BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 12:59 گرينويچ - جمعه 01 ژوئن 2007 - 11 خرداد 1386
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
مشکلات طرح صدور گاز ایران به پاکستان و هند
 

 
 
لوله های گاز
تاثیر مستقیم قیمتهای جهانی نفت بر بازار گاز ( مایع و یا تحت فشار) و افزایش تدریجی و در عین حال پایدار بهای جهانی نفت از ابتدای سال 2002، تقاضای بازار برای گازطبیعی رابا سرعتی بیش از میزان پیش بینی کارشناسان افزایش داد
تازه ترین دور مذاکرات ایران با پاکستان وهند بمنظور دست یافتن به توافق پبرامون کشیدن خط لوله ای که منابع گازی ایران را در خلیج فارس به دو کشور یاد شده متصل کند در تهران پایان یافت. اظهارات غیر رسمی نمایندگان سه کشو در پایان گفتگوها علیرغم امیدواریهایی که عنوان شده بود، حاکی است که مشکلات عملی شدن این طرح همچنان باقی است.

در فاصله اندکی پس از کشف حوزه گازی موسوم به پارس جنوبی در آبهای خلیج فارس، در سال میلادی 1988، ایران تمایل خود را به صدور بخشی از تولیدات این حوزه به هند و پاکستان و از این طریق وارد شدن به بازارهای جهانی گاز را آشکار ساخت.

هدف ابتدائی پروژه خط لوله صلح

در ابتدا ایران تنها صادرات گاز طبیعی به پاکستان را هدف قرار داده بود و به این منظور از سال 1993 میلادی گفتگوهائی را با آن کشور آغاز کرد. اشتیاق پاکستان برای دراختیار گرفتن منابع تازه تامین انرژی، به توافق سریع بین دو کشور انجامید و در نتیجه در سال 1995 قرارداد مقدماتی کشیدن لوله گاز مابین دو کشور به امضاء رسید.

در پی آن، ایران به دنبال ایفای نقش فعالتر بمنظور گشودن بازار های وسیعتر برای صادرات گاز متوجه کشور هند شد و پیشنهاد کرد که خط لوله گاز پس از رسیدن به بندر کراچی در پاکستان تا خاک هند ادامه یابد.

دولت هند ابتدا با توجه به مشکلات روابط دو جانبه با پاکستان و اختلافات دو کشور در مورد کشمیر، رغبت چندانی به این طرح نشان نداد ولی بدلیل کمبود منابع گاز و افزیش چشمگیر مصرف، کم کم به این طرح گرایش یافت.

از سال 2000 میلادی مذاکرات سه جانبه بین تهران اسلام آباد و دهلی نو پیرامون عملی ساختن طرح خط لوله گاز یاد شده که ایران آنرا "خط لوله صلح" نامیده است شکل جدی تری گرفت. از آن زمان مشکلات متعدد سیاسی، فنی و مالی مانع از دست یابی به توافق نهائی شده است.

مشکلات

در سالهای 1995 قیمتهای جهانی نفت پایین و اشتیاق ایران برای صدور گاز فراوان بود. به این دلیل مسائل مربوط به قیمت گذاری گاز صادراتی کم اهمیت تر از آنچه که می باید مورد توجه قرار گرفته بود.

ولی حصول تجارب ناشی از صادرات محدود گاز ایران به ترکیه و مشکلات عدیده آن، نگرش ایران در ارتباط با شرایط اجرای طرح تغییر یافت.

در عین حال تاثیر مستقیم قیمتهای جهانی نفت بر بازار گاز و افزایش تدریجی و پایداری بهای جهانی نفت از ابتدای سال 2002، تقاضای بازار برای گازطبیعی را با سرعتی بیش از میزان پیش بینی کارشناسان افزایش داد. گرمی بازارهای جهانی نفت و به نوبه خود گاز طبیعی، موجب شد که انتظارات ایران نیز در قبال درامد های ناشی از صادرات گاز و در نتیجه قیمتهای فروش آن متحول شود.

به دلیل افزایش قیمتهای جهانی نفت برخی از کارشناسان ایرانی می گویند در صورت تزریق بخشی از گازهای تولیدی به چاههای نفت و در نتیجه افزایش میزان بازیافت آنها، می توان به افزایش صادرات نفت با قیمتهای بالا دست یافت. از این لحاظ، خودداری از صدور گاز می تواند متضمن منافع مالی بیشتری باشد تا صدور آن به بازارهای نامطمئن با قیمتهای پایین.

بجز موانع حقوقی و مالی تامین هزینه های طرح نیز از جمله مشکلات موجود طرح صدور گاز به پاکستان و هند محسوب می شود. هزینه این خط لوله 2700 کیلومتری 7.5 میلیارد دلار برآورد شده است.

با توجه به محدودیتهای ناشی از اعمال تحریمهای آمریکا علیه ایران، یافتن سرمایه گذار نه تنها برای ایران که برای پاکستان و هند نیز بمنظور اجرای طرح در خاک آنها دشوار خواهد بود. بعلاوه، مخالفت آشکار آمریکا با طرح یاد شده، بر این اساس که اجرای آن به "افزایش در آمدهای ایران میانجامد"، از جمله عوامل باز دارنده در راه به نتیجه رسیدن آن بوده است.

چشم انداز مذاکرات

ایران با در اختیار داشتن 15% از مجموع ذخایر گاز جهان پس از روسیه در مقام دوم جهانی است. با توجه به در اختیار داشتن این ذخایر چشمگیر، ا نتظارمی رفت که ایران بتواند از لحاظ صادرات گاز نیز در ردیف بالای صادرکنندگان گاز قرار گیرد. قطر با ذخایری کمتر از ایران سالانه حجم زیادی گاز صادر می کند و سعی دارد سهم خود را در بازار صادرات گاز افزایش دهد.

این در حالی است که تولید گاز ایران فقط به اندازه مصرف داخلی است و صدور گاز به ترکیه اکنون بیشتر جنبه نمادین دارد زیرا این کشور برای تامین نیاز داخلی خود به همان اندازه گاز از ترکمنستان وارد می کند.

در صورت عملی شدن قرارداد صدور گاز به پاکستان و هند که ظرفیت آن به 150 میلیون متر مکعب در روز بالغ خواهد شد میزان تولیدات گاز ایران می باید تا تقریبا 40 درصد افزایش یابد. دست یافتن به این چشم انداز تا چهار سال آینده مشکل بنظر می رسد.

مصرف داخلی

اعمال نرخهای ارزان داخلی و در نتیجه تشویق به مصرف بی رویه آن، میزان سوخت گاز در داخل طی 8 سال گذشته دو برابرشده است. این افزایش مصرف با ادامه سیاست اعمال نرخهای ارزان، بدون داشتن نسبت مستقیم با رشد اقتصادی کشور، همچنان در حال افزایش است. حال آنکه حتی در صورت عدم افزایش تولید داخلی و تنها با تکیه بر صرفه جوئی در مصرف ایران شرایط آن را داشت که در ردیف صادرکنندگان مهم جهانی گاز قرار گیرد.

بدلیل این مجموعه مشکلات گفتگوهای سه جانبه اخیر که در آن حجت الله غنیمی فرد، نماینده وزیر نفت ایران، احمد وقار معاون وزیر نفت پاکستان و ساندراشان معاون وزیر نفت هند شرکت داشتند، نتوانست بجز حصول توافق کلی برای ازمیان بر داشتن "بعضی از موانع" به نتیجه بزرگتری دست یابد. این گفتگوها قرار است در ماه آینده همچنان ادامه یابد.

 
 
گاز ايرانصادرات گاز
'توافق اوليه' ايران، هند و پاکستان
 
 
خط لوله گازخط لوله گاز
اختلاف ایران، هند و پاکستان بر سر قیمت گاز
 
 
وزرای نفت هند (راست) و پاکستانخط لوله صلح
حمايت برخی از نمايندگان کنگره آمريکا از خط لوله گاز ايران به پاکستان و هند
 
 
پرچم های هند، پاکستان و ايرانايران، هند، پاکستان
پیشنهادهای تازه ایران برای خط لوله 'صلح'
 
 
گاز ايرانانرژی و سياست
تاثير رای مثبت دهلی نو بر سرنوشت خط لوله گاز ايران-پاکستان-هند
 
 
خط لولهخط لوله صلح
مذاکرات ايران و پاکستان در ميان ترديدهای هند
 
 
مطالب مرتبط
مذاکرات خط لوله صلح در تهران
29 مه، 2007 | اقتصاد و بازرگانی
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران