوق بشری است".

Image caption حمید نوری با نام مستعار عباسی از دادیار زندان گوهردشت بوده

فرد بازداشت شده در سال‌های گذشته در تهران به شغل وکالت مشغول بوده است.

این نخستین بار است که یک ایرانی به ظن شرکت در کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ بازداشت می‎شود.

مرداد و شهریور ۱۳۶۷، هزاران زندانی سیاسی در ایران با دستور آیت‌الله خمینی، بنیان‌گذار و رهبر جمهوری اسلامی اعدام، و در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند.

تعداد دقیق کشته‌شدگان نامعلوم مانده است اما، بنا به برآوردهای تخمینی سازمان‌های حقوق بشری و سیاسی، این تعداد به حدود ۵ هزار نفر می‌رسد.

مقام‌ها و مسئولان ایرانی جنازه هیچ‌یک از قربانیان کشتارهای فراقضایی سال ۱۳۶۷ را به خانواده‌هایشان تحویل نداده و به علاوه، در تلاش برای محو کردن هر نشانی از قربانیان، محل دفن اجساد را هم به اکثر خانواده‌ها اطلاع نداده‌اند.

گورستان خاوران در تهران یکی از گورهای جمعی این اعدام‌شدگان است.

آیت‌الله حسینعلی منتظری در آن زمان در جلسه‌ای با مقام‌های مسئول این اعدام‌ها را "بزرگترین جنایت تاریخ" حکومت ایران خوانده بود.