فعال شدن سازوکار رفع اختلاف برجام از سوی اروپا؛ بریتانیا: هدف تشویق ایران به اجرای تعهداتش است

حسن روحانی رئیس جمهور و علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در کنار تاسیسات هسته‌ای ایران حق نشر عکس EPA
Image caption حسن روحانی رئیس جمهور و علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در کنار تاسیسات هسته‌ای ایران

سه کشور اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان که از اعضای توافق هسته‌ای با ایران هستند، امروز در بیانیه ای مشترک رسما از فعال شدن سازوکار رفع اختلاف در توافق برجام خبر داده‌اند.

در این نامه که به امضای وزرای خارجه فرانسه، بریتانیا و آلمان رسیده، گفته شده "با توجه به اقدامات انجام شده توسط ایران، ما انتخاب دیگری به جز توسل به کمیسیون مشترک در چارچوب مکانیسم حل اختلاف نداریم".

وزرای خارجه سه کشور اروپایی گفته اند علیرغم فعال شدن سازوکار حل اختلاف، رهبران این کشورهای "به کارزار فشار حداکثری علیه ایران نمی پیوندند". این کارزا را دولت دونالد ترامپ با خروج از توافق هسته ای برجام راه انداخته است.

فرانسه، آلمان و بریتانیا در بیانیه مشترک خود بار دیگر از پاینبدی به برجام و داشتن اراده برای همکاری در کنار همه طرف های این توافق اعلام کرده اند. سه وزیر اروپایی در این بیانیه گفته اند "ما امیدواریم که ایران را به احترام کامل به تعهداتش در چارچوب برجام باز گردانیم."

دومینیک راب وزیر خارجه بریتانیا ساعاتی پس از انتشار بیانیه مشترک سه کشور اروپایی، گفت هدف از فعال کردن ساز و کار حل اختلاف "تشویق ایران" به بازگشت به تعهداتش است. آقای راب در پاسخ به موضع و نقش روسیه و چین در رابطه با این ساز و کار گفت: "ما با آنها در تعامل هستیم و باید روشن بگوییم که این موضوعی صرفا بین ما و آمریکا نیست بلکه مساله ایران، مساله جهانی است".

ساعاتی پیش از این، دو دیپلمات اروپایی به خبرگزاری رویترز گفته‌اند، هدف از به جریان انداختن سازوکار حل اختلاف مذاکره با ایران و تلاش برای قانع کردن آن کشور به تغییر تصمیم خود و بازگشت به اجرای برجام است و هدف این نیست که این توافق لغو و تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از سر گرفته شود.

بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل هم در توئیتر به فارسی نوشت: "اسرائیل به رژیم ایران اجازه توسعه سلاح هسته‌ای را نخواهد داد. از همه کشورهای غربی نیز می‌خواهم مکانیزم ماشه، را در سازمان ملل فعال کنند، فورا."

ایران گفته در صورتی به اجرای کامل تعهدات خود باز می گردد که کشورهایی اروپایی بتواند زمینه صادرات نفت ایران و بازگشت پول آن را به داخل ایران فراهم کنند.

کشورهای اروپایی اعلام کرده بودند که با ایجاد یک سازوکار مالی در پی "تضمین تجارت مشروع" با ایران هستند اما این سازوکار تاکنون به صورت موثری اجرایی نشده است.

فعال شدن سازوکار حل اختلاف، تازه ترین نشانه افزایش تنش ها میان طرف های توافق اتمی است.

در صورت شکایت هریک از کشورهای عضو برجام از تخلف عضو دیگر، روند رسیدگی به این شکایت در مراحل مختلف آغاز می‌شود. در مرحله نهایی، شکایت به شورای امنیت ارجاع خواهد شد.

ارجاع شکایت به شورای امنیت خطر بازگشت تحریم‌های بین المللی سازمان ملل علیه ایران را در پی دارد.

حق نشر عکس KHAMENEI.IR
Image caption مقام های جمهوری اسلامی از تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از برجام انتقاد دارند و امکان مذاکره با آمریکا را منتفی خوانده اند

جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده که بازگشت تحریم های شورای امنیت "خط قرمز" این کشور است. عباس عراقچی معاون وزارت خارجه ایران پیش از این گفته بود در صورت بازگشتت تحریم های شورای امنیت، جمهوری اسلامی در دکترین اتمی خود بازنگری می کند.

دور جدید تنش ها بر سر برنامه اتمی جمهوری اسلامی ایران پس از آن شروع شد که دولت دونالد ترامپ با خروج از توافق هسته ای برجام، تمام تحریم های رفع شده با این توافق را همراه با تحریم های دیگری علیه ایران اعمال کرد.

دولت آمریکا می گوید با هدف "تغییر و عادی شدن رفتار ایران" سیاست "فشار حداکثری" را علیه این کشور در پیش گرفته است. مایک پمپو وزیر خارجه آمریکا گفته است که ایران باید مانند یک "دولت نرمال" رفتار کند.

سیاست آمریکا در دور ریاست جمهوری دونالد ترامپ "فشار حداکثری" با هدف "به صفر رساندن درآمد نفتی" جمهوری اسلامی ایران اعلام شده است.

اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور ایران اخیرا گفته بود که با اینکه فروش نفت ایران به صفر نرسیده اما حتی کشورهای "دوست" ایران هم "تقریبا جرات اینکه از ما نفت بخرند را ندارند."

مقام های ارشد جمهوری اسلامی ایران می گوید این کشور به دلیل مواجه شدن با تحریم در شرایط عادی قرار ندارد. ایران در هفته‌های گذشته صحنه اعتراضات گسترده در شهرهای مختلف بوده است. این اعتراضات پس از آن برپا شد که بنزین به طور ناگهانی سهمیه‌بندی شد و قیمت آن افزایش یافت.

در حالی که جمهوری اسلامی ایران در حال سرکوب اعتراضات آبان و شهروندان این کشور در شوک صدها کشته شده در این اعتراضات بودند، ایالات متحده آمریکا قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه را در ماموریتی در عراق ترور کرد. پس از ترور آقای سلیمانی ایران تمامی تعهدات اتمی خود را ذیل توافق برجام کنار گذاشت و فقط به بازرسی های آژانس که در برجام پیش بینی شده بود، خاتمه نداد.

این تصمیم با انتقاد شرکای اروپایی برجام رو به شد. سه کشور اروپایی پیشتر اعلام کرده بودند اگر جمهوری اسلامی ایران اجرای کامل تعهدات خود را از سر نگیرد امکان دارد این کشورها سازوکار حل و فصل اختلافات در توافق اتمی را فعال کنند.