خانواده‌های قربانیان جنگ افغانستان: در مذاکرات صلح صدای ما شنیده شود

همزمان با آغاز دور جدیدی از روند گفتگوهای صلح افغانستان در دوحه قطر، شماری از خانواده‌های قربانیان جنگ در این کشور از طرف‌های مذاکره‌کننده خواستند دیدگاه‌های آن‌ها در این مذاکرات بازتاب یابد و حقوق قربانیان در همه ابعاد آن مورد توجه قرار گیرد و در توافقات نهایی نیز انعکاس داده شود.

این خانواده‌ها همچنین گفتند روند صلح، "قربانی محور، عادلانه و معطوف به التیام زخم‌های قربانیان جنگ و عدم تکرار خشونت و جنایت در آینده باشد."

در توافق‌نامه‌ای که که دهم حوت/اسفند سال گذشته (۱۳۹۸) میان آمریکا و طالبان امضا شد، به حقوق قربانیان و تأمین عدالت برای غیرنظامیانی که در افغانستان حقوق‌شان توسط طالبان و سربازان آمریکایی نقض شده، اشاره‌ای نشده است.

در ترکیب هیأت ۲۱ نفری مذاکره‌کنندگان دولت افغانستان نیز هیچ کسی به نمایندگی از قربانیان جنگ حضور ندارد. تاکنون صحبتی راجع به قربانیان جنگ نیز نشده است.

با این حال شماری از خانواده‌های قربانیان جنگ افغانستان امروز (دوشنبه، ۲۴ سنبله/شهریور) بر مزار کشته شدگان آموزشگاه موعود در غرب کابل گردهم آمدند. آنان تاکید کردند که از دید آن‌ها صلح نمی‌تواند بدون رعایت حقوق بشر، تأمین عدالت و برابری، پایان‌دادن به فرهنگ معافیت و خشونت، ممکن و پایدار باشد.

در بیانیه‌ای که از سوی بازماندگان قربانیان خوانده شد، آمده:"بدون یک روند سالم و شفاف رسیدگی به تخلفات و جنایات دوران منازعه، در خوشبینانه‌ترین حالت ممکن است با یک صلح شکننده روبرشویم و در بدترین حالت، منازعات خونین می‌تواند با شدت بیشتر برگردد."

انتظار اعضای خانواده‌های قربانیان این است که در مذاکرات باید نمایندگانی از خانواده‌ها و بازماندگان قربانیان جنگ حضور و مشارکت اثرگذار داشته باشند تا از حقوق قربانیان، حفاظت و دفاع کنند.

آن‌ها به همین دلیل، از هیأت مذاکره کننده دولت افغانستان خواسته تا کمیته اختصاصی و مشترک را برای پیگیری مطالبات اساسی قربانیان و بازماندگان آنها تشکیل بدهند و این ساختار بخش کلیدی سازوکار روند گفتگو باشد.

هدف از قربانیان جنگ در ۱۸ سال گذشته همه‌ کسانی هستند که از طرف‌های مختلف منازعه آسیب دیده‌اند. چه آنهایی که توسط حملات طالبان بر شهرها متضرر شده‌اند، چه کسانی که توسط حملات شبانه نیروهای بین‌المللی یا نیروهای امنیتی افغانستان متضرر شده‌اند، حتی کسانی که از آدرس گروه‌های ناشناس هدف قرار گرفته‌اند.

عبدالغفار، باشنده/ساکن ولایت میدان وردک که به تازگی یک عضو خانواد‌ه‌اش را از دست داده است، از دو طرف مذاکره خواست که برای برقراری آتش‌بس فراگیر و دایمی تلاش کنند تا از قربانی‌شدن بیشتر مردم جلوگیری شود.

مریم باشنده کابل، یکی دیگر از اعضای خانواده‌های قربانیان جنگ نیز از تیم‌های مذاکره کننده خواست که قربانیان جنگ و زنان، حضور واقعی در مذاکرات داشته و به حقوق شان در هر نوع معامله‌ای ارج گذاشته شود.

پیش از این سازمان عفو بین‌الملل و کمیسیون حقوق بشر افغانستان نیز گفته‌ بودند که شهروندان افغان قربانی جنگ باید در جریان گفتگوهای صلح بین دولت افغانستان و طالبان نماینده داشته باشند و به خواسته‌های آنان برای عدالت توجه شود.

کمیسیون حقوق بشر گفته که قربانیان از سراسر کشور باید انتخاب شوند تا به‌صورت رو در رو با طرف‌های مذاکره‌کننده در مورد تجارب خود از منازعات صحبت کنند.

چند روز پیش نهاد اجتماعی دادخواهان افغان نیز در یک حرکت اعتراضی هزاران تصویر قربانیان جنگ افغانستان را در پارک شهر نو کابل به نمایش گذاشتند و گفتند که قربانیان باید به عدالت دسترسی داشته باشند، و مرتکبان آن نیز پاسخگو باشند.

لعل گل لعل، رئیس سازمان حقوق بشر افغانستان نیز می‌گوید، صلح بدون عدالت مفهومی ندارد و در مذاکرات باید در مورد چگونگی رسیدگی قربانیان به عدالت بحث شود.