انتخابات افغانستان؛ حکمتیار، بازمانده اسلام سیاسی، مدعی ریاست جمهوری

بی بی سی

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در ششم میزان/مهر برگزار می‌شود. کارزار انتخاباتی ۶ اسد/مرداد آغاز شد و تا ۴۸ساعت قبل از روز برگزاری انتخابات ادامه خواهد داشت. در این انتخابات ۱۵ نامزد حضور دارند. بی‌بی‌سی در سری‌ گزارش‌هایی به معرفی این نامزدها پرداخته‌ است.

گلبدین حکمتیار
Image caption گلبدین حکمتیار در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی در کابل

گلبدین حکمتیار، به عنوان یک فرمانده و رهبر جهادی در دهه ١٩٨٠ علیه شوروی و در دهه ١٩٩٠ علیه دولت اسلامی در کابل جنگید و از سال ٢٠٠١ به بعد ١٥ سال تحت پیگرد آمریکا بود تا این که در سال ٢٠١٦ بنا به توافق صلح با حکومت به کابل برگشت و اکنون نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان است. آقای حکمتیار نامزدی است که نماینده ایده‌های اسلام سیاسی در این انتخابات خوانده می‌شود.

او بازمانده جریان اسلام سیاسی مجاهدین از دهه‌های ١٩٧٠-١٩٨٠ است که متاثر از اخوان المسلمین مصر بودند.

حزب سیاسی گلبدین حکمتیار (حزب اسلامی)، مانند سایر گروه‌های اسلام‌گرا در جهان اسلام، علاوه بر مبارزه مسلحانه، انتخابات را نیز "یک فرصت" برای تصاحب قدرت می‌بینند.

اعضای حزب اسلامی حکمتیار در ١٨ سال گذشته در مقام‌های بلندپایه در دولت افغانستان کار کرده و نفوذی گسترده داشته‌اند؛ اما جمال‌الدین، فرزند آقای حکمتیار که سال گذشته در انتخابات پارلمانی از کابل شرکت کرد، به پارلمان راه نیافت.

حضور گلبدین حکمتیار در انتخابات این دوره ریاست جمهوری هم برای خودش و هم برای حکومت افغانستان نمادی از موفقیت روند گفتگو با مخالفان مسلح و بازگرداندن آنان به زندگی عادی و سیاسی در افغانستان است.

گروه انتخاباتی آقای حکمتیار با معاونت فضل الهادی وزین و حفیظ الرحمان نقی با شعار "صلح و عدالت اسلامی" وارد میدان رقابت انتخاباتی شده است.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.
کارزار انتخابات ریاست جمهوری افغانستان؛ حکمتیار وارد میدان شد

مخالف آموزش مختلط

آقای حکمتیار در مصاحبه اختصاصی با بی‌بی‌سی درباره حقوق زنان می‌گوید مخالف آموزش دختران و پسران در کلاس/صنف‌های مشترک است. او گفت در صورت پیروزی در انتخابات، به تدریج کلاس‌های مشترک آموزشی دختران و پسران در مکاتب/مدارس، دانشگاه‌ها و دیگر مکان‌های آموزشی را جدا خواهد کرد.

او همچنین وجود 'خانه‌های امن ' زنان را توطئه‌ای با هدف متلاشی ساختن خانواده‌ها دانست. خانه‌های امن زیر نظر وزارت زنان افغانستان، محل‌هایی است برای پناه دادن به زنانی که مورد خشونت خانوادگی قرار می‌گیرند.

حق نشر عکس AFP
Image caption گلبدین حکمتیار در پیشاور پاکستان در حال سخنرانی در میان گروهی از مجاهدین در ۱۹۸۷

آقای حکمتیار گزارش‌ها درباره خشونت در برابر زنان در افغانستان را مبالغه‌آمیز می‌خواند و می‌گوید آنچه در رابطه با خشونت علیه زنان ادعا می‌شود جدی نیست.

در سال‌های اخیر صدها زن به دلیل خشونت‌های خانوادگی مجبور شده‌اند که به خانه‌های امن پناه ببرند.

در پاسخ به این سوال که آیا از نظر او، زن حقوق برابر با مرد دارد، در مصاحبه‌ای با شبکه طلوع‌نیوز می‌گوید "نه، حقوق زن در اسلام بیشتر از مرد است" اما در پاسخ به این سوال که آیا زن می‌تواند رئیس‌جمهوری شود، می‌گوید:"زن نمی‌تواند رئیس جمهور شود و اسلام امور جداگانه را به مرد و زن واگذار کرده است".

حق نشر عکس EPA

'تفاوت حکمتیار با طالبان'

گلبدین حکمتیار در پاسخ به این سوال که چه فرقی میان دیدگاه‌های او و طالبان وجود دارد گفت: "طالبان جریان تازه است اما حزب اسلامی ریشه ٥٠ ساله دارد."

او می‌گوید: "نوجوان بودم که مبارزه را آغاز کردم و تصور هم نمی‌کردم روزی به رهبری یک حزب برسم." او تنها بازمانده از ١٢ عضو موسس اعضای "جوانان مسلمان" است که در دهه ١٩٧٠در دانشگاه کابل علیه گروه‌های چپ‌گرا تشکیل شده بود.

حزب اسلامی گلبدین حکمتیار اولین حزبی بود که در زمان ظهور گروه طالبان در اوایل دهه ١٩٩٠ با این گروه مواجه شد. فرماندهان حزب اسلامی با کمترین درگیری به نفع طالبان از صحنه خارج شدند.

پس از ٢٠٠١ نیز حکمتیار با ملامحمد عمر رهبر گروه طالبان بیعت کرد و او را به عنوان امیرالمومنین قبول کرد.

او معتقد است که حزبش پیش‌تر از طالبان در سال ٢٠٠١ جنگ علیه نیروهای بین‌المللی را آغاز کرد. او می‌گوید "در آن روزها طالبان فروپاشیده بود و حتی به نیروهای خود هدایت داده بود که با نیروهای داخلی بجنگید، در حالی که حزب اسلامی به نیروهای خود دستور داده بود که فقط با نیروهای خارجی بجنگند".

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حکمتیار می‌گوید در کارزار انتخاباتی در ولایات با مزاحمت طالبان مواجه نشده است، اول سپتامبر ٢٠١٩

آقای حکمتیار می‎‌گوید برخلاف طالبان او "همواره" به انتخابات باور داشته است، به گفته خودش اولین‌بار در زمانی که دانشجوی سال اول دانشگاه بود در یک انتخابات دانشجویی بر دو محصل دیگر چپ‌گرا یکی "خلقی" و دیگری "شعله‌ای" پیروز شده بود.

او این را فرق خودش با طالبان می‌داند و اضافه می‌کند: "یگانه راه‌حل بحران افغانستان و منازعه قدرت رجوع به انتخابات آزاد و شفاف و تمکین به آرای مردم است اما تا این لحظه طالبان ادعا نکردند که انتخابات را قبول دارند".

آقای حکمتیار از معدود نامزدان این دوره انتخابات ریاست جمهوری است که می‌گوید بدون هراس از تهدید طالبان به کارزارهای انتخاباتی پرداخته است. او می‌گوید: ٢ هزار کیلومتر به ولایت‌های شرقی و بدخشان و تخار و بغلان با موتر سفر کرده اما با "هیچ نوع مزاحمت" روبرو نشده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حکمتیار در ارگ ریاست جمهوری؛ در کنار رهبران حکومت وحدت ملی و چهره‌های سیاسی پس از توافق صلح

نسخه صلح حکمتیار

گلبدین حکمتیار می‌گوید اخیرا مذاکراتی با گروه طالبان داشته "تا علیه همدیگر تبلیغات منفی و عملیات خصمانه نداشته و با هم همکاری داشته باشند". گروه طالبان حاضر به گفتگو با حکومت افغانستان نشده است.

آقای حکمتیار می گوید او سایر گروه‌ها را نیز "تشویق" می‌کند که وارد توافق‌های جداگانه صلح با گروه طالبان شوند.

حکمتیار هیچ دستاورد نمی‌بیند

حفظ دستاوردهای ١٨ سال گذشته از خواسته‌های عمده جامعه مدنی و فعالان حقوق بشر در روند گفتگوهای صلح با طالبان بوده است اما آقای حکمتیار معتقد است که "هیچ دستاوردی" نمی‌بیند و دوره فعلی "تاریک‌ترین دوره تاریخ افغانستان" است.

او می‌گوید طالبان نیز در برگشت به قدرت، هیچ دستاوردی را از بین نمی‌برند.

آقای حکمتیار مانند طالبان خواستار تغییرات در شکل نظام سیاسی فعلی است، از جمله ایجاد یک شورای ملی کاملا منتخب مقتدر که رئیس جمهور نیز ملزم به پاسخگویی به آن باشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حکمتیار در کابل، در اولین کنفرانس مطبوعاتی پس از بازگشت به کابل، ٨ ژوئن ٢٠١٧

آقای حکمتیار نسبت به شخصیت‌های تاریخی افغانستان دیدگاه‌های رادیکال دارد.

حکومت اشرف غنی صد سالگی استقلال افغانستان را به صورت باشکوه جشن گرفت. امان الله، شاه نوگرای افغانستان در اوایل قرن بیستم، استقلال افغانستان را از بریتانیا بدست آورد اما آقای حکمتیار گفته است که امان الله را قهرمان ملی افغانستان نمی‌داند.

او احمدشاه مسعود را نیز قهرمان ملی افغانستان نمی‌داند. حامد کرزی در سال ٢٠٠١ طی فرمانی، لقب "قهرمان ملی افغانستان" را به احمدشاه مسعود اعطا کرده بود.

حزب اسلامی گلبدین حکمتیار در کنار دیگر گروه‌های جهادی، یکی از طرف‌های جنگ‌های داخلی دهه هفتاد هجری شمسی افغانستان بود و در سال ۱۳۷۵ پس از توافق با حکومت برهان‌الدین ربانی به عنوان نخست وزیر دولت اسلامی افغانستان تعیین شد.