کمیسیون شکایت‌های انتخابات افغانستان: ویدئوهای تقلب بررسی می‌شود

رای دهندگان افغانستان حق نشر عکس EPA
Image caption به گفته ناظران میزان مشارکت در انتخابات افغانستان پایین بود

کمیسیون شکایت‌های انتخابات افغانستان از ثبت شدن صدها مورد شکایت در روز انتخابات ریاست جمهوری که دیروز (۶ میزان/مهر) برگزار شد، خبر داده است.

این کمیسیون در یک نشست خبری گفت آمار نهایی موارد شکایت‌ها در روزهای آینده مشخص خواهد شد و آمار تخمینی تا کنون ۲۲۷۵ مورد بوده است.

به گفته این کمیسیون شکایت‌ها نظر به نوع آنها به "تخطی، تخلف و جرم" انتخاباتی دسته‌بندی و بررسی خواهند شد.

یک روز پس از انتخابات، ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که نشان می‌دهد افرادی ظاهراً به نفع یک نامزد مشخص برگه‌ها را نشانی می‌کنند و در صندوق می‌ریزند. چهره این افراد اما در این ویدئوها مشخص نیست.

به نظر می‌رسد کسانی که این برگه ها را پر می‌کنند،‌ تقریباً‌ به تمام امکاناتی که باید در یک حوزه رای‌گیری وجود داشته باشد،‌ از جمله بارکد بیومتریک دسترسی دارند.

در واکنش به پخش شدن این ویدئوها، قاسم الیاسی، عضو و سخنگوی کمیسیون شکایات انتخاباتی امروز در گفتگو با به بی‌بی‌سی گفت این موارد "تحلیل و ارزیابی" خواهد شد.

او اضافه کرد که حتی اگر ویدئوهای پخش‌شده در شبکه‌های اجتماعی صحت داشته باشد به "به جدیت اطمینان می‌دهیم که این گونه آراء وارد روند شمارش نخواهد شد".

حق نشر عکس Social media
Image caption عکسی از ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که نشان می‌دهد افرادی ظاهراً به نفع یک نامزد مشخص برگه‌ها را نشانی می‌کنند

سنخگوی کمیسیون شکایات انتخاباتی تاکید می‌کند که فقط آرایی "معتبر و قابل پذیرش" خواهد شد که بارکد مخصوص دستگاه بیومتریک بر آن نصب شده باشد و این یک "اصل" در طرزالعمل کمیسیون شکایات انتخاباتی و کمیسیون انتخابات است.

آقای الیاسی می‎‌گوید: "کمیسیون شکایات انتخاباتی یک محکمه انتخاباتی است" و وظیفه رسیدگی به شکایات انتخاباتی را بنا به قانون انتخابات و طرزالعمل‌ها را برعهده دارد.

کمیسیون انتخابات افغانستان: تنها آرای ثبت شده با دستگاه بیومتریک اعتبار دارند

رای چه کسانی با اعتبار خوانده می‌شود؟

در روز انتخابات شماری از افراد رای‌دهنده از نبودن اسم‌ شان در فهرست رای‌دهندگان شاکی بودند. کمیسیون انتخابات با برگزاری نشستی اعلام کرد افرادی که نام‌های‌شان در فهرست رای‌دهندگان هست اما در دستگاه بیومتریک ثبت نیست می‌توانند در همان محل رای بدهند.

همچنین این کمیسیون گفت در صورتی که فردی نامش در دستگاه بیوتریک ثبت باشد اما در فهرست رای‌دهندگان نباشد، باز هم می‌تواند در همان محلی که ثبت نام کرده رای دهد.

اما اگر نام و بارکد فردی در دستگاه بیومتریک پیدا نشود و در فهرست رای‌دهندگان هم وجود نداشته باشد، یا دستگاه بیومتریک استیکر (برچسب) را تقلبی تشیخص دهد، آن فرد نمی‌تواند رای بدهد. این رای اگر به دلایلی در صندوق هم ریخته شود، حساب نمی‌شود.

کمیسیون انتخابات تاکید دارد که تنها آرایی با اعتبار محسوب خواهد شد که توسط دستگاه بیومتریک ثبت شده باشد.

Image caption این دستگاه قادر است که رای دهندگان ثبت شده را شناسایی کند و مانع از رای دادن افرای شود که ثبت نام نکرده‌اند

مراحل رای‌دهی

در این انتخابات ریاست جمهوری افغانستان یکی از نگرانی‌های اصلی برخی ناظران و نامزان، تقلب در انتخابات بود که برای جلوگیری از آن کمیسیون انتخابات برای تطابق بهتر رای و رای‌دهنده روند چند مرحله‌ای برای رای‌دهندگان تعیین کرد که روند رای‌دهی را پیچیده‌تر کرد.

مراحل رای‌دهی اینگونه بوده است: پس انگشت‌‍نگاری رای‌دهنده، عکس‌برداری از او و شناسنامه‌اش و ذخیره این اطلاعات در دستگاه بیومتریک، این دستگاه تایید می‌کند که این فرد قبلاً رای نداده و اگر فردی قبلاً رای داده بود و قصد رای‌دهی دوباره داشت، دستگاه هشدار داده و به او اجازه رای مجدد را نمی‌دهد.

بعد از طی این مرحله و درست بودن اطلاعات رای دهنده، دستگاه فوراً کدی صادر می‌کند و توسط چاپگر چاپ شده و در پشت برگه رای‌دهی ضمیمه می‌شود. پس از آن رای‌دهنده به جایگاه مخصوص رفته و می‌تواند نامزد مورد نظر‌ش را انتخاب و برگه رای‌دهی را به صندوق بیندازد.

همچنین انگشت فرد رای‌دهنده را با رنگ مخصوص که برای چند روز غیر قابل پاک شدن است، نیز رنگ می‌کند.

حق نشر عکس IEC Afghanistan
Image caption کمیسیون انتخابات افغانستان مراحل رای‌دهی را در این عکس به تصویر کشیده

اطلاعات بیومتریک چگونه به مرکز منتقل میشود؟

اطلاعات رای‌دهندگان در تمام طول روز در دستگاه ذخیره شده و در پایان روز رای‌دهی این اطلاعات از تمام دستگاه‌های که به اینترنت وصل است، با انتخاب یک گزینه به نام ارسال اطلاعات به مرکز معلومات کمیسیون انتخابات خودکار منتقل می‌شود. بعد گزینه بستن محل رای‌گیری فعال و بعد از آن هیج کسی قادر به رای‌دهی نخواهد بود.

کار انتقال اطلاعات تنها در ۷۰ درصد مراکز رای دهی در سراسر افغانستان امکان‌پذیر است. در مراکزی که دستگاه بیومتریک به دلیل نبود اینترنت قادر به انتقال اطلاعات نیست، معلومات رای‌دهندگان با ختم رای گیری به مرکز منتقل نخواهد شد.

بیشتر نامزدها و فعالان انتخاباتی از روند انتقال معلومات از این ۳۰ درصد دستگاه‌ها نگرانند. اینکه چطور جلو تقلب گرفته شفافیت انتخابات تامین خواهد شد.

مسئولان فنی در کمیسیون انتخابات افغانستان نیز می‌گویند اگر بعد از ختم رای‌دهی کسی کارت ذخیره اطلاعات دستگاه را بکشد، تمام اطلاعات از دستگاه حذف می‌شود. این به معنی آن است که سرنوشت انتخابات به جدول نتایج و رای‌هایی وابسته خواهد شد که در صندوق‌ها وجود دارد. اطلاعات دیگر در دستگاه‌های بیومتریک بدون کارت حافظه وجود نخواهد داشت.

اطلاعات دستگاه‌هایی که اینترنت ندارند تا زمانی که به کابل منتقل نشده، قابل استفاده نبوده و فقط کارمندان مرکز معلومات در کابل می‌توانند به آن دسترسی پیدا کنند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان برای اولین بار در سراسر این کشور از دستگاه بیومتریک استفاده می‌شود

در پایان روز رای‌دهی مثل انتخابات دوره‌های گذشته آرای ریخته شده در صندوق‌ها در هر مرکز رای گیری در حضور ناظران و کارمندان شمرده می‌شود، سپس نتایج در برگه نتایج یادداشت می‌شود. تعداد ثبت‌نام شدگان محل، تعداد رای‌دهندگان، تعداد آرا و تعداد آرای هر نامزد همه در برگه نتایج ثبت خواهد شد.

با ختم شماره و درج نتایج در جدول ویژه عکسی از برگه نتایج توسط دستگاه گرفته و در آن ذخیره می‌شود .

به گفته کارمندان کمیسیون انتخابات افغانستان این روند باعث می‌شود که اگر برگه جدول نتایج دستکاری شود، سند به گونه نرم‌افزار در دستگاه بیومتریک قابل دسترس باشد. این کار به کمیسیون اجازه می‌دهد تا برای شمارش دقیق آرا دو نسخه از نتایج را مقایسه کند.