سی‌امین سالگرد درگذشت هایده؛'منو از تنم بگیرین، تو ترانه‌هام می‌مونم...'

حق نشر عکس عکس از آرشیو
Image caption هایده در نخستین سال‌های فعالیت در ایران - تهران، ۱۳۴۸

سی‌ام دی ۱۳۶۸همزمان با سی‌امین سالگرد درگذشت هایده است؛ یکی از محبوب‌ترین خوانندگان معاصر ایران که در سن ۴۷ سالگی در تبعید درگذشت. او فعالیت خود را در سال ۱۳۴۷ در برنامه گلهای رادیو تهران با اجرای ترانه "آزاده" آغاز کرد. موسیقی این اثر را علی تجویدی و شعر آن را رهی معیری نوشته بود.

پس از چند سال هایده از "گلها" فاصله گرفت و همکاری خود را با گروه دیگری از آهنگسازان و ترانه سرایان در زمینه موسیقی پاپ ادامه داد. از مشهورترین آثار او در این دوره باید به "سوغاتی" اشاره کرد؛ با شعری از اردلان سرفراز، موسیقی از محمد حیدری و تنظیم ارکستر از ناصر چشم آذر.

حق نشر عکس عکس از پژمان اکبرزاده
Image caption صفحه ترانه "رفتم و بار سفر بستم، با تو هستم هر کجا هستم" یکی از نخستین ترانه‌های هایده در برنامه گلها. موسیقی: علی تجویدی، شعر: نواب صفا ۱۳۴۸

کمی پیش از وقوع انقلاب اسلامی هایده راهی لندن شد و پس از چند سال زندگی در این شهر در ۱۳۶۱ برای ادامه فعالیت به لس‌آنجلس رفت.

"بهار بهار باز اومده دوباره" از جمله نخستین آثار او در آمریکا بود. محمد حیدری که در آن زمان در ایتالیا زندگی می‌کرد شعر و موسیقی این ترانه را به خاطر دلتنگی‌اش برای ایران در فضای نوروز نوشته بود. منوچهر چشم آذر اثر را برای ارکستر تنظیم کرد و نتیجه به یکی از محبوب‌ترین ترانه‌های هایده در آن سال‌ها بدل شد.

حق نشر عکس عکس از آرشیو سهیل نوری (نوه هایده)
Image caption هایده همراه با عروس و نوه‌هایش، هایده و سهیل. لندن، ۱۳۶۲

بیشتر درباره هایده:

فعالیت‌های هایده در دهه ۱۳۶۰گسترش بیشتری پیدا کرد. برای اجرا به دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس، رویال آلبرت هال لندن و ... دعوت شد. به موازات موفقیت‌های کاری با مشکلات گوناگون جسمی و روحی دست‌ و پنجه نرم می‌کرد. در آخرین شب زندگی‌اش در حومه سان فرانسیسکو برنامه داشت و فردای آن روز در سی ام دیماه ۱۳۶۸ بر اثر سکته قلبی و در سن ۴۷ سالگی درگذشت. مراسم یادبود او با حضور هزاران نفر در گورستان "وست‌وود" لس‌آنجلس برگزار شد.

حق نشر عکس عکس از آرشیو عباس شکرایی
Image caption هایده و آخرین همسرش، عباس شکرایی. لس‌آنجلس، ۱۳۶۴

پخش صدای هایده مانند دیگر خوانندگان زن در ایرانِ پس از انقلاب ممنوع است. خصومت حکومتی با او علیرغم گذشت سال‌ها از نبودش ادامه پیدا کرده است. چندین سال پیش زمانی که فیلم مستندی درباره هایده ساخته شد خبرگزاری فارس به آن حمله و هایده را "خواننده معلوم‌الحال طاغوتی" نامید.

هایده در سال‌های پیش از انقلاب بارها در دربار برنامه اجرا کرده بود و پس از انقلاب در بسیاری از کنسرت‌هایش از انقلاب اسلامی به عنوان "فتنه" یاد می‌کرد. تعداد زیادی از ترانه‌های او مانند "روزای روشن" و "زندگی" گویای فضای زندگی ایرانیان در زمان جنگ و همچنین تبعیدیان در برون‌مرز بود.

ببینید: آواز هایده در سه گاه - همایش موسیقی‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا

در فروردین ۱۳۹۸ شورای شهر لس‌آنجلس، اهمیت هایده و صدای پرتوان او را نه تنها میراثی برای جامعه ایرانی بلکه برای شهر لس‌آنجلس معرفی کرد؛ شهری که خانه هایده در هشت سالِ پایانی زندگی‌اش بود.

به گفته مسئولان آرامگاه وست‌وود، پس از مرلین مونرو بیشترین تعداد از مراجعه‌کنندگان، سراغ آرامگاه این هنرمند ایرانی را می‌گیرند.

حق نشر عکس عکس از آرشیو فرنوش بهزاد
Image caption کنسرت هایده در رویال آلبرت هال لندن، ۱۳۶۷.

لیلا کسری در ترانه "قصه من" برای هایده سروده بود: "منو از تنم بگیرین، تو ترانه‌هام می‌مونم...". این پیش‌بینی درست از آب درآمد.

حق نشر عکس عکس از پژمان اکبرزاده
Image caption هایده در آرامگاه وست‌وود لس‌آنجلس به خاک سپرده شده است.