چرا 'دختر آبی' خودسوزی کرد؟

طرح

ابتدا خبر تنها خبر خودسوری زنی جلوی دادگاهی در تهران بود. خبرگزاری تسنیم نوشت "یک مقام آگاه در دادگستری تهران" گفت که این زن در اسفند ۹۷ به دلیل "پوشش نامناسب" به "جریحه‌دار کردن عفت عمومی" و "توهین به مأمورین" متهم شده است.

بعد از چند ساعت مشخص شد زنی که خودسوزی کرده، دختری از هواداران تیم استقلال تهران است. سوال از همان ابتدا در ذهن‌ها ایجاد شد: چرا دختری که برای دیدن بازی فوتبال رفته بود باید خودسوزی کند؟

سحر خدایاری برای دیدن بازی استقلال - العین (اسفند ۱۳۹۷) به استادیوم آزادی تهران رفته بود. خواهرش به سایت رکنا در روزهای بعد از خودسوزی سحر گفته بود که او هنگام ورود به ورزشگاه، درست زمانی که سربازان، تماشاچی‌ها را بازرسی بدنی می‌کنند، با وجود اینکه کلاه گیس و پالتوی بلندی بر تن داشته به سرباز می‌گوید دختر است. خواهرش در این خصوص گفته دلیل اینکار مذهبی بودن خانواده آنها و ترس از لمس بدنی توسط سربازها بوده است.

سحر همان جا قبل از ورود به ورزشگاه بازداشت می‌شود. در سالهای اخیر دختران بسیاری با صورت‌های گریم کرده و تغییر ظاهرشان تلاش کرده‌اند به استادیوم‌ها بروند و بازی تیم محبوبشان را ببینند.

برای آزادی سحر از بازداشت، وثیقه حدود ۵۰ میلیونی تعیین شده بود. تهیه این مبلغ برای خانواده در چند ساعت مقدور نبوده و در نهایت براساس گزارش‌ها وثیقه تامین می‌شود؛ اما برای اینکه سحر از بازداشت بیرون بیاید دیر شده بود و به گفته خواهرش او دو روز در بازداشت می‌ماند.

خواهر سحر در مصاحبه‌هایی که بعد از خودسوزی او با رسانه ها کرده، ماندن او در بازداشت را باعث تاثیر منفی در روحیه خواهرش می‌داند. به نقل از او گزارش شده است که همین در روحیه او بسیار تاثیر گذاشت. خواهر سحر به نکته‌ای اشاره کرده که در دادگاه به آن توجهی نشده؛ خواهر سحر به رسانه‌ها گفت خواهرش بیماری "دو قطبی" داشته و قرص مصرف می‌کرده است.

حق نشر عکس Mehr
Image caption عکسی آرشیوی از حضور هواداران زن تیم فوتبال استقلال تهران در کنار تمرین این تیم در ۱۱ تیر ۱۳۹۸

همین اخبار گزارش کرده‌اند که او در نهایت چند روز پیش در رابطه با پرونده‌اش به دادسرا مراجعه می‌کند و به او گفته می‌شود جلسه دادگاه به دلیل آنکه مشکلی اضطراری برای قاضی پرونده پیش آمده، تشکیل نمی‌شود.

بنا به همین گزارش‌ها او سپس برای گرفتن تلفن همراهش می‌رود که در آنجا ظاهرا شنیده است که در صورت محکومیت ممکن است به شش ماه تا دو سال زندان محکوم شود. همین گزارش‌ها حاکی است او سپس خود را در مقابل ساختمان دادسرا آتش زده است. سحر خدایاری پس از چند روز بستری در بیمارستان درگذشت.

حق نشر عکس Social Media
Image caption ماموران پلیس بارها زنان و دختران ایرانی را برای ورود به استادیوم دستگیر کرده‌اند. (عکس ار آرشیو)

سحر روی تخت بیمارستان و کاربران در شبکههای اجتماعی

بعد از منتشر شدن خبر خودسوزی سحر و دلیلش، کاربران در شبکه‌های اجتماعی عکسی را منتشر کردند و آن را منتسب به او دانستند. عکسی که چند ساعت بعدش توسط صاحب واقعی تصویر تکذیب شد. "#دختر_آبی" هشتگی بود که کاربران برای سحر درنظر گرفتند. دختری که "عاشق تیم استقلال" بود.

آنچه کاربران در شبکه‌های اجتماعی می نوشتند "#تحریم_استادیوم‌ها" بود. بسیاری در توییتر به صفحه فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) رفتند تا از آنها کمک بگیرند. حتی هشتگ انگلیسی زدند: #BanIRSportsFederations و bluegirl#

در این موج توییتری برخی از زنان و مردان ایران از فیفا می‌خواستند به شرایط ورود زنان به ورزشگاه در ایران نظارت بیشتری کند یا در صورت عدم همکاری ورزش ایران را جریمه و محروم کند.

برخی از کاربران هم از مردان ایرانی خواستند که برای حمایت از زنان به استادیوم " صدهزار پسری " آزادی نروند. آنها هشتگ زدن در توییتر را راهکار عملی برای حل این مشکل زنان نمی‌دانند و خواستار کار عملی از طرف مردان هستند.

از طرفی برخی دیگر عقیده دارند تحریم و خالی کردن استادیوم‌ها راهکار نیست بلکه "شعار هدفمند" راهی است که مردان تماشاچی باید برای حمایت از حق زنان به ورزشگاه‌ها در پیش بگیرند.

سپهر خرمی، خبرنگار روزنامه شرق، ویدیویی در توییترش منتشر کرده که در آن تصاویری از استادیومی در مراکش دیده می‌شود که تماشاچیان مشغول شعار دادن هستند. او در بخشی از توییتش در مورد این ویدیو نوشته: "راهکار بهتری از دعوت به تحریم حضور در ورزشگاه و اعتراض به تبعیض و ممنوعیت حضور دختران است."

قبل از درگذشت سحر، درست زمانی که او روی تخت بیمارستان بود کاربران بسیاری چشمشان به جامعه فوتبال ایران دوخته شد تا واکنشی یا حمایتی از آنها ببینند. بازیکنان محدودی مانند وریا غفوری و مسعود شجاعی در روزهای اولیه در اینستاگرامشان در این مورد نوشتند.

با پخش شدن خبر درگذشت سحر واکنش‌ها و درخواست‌ها برای تحریم استادیوم‌ها بالاتر گرفت. مخصوصا وقتی خبری در مورد زمان درگذشت و چگونگی دفن او منتشر شد. گفته شد که جسد سوخته سحر بدون اطلاع خانواده در فضایی امنیتی در قم دفن شد. او اهل قم بود.

با وجود این رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور به خبرگزاری قوه قضاییه (میزان) گفت جسد سحر خدایاری دیروز به خانواده او تحویل شده است.

بعد از انتشار خبر فوت سحر، فوتبالیست‌های بیشتری چه از تیم استقلال و چه پرسپولیس در اینستاگرام به این خبر واکنش نشان دادند. جلال حسینی، کاپیتان پرسپولیس، وینفرد شفر، سرمربی آلمانی پیشین استقلال از جمله اهالی فوتبال بودند که واکنش نشان دادند.

فرهاد مجیدی که گفته شد بازیکن مورد علاقه سحر بود در پست اینستاگرامی نوشت: "سحر جان، سکوهای آزادی حسرت دیدنت را تا ابد با خود خواهد داشت."

علی کریمی در اینستاگرامش نوشت: "زنان سرزمین ما، خیلى وقتها، خیلى مَردَن، تا اطلاع ثانوى استادیوم ( ممنوع)".

مهرداد میناوند در اینستاگرام به موضوع نرفتن به ورزشگاه ها تا اطلاع ثانوی اشاره کرده:

باشگاه استقلال هم درگذشت سحر را تسلیت گفت:

اما کاربران نقدهای زیادی را به فوتبالیست‌ها وارد می‌دانند. یکی از سوالهایی که آنها مطرح می‌کنند این است که چرا فوتبالیست‌ها به عیادت سحر در بیمارستان نرفتند؟

واکنش سیاستمداران چه بود؟

پروانه سلحشوری نماینده مجلس در توییترش نوشت:

ناهید خداکرمی عضو شورای شهر تهران هم در اینستاگرام نوشت: "خبر فوت این قربانى، صداى نسلى است که دوست دارد شنیده شود، دیده شود و مستقل باشد. او آینده اش را به گور برد تا شاید دوستانش به آرزوى هاى کوچکشان که موانع بزرگى دارد برسند. #دختران و #پسران #جوان این سرزمین را تا دیرتر نشده است دریابیم."

الهام فخاری عضو شورای شهر تهران در اینستاگرامش نوشت:

"کجای این زمین

کجای مسئولیت‌های‌مان

کجای این کوچه‌ها ، فرودگاه‌ها، خیابان‌ها خواهیم ایستاد

کی برای مساله‌ها چاره خواهیم کرد، پیش از آن که بن‌بست‌پنداری قربانی دیگری را به نابودی کشد.

باید گریست به حال همه مان که نتوانسته‌ایم جوان‌مان را پیش از چالش، در بحران بفهمیم و مساله را حل کنیم."

و معصومه ابتکار، معاون رییس جمهور ایران در امور زنان، در اینستاگرامش در مورد اقداماتی که در این روزها برای سحر انجام شده نوشت:

واکنش سلبریتی‌ها چه بود؟

تهمینه میلانی: "جرمش این بود که حقوق انسانیش را می‌خواست."

جعفر پناهی در اینستاگرامش نوشته:

"وقتی فیلم آفساید را ساختم دوستی به من گفت نمی‌ترسی؟ پرسیدم: از چی؟ گفت: فردا که اجازه بدهند زنها بروند استادیوم این فیلم ، فیلم تاریخ مصرف‌دار خواهد بود . سیزده سال از ساخت فیلم آفساید می گذرد ، دختران ایرانی در جمهوری اسلامی تنها شهروندانی در جهان هستند که هنوز در آفسایدند."

دختر آبی بیرون از مرزهای ایران

حساب توییتر باشگاه رم ایتالیا نوشت با این که لقب این باشگاه جالوروسی به معنای زرد و قرمز است، اما "امروز قلب ما به خاطر سحر آبی خواهد بود."

دروازه‌بان تیم ملی فوتبال زنان سوئد هم برای سحر پستی در اینستاگرامش نوشت:

"همدردی دروازه‌بان تیم ملی #زنان سوئد با #دختر_آبی. هدویگ لیندال: این عکس بازی دوستانه مقابل ایران در اولین بازی دوستانه آن‌ها در اروپا است... این عکس را برای خاطرات عزیز سحر خدایاری که می‌خواست بازی تیم محبوبش #استقلال را ببیند، همرسانی می‌کنم."

گری لینه‌کر، آقای گل پیشین جام جهانی به درگذشت " #دختر_آبی" نوشت: "وحشتناک غم‌انگیز و چقدر بد که زنان نمی‌توانند وارد ورزشگاه شوند."

یکی از اولین نشریات غیر فارسی زبان خارج از ایران روزنامه تلگراف، چاپ بریتانیا، بود که مطلبی را در این خصوص کار کرد:

و عمر مومنی، که یک کارتونیست اهل اردن است و به خاطر کاریکاتورهاییش در رابطه با فوتبال و فوتبالیست‌ها مشهور است، برای دختر عاشق فوتبال که در ایران خودسوزی کرد و درگذشت، یک کاریکاتور کشید و با اشاره به ماجرای خودسوزی این دختر، در صفحه اینستاگرام خود نوشت: "منع زنان از حضور در استادیوم و تماشای فوتبال کار درستی نیست."