خاطرات کریم خرم: 'آمریکایی‌ها قصد کشتن حامد کرزی را داشتند'

خرم حق نشر عکس Getty Images
Image caption خرم کارنامه خود در کنار حامد کرزی را در کتابی گردآوری کرده است

عبدالکریم خرم، رئیس دفتر حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین و وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان که به گفته خودش از همه امور ارگ ریاست جمهوری گرفته تا مسئولیت مذاکرات کرزی با کاخ سفید را به عهده داشت، در کتاب خاطراتش که تازه چاپ شده در مورد رابطه افغانستان و آمریکا و جنجال‌های میان حامد کرزی و کاخ سفید داستان‌های جالبی نقل کرده است.

'چهل سال در طوفان ' خاطرات عبدالکریم خرم را از فراز و نشیب زندگی، خانواده، جهاد و روند آموزشش روایت می‌کند و تصویری از مسئولیت‌هایش در وزارت اطلاعات و فرهنگ و بعدا در مرکز قدرت افغانستان، ارگ، ارائه می‌کند.

Image caption 'چهل سال در طوفان' کتاب خاطرات زندگی سیاسی عبدالکریم خرم اخیرا به زبان‌های پشتو و فارسی در کابل منتشر شده است

دوره دوم ریاست جمهوری حامد کرزی، از دوره‌های جنجالی در روابط میان افغانستان و آمریکا به شمار می‌رود.

فراز و نشیب روابط افغانستان و آمریکا، دیدگاه‌ چهره‌های دخیل در سیاست افغانستان، روابط با پاکستان، چگونگی جنگ علیه تروریسم، موافقتنامه امنیتی آمریکا و افغانستان، تلفات غیرنظامیان، زندان بگرام و جنجال‌ها بر سر انتقال زندانیان متهم به تروریسم، دفتر طالبان در قطر، جدال لفظی مقامات آمریکایی با کرزی، انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴ و انتقال قدرت به رئیس جمهور اشرف غنی بخشی از محتوای این کتاب را تشکیل می‌دهد.

'چهل سال در طوفان ' از نارضایتی دوستان و کابینه حامد کرزی از او و از برخوردهای لفظی و گفت‌وگوهای تند او با مقامات آمریکایی حکایت دارد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در کتاب در مورد کابینه حامد کرزی و نظرات او در مورد کابینه‌اش هم توضیح داده شده

کریم خرم دراین کتاب می‌نویسد که در ماه آگست سال ۲۰۱۲ روابط آمریکا و دولت افغانستان بر سر انتقال زندانیان بگرام پر تنش شد. حامد کرزی تاکید داشت که این زندانیان فورا به حکومت افغانستان تسلیم داده شوند.

طبق مندرجات کتاب، اما ژنرال جان آلن، فرمانده عمومی نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان در آن زمان خواهان توقیف و نگهداری زندانیان از سوی نیروهای آمریکایی در افغانستان بود. صحبت‌ها میان دو طرف در ارگ ریاست جمهوری تند شد:

"کرزی به مقام‌های آمریکایی گفت که بحث زندان به پایان رسیده"

ژنرال آلن با صدای بلند گفت که شما ناکام مانده‌اید.

کرزی گفت: "خارجی‌ها دیگر اجازه زندانی کردن ندارند."

آلن به رایان کراکر، سفیر آمریکا در افغانستان گفت:

"جناب سفیر این گفت‌وگو دیگر نتیجه نمی‌دهد."

کرزی گفت: "اشغال افغانستان باید به پایان برسد."

ژنرال آلن در حالی‌که از جایش بلند شده بود، گفت:

"از وقت‌تان تشکر."

آقای خرم در کتاب خاطراتش نوشته که پس ازاین گفت‌وگو کرزی مرا خواست و ایمیلی‌ را که نمایندگی افغانستان در نیویورک برایش فرستاده بود، به من نشان داد.

به گفته آقای خرم دراین ایمیل آمده بود که براساس معلومات بدست آمده، ژنرال آلن می‌خواهد کرزی را از طریق یکی از محافظانش "ترور" کند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption دراین کتاب از برخورد لفظی حامد کرزی و ژنرال آلن صحبت شده است

"بی‌اعتنایی وزرا به کرزی"

خرم که دست راست رئیس جمهور حامد کرزی و چهره تعیین‌کننده در سیاست‌ها و موضع‌گیری‌های او بود، در کتابش می‌گوید آمریکایی‌ها ارزش زیادی به زندان بگرام قایل بودند اما کرزی مخالف زندان‌های خارجی، زندانی شدن افغان‌ها توسط نیروهای خارجی و عملیات شبانه این نیروها بود.

به باور او و خرم، اینها موجب شعله‌ور شدن و طولانی شدن بیشتر جنگ در افغانستان می‌شد.

خرم می‌نویسد که کرزی تنها با آمریکایی‌ها دست و گریبان نبود بلکه دراین زمینه‌ها در داخل کابینه هم حمایت زیادی نداشت.

به باور او بسیاری از اعضای کابینه کرزی در مورد بحث تلفات غیرنظامی، زندان بگرام و موافقت‌نامه امنیتی با آمریکا او را تنها گذاشته بودند.

به نوشته خرم، رنگین دادفر اسپنتا مشاور امنیت ملی کرزی از او خواسته بود تا در اعلامیه‌های مربوط به انتقال زندانیان از آمریکایی‌های به افغان‌ها زبان شدید استفاده نکند.

طبق مندرجات این کتاب، کرزی در جوابش گفته: "من رئیس جمهوری نه بلکه رئیس یک حکومت مزدور هستم، مه رئیس جمهوری نه بلکه نماینده مزدوران هستم."

آقای خرم نوشته که بسم‌الله محمدی، وزیر دفاع آن زمان در دادن رتبه سپهبدی (دگرجنرالی) به غلام فاروق بارکزی، مسئول انتقال زندانیان بگرام تعلل می‌کرد.

فرمانده زندان بگرام براساس اصول نظامی افغانستان باید رتبه سپهبد داشته باشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آقای خرم نوشته که سپنتا از کرزی می‌خواست از زبان شدیدالحن در برخورد با خارجی‌های استفاده نکند

به باور آقای خرم، آنهایی ‌که به دلایل مختلف از آمریکا حمایت می‌کردند و نمی‌خواستند ژنرالان آمریکایی را ناراحت بسازند، کرزی را بسیار عصبانی می‌ساختند.

خرم نوشته که باری اشرف غنی که در آن زمان مسئول روند انتقال بود، به کرزی گفت: "من نگران هستم و معلومات دارم که اگر در مورد مساله بگرام با آمریکایی‌ها بسیار جدی برخورد کنی، علیه‌ات کودتا می‌شود. این کودتا را ژنرالان نه بلکه افسران پایین‌رتبه‌تر انجام خواهند داد که رتبه‌های دگرمنی (سرهنگ دوم)، دگروالی (سرهنگ) و پایین‌تر از آن دارند."

باری بسم‌الله محمدی گفت: "رئیس صاحب حوصله داشته باشید، خدا کسی را محتاج نکند، چه کار کنم محتاج هستیم."

مشاور امنیت ملی هم باری به کرزی گفت: "من با عملیات شبانه موافق هستم و وزیر دفاع هم نیستم که به خاطر کرسی، حرف‌های سخت شما را تحمل کنم."

"برخورد خشن مقامات آمریکایی"

حامد کرزی در برخورد شدید با مقامات آمریکایی شهرت دارد. آمریکایی‌ها او را فرد "توهم‌زده" و "زودرنج" می‌دانند، اما به باور خرم یکی از دلایل اصلی تنش‌ها میان دو طرف نبود اعتماد در مورد صداقت آمریکایی‌ها بود.

آمریکایی‌ها هم در نشست‌های خود با کرزی از رفتارهای خشن و تهدید کار می‌گرفتند.

آقای خرم در کتاب خاطراتش از چهره‌هایی چون سوزان رایس، مشاور امنیت ملی باراک اوباما، جان کری، وزیر خارجه پیشین آمریکا، ریچارد هولبروک و جان آلن نام می‌برد که در نشست‌ها با کرزی به او خیره می‌شدند و حرکات خشن از خود نشان می‌دادند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption کریم خرم در کتاب خود نوشته که سوزان رایس و شماری دیگر از مقامات آمریکایی با کرزی برخورد مناسبی نداشتند

دراین کتاب آمده که آمریکایی‌ها می‌دانستند که خرم به کرزی نزدیک است و رئیس جمهوری حرف‌های او را می‌پذیرد و به گفته آقای خرم ژنرال آلن می‌خواست از طریق یک ژنرال فرانسوی با او تماس برقرار کند.

به گفته او پس از آنکه این تلاش ژنرال آلن نتیجه نداد، او به پیرسید احمد گیلانی، یکی از رهبران جهادی گفته بود: "به خرم نصیحت کنید که در موضوع زندان بگرام یک دندگی نکند."

در ادامه آمده که گیلانی به خرم گفته "ژنرال آلن می‌گوید جای خرم ریاست دفتر نه، بلکه جای او آنجاست که مردم لباس زرد به تن دارند."

منظور از آن بازداشتگاه گوانتانومو است که زندانیان "متهم به اعمال تروریستی" به آنجام منتقل می‌شدند و لباس زرد به تن آنها بوده.

"کیانی جلو آزادی ملا برادر را گرفت"

کتاب 'چهل سال در طوفان ' در مورد دفتر افتتاح دفتر سیاسی طالبان در قطر و نگرانی‌های کرزی در مورد آن نیز روشنی می اندازد.

کریم خرم می‌گوید در آوریل سال ۲۰۱۳ سفیر آمریکا در ناتو، نشست سه جانبه‌ای را در خانه خود در بلژیک برگزار کرد. دراین نشست حامد کرزی، جان کری و اشفاق کیانی، رئیس ستاد ارتش پاکستان شرکت داشتند.

کرزی دراین نشست خواهان آزادی ملا عبدالغنی برادر، معاون سیاسی گروه طالبان از پاکستان شد ولی ژنرال کیانی گفت که شورای کویته طیب آغا را به عنوان رئیس دفتر طالبان در قطر تعیین کرده و نیازی به ملا برادر نیست.

آقای خرم نوشته که ژنرال کیانی استدلال می‌کرد که رفتن ملا برادر به قطر جنجال ایجاد می‌کند. او می‌گفت ملا برادر اعتبار خود را از دست داده و آنها به این دلیل او را بازداشت کرده و در زندان انداخته‌اند که از میدان جنگ دور باشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حامد کرزی خواهان آزادی ملا برادر بود ولی پاکستان با آزادی او مخالفت می‌کرد

دراین کتاب روی انتخابات جنجالی ۲۰۱۴ هم تمرکز شده است. نویسنده می‌نویسد که یک روز از کرزی پرسیدم که از احتمال نامزدی اشرف غنی حمایت می‎کند؟

کرزی در جواب گفته: "بد نیست که رئیس جمهور شود. یکی اینکه اگر سندی برایش داده شود، می‌تواند آن را درک کند. دوم اینکه اگر بخواهد می‌تواند از منافع کشور دفاع کند."

خرم می‌گوید اشرف غنی پس از به قدرت رسیدن در اولین اقدام موافقتنامه امنیتی با آمریکا را امضا کرد و به برکناری کارمندان ارگ شروع کرد.

خرم در ادامه کتابش آورده است: "کسانی را که کرزی ممنوع‌الدخول ساخته بود، اجازه ورود به افغانستان داد."

حق نشر عکس ARG
Image caption خرم می‌گوید که کرزی فکر می‌کرد اشرف غنی برای ریاست جمهوری افغانستان فرد مناسبی است