جشنواره ادینبورگ: از نازنین زاغری تا چکمه اورسن ولز

  • محمد عبدی
  • منتقد هنری- محل برگزاری جشنواره
اثر مارگریت دوراس با نام "بیماری مرگ" به کارگردانی کیتی میشل

منبع تصویر، EDINBURGH INTERNATIONAL FESTIVAL

توضیح تصویر،

اثر مارگریت دوراس با نام "بیماری مرگ" به کارگردانی کیتی میشل

هفتاد و یک سال جشن و سرور و ستایش از هنر در ادینبورگ، پایتخت اسکاتلند، که در ابتدا به عنوان مرهمی برای زخم های جنگ دوم جهانی شکل گرفت و حالا در کنار آوینیون بزرگ ترین جشنواره هنرهای نمایشی جهان است با هزاران نمایش، کمدی تک نفره، باله، اپرا، رقص و کنسرت که به مدت نزدیک به یک ماه- ماه اوت- در دو بخش بین الملل و فرینج(حاشیه) میزبان گروه های گوناگون است از مناطق مختلف بریتانیا و سراسر جهان.

از پاریس تا ادینبورگ

بخش بین الملل یا بخش اصلی جشنواره، بخشی است که در آن گروه های مختلف برای اجرا در جشنواره دعوت می شوند.

امسال کمپانی تئاتری پیتر بروک، ستایش شده ترین کارگردان تئاتر بریتانیا که چهل سالی است در پاریس زندگی می کند، میهمان ویژه جشنواره بود: گروه تئاتر "بوف دو نور" که با سه نمایش در این جشنواره حاضر بود.

اولین اجرای آنها اثری بود از مارگریت دوراس با نام "بیماری مرگ" که به کارگردانی کیتی میشل اجرا شد؛ اثری که روابط بیمارگونه یک مرد را با یک زن تن فروش می کاود. همه چیز در یک اتاق هتل و راهروی کناری آن می گذرد و در زمان های مختلف رابطه این دو امتداد می یابد. ایرنه ژاکوب، بازیگر ستایش شده، در گوشه ای در اتاقکی نشسته و به عنوان راوی یا دانای کل، داستان و روحیات آنها را روایت می کند. همزمان یک گروه تصویربرداری، حرکات بازیگران را بر پرده ای بزرگ برای ما ثبت می کند؛ اثری با ایده های جذاب برای اجرا اما تکراری از حیث مضمون.

منبع تصویر، EDINBURGH INTERNATIONAL FESTIVAL

توضیح تصویر،

نمایش "اپرای گدایان" سعی دارد اپرا را از هنر اشراف به هنری مردمی بدل کند

دومین اجرای این گروه، اثر شناخته شده جان گی با عنوان "اپرای گدایان"(۱۷۲۸) بود که توسط رابرت کارسن کارگردانی شد؛ نمایشی که همان طور که از عنوان کنایی اش برمی آید، سعی داشت اپرا را از هنر اشراف به هنری مردمی بدل کند و موفق هم شد، به شکلی که این اثر را باید مادر تمام موزیکال هایی خواند که امروزه در برادوی نیویورک یا لندن اجرا می شوند. روایت تازه این نمایش موزیکال، به امروز نقل مکان کرده و اشارات سیاسی طنزآمیزی به نخست وزیر بریتانیا و دو حزب اصلی سیاسی این کشور دارد.

سومین اجرا اثری بود از خود پیتر بروک به نام "زندانی" که با همکاری ماری الن استین کارگردانی شده؛ تلاش دیگری همسو با آثار متاخر بروک که در آنها سعی دارد با کمترین عناصر ممکن، نمایش را به یک آئین مقدس بدل کند که در آن یک شخصیت به خودشناسی درونی می رسد. اینجا شخصیت اصلی که بجای داخل زندان در جلوی در زندان روزگار حبسش را می گذارند، به شخصیتی استعاری بدل می شود که پس از خالص شدن، راوی حتی وجود یک زندان در آنجا را به زیر سوال می کشد؛ کماکان تحت تاثیر تئاتر شرق و تکینک هایی برگرفته از تئاترهای سنتی ایران نطیر تعزیه و روحوضی، و تلاش برای رسیدن به "آنی" که به دست نمی آید.

بدن به عنوان میدان جنگ

اکرم خان چهل و چهار ساله، رقصنده و طراح رقص ستایش شده بریتانیایی بنگلادشی تبار، این بار در تازه ترین اثرش، "زنوس"، به گفته خودش برای آخرین بار یک رقص تک نفره ارائه می کند؛ یک اثر شگفت انگیز که از پرقوت ترین آثارش در سال های اخیر است؛ با طراحی صحنه چشمگیر که موقعیت دشوار یک سرباز هندی در جنگ اول جهانی را با ما قسمت می کند: نوعی آخرالزمان که با استادی به زبان رقص ترجمه می شود.

از برامس تا دورژاک

در کنار اجراهای تئاتری، کنسرت های شبانه "آشر هال" هم بخش جدایی ناپذیری از جشنواره ادینبورگ است.

امسال گروه ارکستر مجلسی اسکاتلند به رهبری رابین تیچیاتی جوان، سمفونی های برامس را اجرا کرد؛ سمفونی های یک تا چهار که تفاوت های آَشکاری با هم دارند و در کنار هم شنیدن آنها، موقعیت مغتنمی بود برای مقایسه شان.

بیشتر بخوانید:

شنیدن "مرثیه"(رکوئیم) دورژاک با ارکستری شگفت انگیز و گروه کر صد و بیست و پنج نفره، از دیگر موقعیت های به یادماندنی جشنواره ادینبورگ امسال بود.

از رامبراند تا فروید

موزه ملی اسکاتلند هم میزبان نمایشگاه بزرگی است از رامبراند، نقاش شگفت انگیز قرن هفدهم که می توان تاثیرش را بر نقاشان بزرگی چون لوسین فروید و فرانسیس بیکن دنبال کرد.

این نمایشگاه جدای از فرصتی مغتنم برای تماشای آثار خارق العاده این هنرمند، محملی است برای بررسی تاثیرپذیری دیگر نقاشان. اوبرباخ از جمله آنهاست که چند اثر او در این نمایشگاه و تاثیرپذیری اش را از رامبراند به نمایش می گذارد.

مجسمه ای هم که سر جیکوب اپستین از انیشتین ساخته و در این نمایشگاه می توان دید، شباهت انکارناپذیری به چهره رامبراند دارد و خودآگاه یا ناخودآگاه علاقه وافر اپستین به رامبراند را به رخ می کشد.

منبع تصویر، EDINBURGH INTERNATIONAL FESTIVAL

توضیح تصویر،

اکرم خان رقصنده و طراح رقص بریتانیایی بنگلادشی تبار، "زنوس" را به عنوان آخرین رقص یک نفره‌اش ارائه کرد

چکمه اورسن ولز

در نمایشگاهی که بئاتریس ولز از نقاشی ها و طراحی های پدرش، اورسن ولز، در ادینبورگ ترتیب داده، کماکان می توان نبوغ این چهره ستایش شده عالم سینما را به چشم دید.

نمایشگاه با چکمه ای از اورسن ولز آغاز می شود و دخترش اشاره دارد به ابعاد غول آسای آن که واقعاً تعجب برانگیز هم هست. پس از آن با تعداد قابل توجهی از طراحی های او با مضامین مختلف روبرو هستیم که گاه به فیلم هایش - نظیر محاکمه- ارتباط دارد.

این طرح ها که از دهه بیست تا دهه هشتاد خلق شده اند، بر خلاف نظر دخترش بیش از آن که "تضادهای" ولز را به نمایش بگذارند، از دنیای متفاوت و دیوانه وار خالقی حکایت دارند که شبیه به هیچ کس دیگری نیست.

داستان نازنین

"داستان نازنین" به کارگردانی ایمی هاول برای دومین سال پیاپی در بخش فرینج جشنواره اجرا شد؛ نمایشی که داستان زندانی شدن نازنین زاغری را در ایران روایت می کند.

این نمایش جدا از تاکید بر وجه انسانی ماجرا- جدا شدن یک مادر از فرزندش- وجه سیاسی پر رنگی هم دارد و به شکلی هر دو دولت ایران و بریتانیا را مورد انتقاد قرار می دهد.

ریچارد راتکلیف همسر نازنین زاغری در آخرین اجراهای این نمایش حاضر شد و به پرسش های تماشاگران پاسخ داد.

این نمایش به تدریج به روز شده و آخرین اتفاقات مربوط به این پرونده - از جمله مرخصی کوتاه مدت او- را شامل می شود؛ نمایشی که به رغم ضعف های اجرایی، گاه اشک تماشاگرانش را سرریز می کند.