نگاهی به چگونگی برگزاری 'جشن استقلال' در افغانستان

برای دیدن محل برگزاری جشن استقلال راهی این محل در نزدیکی مسجد عید گاه در کابل شدم اما در نخستین نگاه، چشمم به لوحه بزرگ روی ستیژ متمرکز شد که هنوز هم در آن نوشته شده بود "بیستمین سالگرد پیروزی جهاد مردم افغانستان مبارک".

فکر کردم که حکومت افغانستان امسال نیز قصد ندارد جشن استقلال افغانستان را برگزار کند.

راهی وزارت دفاع شدم . صحن وزارت دفاع برای برگزاری مراسم گل گذاری با پرچم های افغانستان و تصاویری از امان الله خان و ده ها تن از رهبران سیاسی و مقام های دولتی که در جریان چند دهه گذشته کشته شده اند به چشم می‌خورد. در یک طرف منار آزادی عکسی بزرگی از امان الله خان و در سمت دیگر آن تصویر بزرگی از حامد کرزی نصب شده بود.

از ژنرال ظاهر عظیمی سخنگوی وزارت دفاع افغانستان پرسیدم چرا جشن استقلال افغانستان دیگر مثل گذشته برگزار نمی‌شود؟

"هشت ثور و ۲۸ اسد دو روز تاریخی برای مردم افغانستان است. در یک روز شوروی سابق با تمام تجهیزات پیشرفته نظامی که ابر قدرت دنیا بود شکست خورد و در روز دیگر افغانها انگلیس را شکست دادند و به آزادی دست یافتند. شاید نا امنی و مصارف گزاف جشن باعث شده تا مانند گذشته به گونه گسترده برگزار نشود. ما مطابق دستور حکومت کار می‌کنیم و تصمیم همین است که مراسم نود و پنجیمن سالروز استرداد استقلال افغانستان طی مراسم گل گذاری در مقر وزارت دفاع تجلیل شود ".

Image caption سخنگوی وزارت دفاع افغانستان

آنگونه که حاجی مقبول مرد مسن هشتاد ساله در منطقه کوچه کاه فروشی در شهر کهنه کابل برایم گفت جشن استقلال دیگر برای مردم مفهوم واقعی اش را از دست داده است.

"من در جوانی روز های جشن را در زمان ظاهر شاه به یاد می‌آورم. هفت شبانه روز به محل جشن می رفتیم و رقص و پایکوبی می کردیم. آنزمان مردم آرام بودند نه صدای توپ بود و نه صدای طیاره. حالا طیاره های (هواپیما) آمریکایی از بالا بمباران می کند و در زمین هم هر روز انفجار است و انتحار. کدام جشن؟ آیا میشه با شکم گرسنه و ذهن پریشان جشن برگزار کنیم".

در میان یک تعداد افغانها چنین تصور از جشن استقلال وجود دارد. آنها فکر می‌کنند که در حضور نظامیان آمریکایی و ناتو و ادامه جنگ در این کشور، جشن استقلال مفهوم اصلی خود را از دست داده است .

به دنبال کسب استقلال افغانستان از بریتانیا در سال ۱۹۱۹ میلادی از سوی شاه امان الله خان خیابانی روبروی مسجد عید گاه و عقب ورزشگاه غازی در مرکز کابل محل مخصوص برگزاری جشن استقلال افغانستان بود . در دهه های گذشته از سلطنت امان الله خان تا سلطنت خانواده نادرشاه و ظاهر شاه و حکومت جمهوری محمد داوود تا رژیم کمونیستی و به دنبال آن رژیم طالبان جشن استقلال افغانستان در همین محل برگزار می‌شد.

در دوره پنج ساله حکومت مجاهدین جشن استقلال برگزار نمی شد و در عوض هشت ثور روز سقوط رژیم تحت حمایت شوروی و ورود مجاهدین به کابل تجلیل می شد. جشن استرداد استقلال افغانستان اما آهسته آهسته کمرنگ شد.

در حکومت سیزده ساله حامد کرزی این جشن تا سال ۲۰۰۸ برگزار می‌شد اما پس از حمله طالبان به جشن پیروزی مجاهدین در این سال، دیگر برگزاری جشن استقلال، محدود به مراسم گل گذاری پای منار آزادی در صحن وزارت دفاع افغانستان شد.

در گذشته در روز های استقلال افغانستان، صبح زود این خیابان مسجد عیدگاه بروی مردم و وسایط مسدود می شد. در آغاز مراسم، افسران ارتش ملی از مقابل جایگاهی که در آن مقامات دولت و مهمانان قرار داشتند، عبور می کردند. جریان مراسم جشن و رسم گذشت (رژه نظامی)، به طور مستقیم از رادیو و تلویزیون افغانستان پخش می‌شد.

دانش آموزان و دانشجویان دختر و پسر در جشن استقلال کشور حضور گسترده داشتند، بیشتر آنها را اعضای باشگاه های ورزشی تشکیل می دادند. مردان محلی شمشیرباز و چوب بازان متعلق به قوم هندو در حال انجام (رقص ) و چوب بازی از مقابل جایگاه مقامات می گذشتند. گروه های ورزشی که از ولایات به کابل آمده بودند، یکی پی دیگر صف به صف از مقابل جایگاه عبور می کردند.

در رژه نظامی تانکها، موشک اندازها و تعدادی سلاح های سنگین ضد هوایی روسی حرکت می کردند و جت های جنگنده و هلی کوپترهای نظامی برفراز محل مراسم در پرواز بودند.