اسماعیل خان: کسانی که افغانستان را از اشغال نجات دادند نیاز به عذرخواهی ندارند

اسماعیل خان وزیر پیشین انرژی و آب و از فرماندهان قدرتمند جهادی در غرب افغانستان، گفته کسانی که باعث نجات افغانستان از اشغال خارجی ها شده اند، نیازی به عذرخواهی ندارند.

او در یک گفت‌وگوی ویژه با بی بی سی گفت در مورد عذرخواهی ژنرال دوستم قضاوتی نمی کند.

ژنرال دوستم رهبر جنبش ملی اسلامی افغانستان سه روز پیش با انتشار اعلامیه ای، از کسانی که در جنگ‌های دو دهه گذشته آسیب دیدند، عذر خواهی کرد و از دیگر رهبران و فرماندهان دخیل در این جنگ‌ها نیز خواست از مردم عذر خواهی کنند.

در اعلامیه ژنرال دوستم آمده است که در دو دهه گذشته افغانستان، همه رهبران و گروه‌های مطرح و قدرتمند دخیل بوده‌اند و "کبوتری سفیدی وجود ندارد."

اما اسماعیل خان از اعضای ارشد جمعیت اسلامی و از فرماندهان مشهور مجاهدین، با اشاره به جنگ مجاهدین علیه ارتش سرخ و آزادی افغانستان، خود و یارانش را به صورت تلویحی، مدافعان آزادی افغانستان خواند و گفت: عده ای که برای نجات افغانستان جنگیده اند، در جبهه حق بوده اند و نیازی به عذرخواهی ندارند.

اسماعیل خان در مورد عذر خواهی ژنرال دوستم گفت: "در جنگ دو نوع قربانی داریم. عده ای شهید شدند برحق بودند و مبارزه کردند. عده ای برعلیه ملت خود دست به جنگ زدند. فرق شهید و قربانی زیاد است. کسانی که برای آزادی سرزمین رزمیدند و برای آزادی افغانستان آنها که در عمل حق و مشروع با ملت خود بودند، به عذرخواهی نیاز ندارند."

اسماعیل خان هرچند پس از سقوط حکومت داکتر نجیب الله در غرب افغانستان در دو جبهه با نیروهای ژنرال دوستم وطالبان جنگیده اما در جنگ های میان گروهی مجاهدین در کابل دخالتی نداشت.

او در پاسخ به سوال در مورد جنگ‌های کابل گفت، جنگ کابل نیز جنگ میان حق و باطل بود و کسانی که در جبهه حق بودند، نیاز به عذر خواهی ندارند: "در جنگ کابل هم جنگ حق و باطل بود جنگی که هنوز ادامه دارد. کسانی که جنگ را شروع کردند، آنها باید معذرت خواهی کنند."

در این گفت‌وگو آقای اسماعیل خان مشخص نمی‌کند که "عده ای که برحق بودند" چه کسانی اند و آنهایی که به گفته او "برحق نبودند"، کدام گروه‌ها و شخصیت هایی هستند.

اما اشاره هایی که او به اتفاق‌ها و حوادث سالهای گذشته دارد، نشان می‌دهد که او گروه هایی را که از دولت مجاهدین به رهبری برهان الدین ربانی حمایت کردند، مجاهدین برحق می‌داند و کسانی را که علیه دولت مجاهدین جنگیدند، باطل.

اما افغان‌ها جنگ‌های دهه نود در کابل و سایر مناطق را جنگ داخلی می‌دانند.

در شماری از این جنگ‌ها نیروهای ژنرال دوستم چندین بار در مناطق شمالغرب افغانستان با نیروهایی به فرماندهی اسماعیل خان درگیر شدند و صدها نفر در این جنگ‌ها آسیب دیدند.

این جنگ‌ها در سالهایی اتفاق افتاد که شوروی ها از افغانستان خارج شده بود و حکومت دکتر نجیب الله نیز سقوط کرده بود.

وزیر پیشین آب و برق همچنین برنامه عدالت انتقالی را طرحی از سوی خارجی ها برای خدشه دارکردن چهره های مجاهدین خواند.

عدالت انتقالی برنامه تحقیق و مستند سازی در مورد خشونت های سه دهه گذشته است که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ده سال روی آن کار کرده است.

واکنش نهادهای مدافع حقوق بشر

انتشار اعلامیه عذر خواهی، ژنرال دوستم، بازتاب گسترده ای در رسانه‌ها داشته و در شبکه‌های اجتماعی نیز بحث و جدل های زیادی را به راه انداخت، عده ای آن را ترفند انتخاباتی خواندند و عده ای هم جسارت ژنرال دوستم را ستودند.

موسی محمودی رئیس اجرایی کمیسیون مستقل حقوق بشر نیز با اشاره به عذرخواهی ژنرال دوستم آنرا هرچند ناکافی اما گام مثبت می‌داند.

آقای محمودی در مصاحبه با بی‌بی‌سی گفت:" شاهد بودیم که تا این اواخر انکار وجود داشت، در مورد هرآنچه اتفاق افتاده توجیهات زیادی مطرح می‌شد که گویا ناگزیری جنگ بوده و به خاطر اهداف سیاسی که حقانیت داشت صورت گرفته، اما حالا واقعیت را بپذیریم، حتی جنگ تابع مقرراتی است که اولویت می بخشد به عزت، کرامت، جان و مال مردم و مصونیت افراد خصوصا افراد ملکی(غیرنظامی). هر صدمه ای که ناشی از این مسایل باشد و درد و رنج به مردم رسانده است باید شجاعانه مطرح شود و عذرخواسته شود از قربانیان."

آقای محمودی در حالی که از عذرخواهی ژنرال دوستم، استقبال می‌کند، اما اظهارات اسماعیل خان در مورد حوادث گذشته را "اظهارات از سر کبر و غرور می‌داند که کمکی به قربانیان نمی‌کند."

افزون بر کمیسیون حقوق بشر افغانستان، شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر نیز از عذر خواهی ژنرال دوستم استقبال کرده اند.

این نهاد ها با پخش اعلامیه ای، اقدام ژنرال دوستم را اقدام نخست برای عملی شدن عدالت انتقالی خوانده اند: شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر افغانستان، که متشکل از ۱۲۴ نهاد مدنی است، از نفس اقدام جنرال عبدالرشید دوستم، رهبر جنبش ملی ـ اسلامی افغانستان، مبنی بر عذرخواهی از قربانیان و فراخوان شان از سایر چهره‌های ذیدخل، به عنوان بخشی از اصول بنیادین عدالت انتقالی، استقبال می‌کند و آن‌را یک گام مؤثر برای آغاز یک گفتمان ملی پیرامون گذشتۀ دردناک و نقض حقوق بشر در افغانستان می‌داند.

ژنرال عبدالرشید دوستم و فرمانده اسماعیل خان، هردو به عنوان معاون اول ریاست جمهوری، ثبت نام کرده اند.

ژنرال دوستم به عنوان معاون اول اشرف غنی احمدزی و اسماعیل خان، معاون اول عبدالرب رسول سیاف، از رهبران جهادی افغانستان است.