روزنامه های کابل: شنبه، ۱۳ عقرب

تصویب بودجه سال ۱۳۹۷ در کابینه افغانستان، تصمیم اخیر وزارت مخابرات برای بستن واتس‌آپ و تلگرام از موضوع‌های اصلی روزنامه‌های کابل است. جنجال‌ها بر سر "فارسی" و "دری" و همچنین کاهش کنترل دولت بر خاک کشور نیز مورد توجه مقاله‌های اصلی این روزنامه‌ها است.

توسلی غرجستانی در سرمقاله روزنامه افغانستان ما "قوت وضعف" بودجه سال ۱۳۹۷ را بررسی کرده و آن را واقع‌بینانه دانسته است. از نظر نویسنده، این بودجه به این دلیل واقع‌بینانه است که از "بلندپروازی‌های دور از دسترس" در آن پرهیز شده و در عوض با توجه به چالش‌های موجود برای رسیدن به رشد ۳.۱ درصدی اقتصاد تمرکز شده است.

نویسنده افغانستان ما افزوده که بهبود رشد تولید ناخالص داخلی در سال آینده براساس فرضیه بهبود ۶.۵ درصدی وضعیت بخش کشاورزی و افزایش نسبی سرمایه‌گذاری خصوصی در نظر گرفته شده است. به نوشته این مقاله، رشد تولید ناخالص داخلی در آینده ۹ درصد پیش‌بینی شده است.

ضعف‌های این بودجه از نظر سرمقاله‌نویس افغانستان ما عبارت است از تغییر نه چندان قابل توجه در بودجه عمرانی. آنچه که پیش شده هم بیشتر متکی به انتقال بودجه عمرانی سال یا سال‌های گذشته به سال آینده است، چرا که دولت نتوانسته بودجه توسعه‌ای خود به موقعش را مصرف کند.

به نوشته این روزنامه، بودجه سال آینده شامل ۳۵۴ میلیارد افغانی پیش‌بینی شده که ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد؛ ۵۴ درصد آن از منابع خارجی، ۳۷ درصد دیگر از منابع داخلی تمویل و بیش از ۸ درصد از طریق ذخایر نقدی سال جاری تامین می‌شود.

Image caption ماندگار. روزنامه ماندگار کاهش کنترل دولت بر خاک کشور را هشداری برای دولت دانسته است.

هشت صبح در مطلب اصلی خود تصمیم اخیر وزارت مخابرات منبی بر بستن شبکه‌های اجتماعی واتس‌آپ و تلگرام را نقد کرده و آن را "مصداق سانسور" دانسته است. روزنامه افزوده که حالا شاید دولت دلایل امنیتی را در مورد عنوان کند، ولی چه تضمینی وجود دارد که فردا شبکه‌های دیگر اجتماعی هم مسدود نشود.

روزنامه با توجه به پیشینه سانسور و نگرانی شهروندان از "بازگشت سانسور"، تاکید کرده که دولت باید در مورد بستن واتس‌آپ و تلگرام به مردم توضیح دهد. هشت صبح همچنین از سازمان امنیت ملی خواسته که برای شهروندان باید به صورت مشخص روشن کند که سانسوری در کار نیست و به ارزش‌های دموکراتیک متعهد است.

سرمقاله هشت صبح همچنین در مورد احتمال نقض حریم خصوصی شهروندان در فضای مجازی ابراز نگرانی کرده و نوشته که دولت باید نظامی ایجاد کند که براساس آن کسی نتواند از اطلاعات شخصی مردم "استفاده شخصی" کند یا به شهروندان آسیب برساند.

نویسنده هشت صبح افزوده که مبارزه با تروریسم گاه شرایطی به وجود می‌آورد که دولت‌ها مجبور می‌شوند حریم خصوصی افراد را نقض کنند. به نظر روزنامه، حالا دولت افغانستان شاید فناوری لازم را در این زمینه ندارد؛ بنابراین تصمیم می‌گیرد که برخی از شبکه‌های اجتماعی را مسدود کند.

ماندگار با توجه به جنجال‌های اخیر درباره واژه‌های "فارسی" و "دری" در سرمقاله خود تاکید کرده که زبان مردم افغانستان "فارسی" است و نه "دری". به نظر روزنامه، جدا کردن فارسی به دو زبان دری و فارسی، به هدف دامن زدن با اختلاف‌های قومی و "دشمنی" میان آنها صورت می‌گیرد.

روزنامه افزوده که واژه "دری" تنها در مراکز آموزشی و ادارات دولتی افغانستان کاربرد دارد و بیرون از آنها "اصلا نه قابل استفاده است و نه کسی آن را می‌شناسد." ماندگار معتقد است که نامیدن زبان فارسی به دری در افغانستان پیشینه دارد و یکی از ابزارهای مهم برای "دشمنی" با فرهنگ و ادب فارسی است.

سرمقاله‌نویس ماندگار مدعی است که "سیاست فرهنگی کنونی" به همین سو پیش می‌رود و این امر زمینه آن را فراهم کرده که بی‌بی‌سی بخش افغانستان هم نامش را به "بی‌بی‌سی دری" تغییر دهد. از نظر روزنامه، دلیل این که این تصمیم بخش افغانستان بی‌بی‌سی با واکنش گسترده مواجه شده، همین موضوع است.

ماندگار افزوده: "بنابراین انتظار داریم که صفحه بی‌بی‌سی برای افغانستان دوباره به صفحه فارسی برای افغانستان ساخته شود و یا هم اگر دست آندرکاران مشتاق کلمه "دری" هستند آن را به "فارسی دری" که نام کامل این زبان هست، برگردانند نه دری که به هدف قطعه و تقسیم کردن زبان فارسی که زبان اول همه مردم افغانستان است، همواره استفاده می‌شود."

اخیرا بی‌بی‌سی بخش افغانستان نام صفحه فیسبوک خود را به "بی‌بی‌سی دری" تغییر داد و واکنش‌های زیادی را برانگیخت. مینه بکتاش، رئیس این بخش گفته که "هیچ انگیزه سیاسی و فرهنگی در پشت این تصمیم وجود ندارد" و این تصمیم برای "نزدیک شدن به مخاطبان" اتخاذ شده و ضمنا "دری" به عنوان یکی از زبان‌های رسمی در قانون اساسی کشور درج شده است.

Image caption هشت صبح. در دو روز اخیر بستن واتس آپ و تلگرام در رسانه ها و شبکه های اجتماعی افغانستان بحث داغی را به راه انداخته است

اطلاعات روز در سرمقاله خود با اشاره به گزارش اخیر بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) این پرسش را مطرح کرده که "عقب‌نشینی حکومت در برابر طالبان تا کجا ادامه می‌یابد؟" به نظر روزنامه، حکومت هم کنترل خود بر خاک کشور را به صورت تدریجی از دست داده و هم مدیریت سیاسی کشور کفش بیرون شده است.

سیگار اخیر گزارش داد که دولت افغانستان بر حدود ۵۷ درصد و گروه طالبان بر ۱۳ درصد خاک کشور کنترل و نفوذ دارند، در حالی که ۳۰ درصد از اراضی کشور محل منازعه بین دو طرف است. در گزارش آمده که کنترل و نفوذ دولت در ظرف دو سال اخیر به "پایین‌ترین سطح" خود رسیده است. وزارت دفاع افغانستان این گزارش را رد کرده است.

سرمقاله‌نویس اطلاعات روز مدعی است که "حکومت در این‌باره تلاش می‌کند واقعیت را از مردم پنهان کند". روزنامه افزوده که واقعیتی که همه‌روزه در رسانه‌ها بازتاب می‌یابد و مردم در شهرها و بزرگ‌راه‌ها با آن روبه‌رویند، بیش‌تر گزارش سیگار را تأیید می‌کند."

نویسنده اطلاعات روز معتقد است: "گزارش تازه سیگار حاوی نکته ظریف و هشداردهنده‌ای در مورد وضعیت امنیتی است. این گزارش نشان می‌دهد که تمامی نقاطی که به‌لحاظ نقشه‌ امنیتی و یا بافت اجتماعی و سیاسی مستعد ناامنی‌اند، همه به‌نحوی تحت کنترل طالبان یا تحت نفوذ این گروه قرار دارند."

اطلاعات روز با اشاره به واکنش وزارت دفاع افغانستان که گفته تعیین میزان دقیق کنترل دولت و شورشیان بر خاک و جمعیت کشور به دلیل ماهیت سیال جنگ ناممکن است، نوشته که بخشی از جنگ شورشیان ماهیت چریکی دارد، ولی بخشی دیگر برای کنترل خاک متمرکز است. روزنامه هشدار داده که گسترش جنگ و افزایش قربانیان آن باعث "بی‌اعتمادی" مردم می‌شود.