آزادی زندانیان طالبان؛ انس حقانی کیست؟

انس حقانی حق نشر عکس Getty Images
Image caption چند سال پیش، پس از افزایش حملات انتحاری در کابل شماری از فعالان مدنی خواهان اعدام انس حقانی شدند

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان امروز سه شنبه ۲۱ عقرب/آبان اعلام کرد که برای رهایی دو استاد دانشگاه آمریکایی و زمینه سازی برای گفت‌وگوهای مستقیم صلح با طالبان تصمیم به رهایی سه زندانی طالبان گرفته است. انس حقانی یکی از این زندانیان است.

انس حقانی کیست؟

انس حقانی، فرزند جلال‌الدین حقانی، بنیان گذار شبکه حقانی و برادر ناتنی سراج الدین حقانی، رهبر کنونی این شبکه است.

گفته می‌شود که او کوچکترین پسر جلال الدین حقانی است.

به اساس معلومات امنیت ملی افغانستان، انس حقانی در تصمیم گیری‌های رهبری شبکه حقانی نقش داشته و برای زنده نگه داشتن این شبکه در منطقه، به هدف جمع آوری کمک مالی به کشورهای عربی رفت و آمد داشته است.

در مورد حکم دادگاه برای انس حقانی اطلاعات دقیقی در دست نیست. آخرین اطلاعات که در این مورد منتشر شده این است که هنوز حکم دادگاه برای اعدام او نهایی نشده است اما پیش از این شماری از مردم و کاربران شبکه‌های اجتماعی پس از حملات خونین گروه حقانی، خواهان مجازات و اعدام انس حقانی شده بودند.

حق نشر عکس AFg gov
Image caption انس حقانی

طالبان بارها خواهان رهایی انس حقانی از زندان دولت افغانستان شدند. چند ماه پیش زمانی که این گروه نام اعضای تیم مذاکره کننده خود را برای گفت‌وگوهای صلح با آمریکایی‌ها اعلام کرد، نام انس حقانی نیز در آن بین بود.

طالبان گفته بود او یکی از اعضای مهم تیم مذاکره کننده طالبان است و باید رها شود.

اما آن زمان ریاست امنیت ملی افغانستان گفت که انس حقانی در زندان است و حکومت افغانستان مکلف به تطبیق قانون است و کسانی که در مقابل مردم افغانستان مرتکب جرم شده‌اند، بر اساس قوانین نافذه در مورد آنها تصمیم گرفته می‌شود.

دو هفته پیش نیز پس از سفر زلمی خلیلزاد آوازه‌هایی از بحث روی آزادی او مطرح شد اما حکومت اعلام کرد رهایی انس حقانی خط سرخ دولت است. امروز آقای غنی نیز گفت تصمیم گرفتن برای رهایی انس حقانی "دشوار" بوده است.

حق نشر عکس NDS
Image caption انس حقانی، برادر رهبر گروه حقانی و عبدالرشید زندانیانی هستند که قرار است رها شوند.

انس حقانی چه وقت و کجا بازداشت شد؟

انس حقانی در ۲۴ مهر/میزان سال ۱۳۹۳ بازداشت شد. آقای غنی امروز اعلام کرد که او در خارج از افغانستان بازداشت شد و تاکنون در زندان بگرام افغانستان زیر نظارت بود.

در زمان بازداشت او گزارش‌هایی از بازداشت او در کشورهای خلیج از جمله بحرین منتشر شد اما اطلاعات دقیق در این مورد در دست نیست.

ریاست امنیت ملی افغانستان در زمان بازداشت او، اعلام کرد که "فرد شماره دوم شبکه حقانی" را همراه با یکی از فرماندهان نظامی این شبکه بازداشت کرده است. این فرمانده نظامی حافظ عبدالرشید بوده که یکی دیگر از زندانیانی است که دولت افغانستان امروز رهایی‌اش را اعلام کرد.

امنیت ملی افغانستان گفته بود که او در داخل افغانستان بازداشت شده ‌است.

سراج الدین حقانی کیست؟

سراج الدین حقانی، رهبر کنونی شبکه حقانی و معاون ملا هبت‌الله، رهبر طالبان است. او در زمان حیات پدرش نیز برای بیش از یک دهه عملا رهبری این شبکه را به عهده داشت.

دولت آمریکا برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری یا کشته شدن سراج‌الدین حقانی شود، ۱۰میلیون دلار جایزه تعیین کرده است.

حق نشر عکس AFP
Image caption طالبان در سنبله/شهریور سال 1397 اعلام کرد که جلال‌الدین حقانی در پی یک دوره طولانی بیماری وفات کرده

جلال الدین حقانی کیست؟

جلال‌الدین حقانی، بنیان‌گذار شبکه حقانی بود.

او در ولایت پکتیا در جنوب افغانستان به دنیا آمده بود. او در زمان حکومت داوود خان، نخستین رئیس جمهوری افغانستان (اوایل دهه ۵۰ خورشیدی) به پاکستان رفت و در آنجا به حزب اسلامی به رهبری مولوی یونس خالص پیوست.

جلال الدین حقانی در ابتدا همسو با حزب اسلامی تحت رهبری یونس خالص بود و پیوندهایی با حزب اسلامی گلبدین حکمتیار داشت.

ولی به گفته همکاران پیشین او، روحیه استقلال‌طلبی همزمان با یافتن منابع مالی مستقیم باعث شد که راه خود را از سازمان‌های دیگر جدا کند و تشکیلاتی خانوادگی را بنیان بگذارد.

آقای حقانی به دلیل فعالیت علیه ارتش شوروی در زمان اشغال افغانستان از محبوبیت در ولایت‌های جنوب شرقی افغانستان همانند خوست، پکتیا و پکتیکا برخوردار بود و نفوذ سنتی او تاکنون همچنان در این مناطق باقی ‌است و به شبکه حقانی امکان می‌دهد تا برای سربازگیری، بیشتر بر این مناطق تمرکز کند.

طالبان در سنبله/شهریور سال ۱۳۹۷ اعلام کرد که جلال‌الدین حقانی در پی یک دوره طولانی بیماری وفات کرده و از او به عنوان "شخصیت بزرگ جهادی عصر، عالم دین و رهنمای با ابتکار" یاد کرد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption خونین‌ترین حمله گروه حقانی انفجار تانکر مملو از مواد انفجاری در منطقه چهار راه زنبق در مرکز کابل بود که حدود ۱۵۰ نفر کشته و دست‌کم ۴۰۰ زخمی داشت

شبکه حقانی چیست؟

در افغانستان پس از سقوط گروه طالبان در سال ۲۰۰۱، گروه‌ها و شبکه‎های مختلف شورشی علیه دولت و حضور نیروهای خارجی در این کشور می‌جنگند.

شبکه حقانی از این گروه‌ها است که امنیت ملی ادعا می‌کند، پشتیبانی سازمان اطلاعات پاکستان را با خود دارد. هرچند پاکستان رسما این اتهامات را بی‌بنیاد خوانده است.

امنیت ملی افغانستان می‌گوید که شبکه حقانی در تمام نقاط افغانستان عمدتا در حوزه شرق فعال است.

شبکه حقانی عامل خونین‌ترین و پیچیده‌ترین حملات انتحاری و انفجاری در افغانستان شناخته می‌شود و نهادهای امنیتی افغانستان معتقدند که بیشتر حملات خونین سال‌های اخیر کابل توسط این شبکه سازماندهی شده است.

گروه حقانی در سال‌های اخیر بزرگترین عملیات را در افغانستان علیه ناتو و آمریکا نیز رهبری کرده است. به گفته دولت افغانستان خونین‌ترین حمله این گروه انفجار تانکر مملو از مواد انفجاری در منطقه چهار راه زنبق در مرکز کابل بود که حدود ۱۵۰ نفر کشته و دست‌کم ۴۰۰ زخمی داشت.

حمله به هتل اینترکنتیننتال کابل، در ماه ژوئن ۲۰۱۱، حمله به سفارت آمریکا در کابل در ماه سپتامبر ۲۰۱۱ و همچنین حمله همزمان به چند هدف مهم در شهر کابل در سال ۲۰۱۲ از اقداماتی است که گروه حقانی مسئولیت آنها را به عهده گرفت.

برعلاوه امنیت ملی افغانستان چند سال پیش گفته بود بسیاری از حملات گروه موسوم به دولت اسلامی یا داعش در کابل نیز در هماهنگی با شبکه حقانی و لشکر جنگوی انجام می‌شود.

آمریکا در سال ۲۰۱۲ شبکه حقانی را سازمان تروریستی و غیرقانونی اعلام کرد.

رابطه شبکه حقانی با طالبان چیست؟

در ماه عقرب سال ۱۳۷۵ (اکتبر ۱۹۹۵) منابع گروه تازه‌ تشکیل طالبان خبری را با هیجان بسیار اعلام کردند: جلال الدین حقانی به طالبان پیوست.

جلال‌الدین حقانی رابطه نزدیکی با رهبران ارشد طالبان داشت و در دوران حاکمیت این گروه بر افغانستان به عنوان وزیر قبایل و سرحدات از اعضای حکومت بود.

طالبان نقش بنیان گذار شبکه حقانی در ساختار گروه طالبان را مشابه موقعیت "خالد ابن ولید" در صدر اسلام قلمداد کرده است.

اکنون سراج الدین حقانی در حالی که رهبر این شبکه است، معاون هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان نیز است.