هواپیمای اوکراینی؛ روحانی خواستار تشکیل 'دادگاه ویژه با قاضی عالی‌رتبه' شد

حسن روحانی، رئیس جمهوری حق نشر عکس AFP
Image caption اولین سخنان عمومی و رسمی حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران درباره هواپیمای ساقط شده اوکراینی در "همایش تجلیل از نمونه های ملی بخش کشاورزی" در تهران مطرح شد

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران ساقط شدن هواپیمای اوکراینی با موشک سپاه در نزدیکی فرودگاه تهران را 'خطایی بسیار دردناک و نابخشودنی' خواند و از قوه قضائیه خواست "دادگاهی ویژه با قاضی عالی‌رتبه با ده‌ها کارشناس" برای بررسی این مساله تشکیل شود و افزود: "تمام دنیا به دادگاه ما نگاه خواهند کرد."

رئیس جمهور ایران روز سه‌شنبه ۲۴ دی ماه، در سخنرانی در تهران همچنین افزود: "به دلیل آشنایی که با پدافند هوایی دارم می‌دانم که فقط یک نفر مقصر نیست. دیگرانی هم هستند. می‌خواهم این مساله با صداقت برای مردم بیان شود. اینکه چه کسانی دخیل بودند که این سهو انجام گرفت باید برای مردم روشن شود."

آقای روحانی از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۰ فرمانده پدافند هوایی ایران بوده است.

آقای روحانی تاکید کرد که این حادثه پرونده ای "عادی و معمولی" نیست و افزود که مسئولان باید تمام روندی که از لحظه سرنگونی در روز چهارشنبه پیش آمد تا زمان برگزاری جلسه اضطراری شورای عالی امنیت ملی در جمعه را توضیح دهند.

نزدیک به یک هفته پس از سقوط این هواپیمای مسافربری، این اولین اظهارنظر رسمی و عمومی آقای روحانی درارتباط مستقیم با این مساله است.

۱۸ دی ماه، ساعاتی پس از حمله موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکا در عراق که به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی به دست آمریکا بود، یک هواپیمای مسافربری از نوع بوئینگ ۷۳۷ متعلق به خطوط هواپیمایی اوکراین دقایقی بعد از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران سقوط کرد.

منابع ایرانی علت سانحه را نقص فنی اعلام کردند اما سه روز بعد و پس از انتشار اطلاعاتی مبنی بر اصابت یک موشک به هواپیما بوسیله منابع غیر ایرانی، ایران رسما اعلام کرد که این هواپیما به اشتباه هدف پدافند سپاه پاسداران قرار گرفته است.

حق نشر عکس AFP/Getty Images
Image caption تکه ای از هواپیمای بوئینگ اوکراینی که در اثر پدافند سپاه پاسداران سقوط کرد

'از سقوط هواپیما تا جلسه اضطراری شورای عالی امنیت ملی چه گذشته؟'

تاخیر و پنهان‌کاری مسئولان ایرانی در ماجرای سقوط این هواپیما با انتقاد و خشم مردم و بستگان خانواده‌های قربانیان رو به رو شده است.

حسن روحانی با اشاره به این مساله گفت که مردم "می‌خواهند بفهمند آیا مسئولان آنها، طبق قاعده و در چارچوب اصول اخلاقی به درستی رفتار کرده‌اند یا خیر" و افزود که به عنوان "نماینده مردم و رئیس جمهوری ایران این مساله را دنبال خواهد کرد، به هر نتیجه‌ای که برسد به مردم اطلاع خواهد داد."

آقای روحانی علت سه روز تاخیر در گفتن واقعیت به مردم را توضیح نداد اما گفت: "من از لحظه‌ای که احتمال دادم که سقوط این هواپیما به صورت طبیعی و عادی نباشد تلاش فراوان کردم که دوران بررسی و تحقیق کوتاه شود."

رئیس جمهور ایران گفت که بلافاصله پس از آنکه برای او مشخص شده که "یک خطای بسیار دردناک و نابخشودنی" انجام گرفته، در "همان لحظه" به مسئولان اعلام کرده که "به مردم اطلاع دهند."

او گفت که این پرسش برای مردم مطرح شده که "آیا از زمان روشن شدن این حادثه تا اعلام زمان طولانی بوده یعنی یک یا دو روز طول کشیده یا فقط چند ساعت بوده است" و گفت که از مسئولین می‌خواهد که این مساله را هم برای مردم توضیح دهند: "از صبح چهارشنبه‌ای که این حادثه پیش آمده تا این پروسه‌ای که جمعه شب به جلسه اضطراری شورای عالی امنیت ملی رسیده. همه این پروسه را برای مردم توضیح بدهند."

آقای روحانی همچنین گفت: "درست است که در این ایام ریشه همه غم‌ها به آمریکا برمی‌گردد. آمریکا بود که جو را ملتهب و شرایط را غیرعادی کرد. آمریکا بود که تهدید کرد و عزیزان ما را از ما گرفت همه اینها درست است. اما این دلیل بر آن نمی‌شود که ما در این حادثه به همه ریشه‌های مساله نپردازیم."

'قول می‌دهم با تمام توان و امکان پیگیر باشم'

رییس جمهور ایران با اشاره به اینکه "حادثه سقوط هواپیما، حادثه کوچکی نیست و مساله امنیت فضای ایران" است گفت: "فقط بحث ۱۷۶ نفر نیست. آنها خیلی عزیز بودند که از دست ما رفتند. اما امنیت فضای ایران برای ملت ایران و برای دنیا بسیار اهمیت دارد." و تاکید کرد که هرکسی که در حدی در این حادثه مقصر بوده باید معرفی و مجازات شود.

همزمان با سخنرانی آقای روحانی، غلامحسین اسماعیلی سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران به خبرنگاران گفت که چند نفر در ارتباط به شلیک موشک از سوی سپاه به هواپیمای مسافربری بازداشت شده اند و بازجویی از برخی از افراد ادامه دارد و پرونده ای در این رابطه تشکیل شده است.

آقای روحانی افزود: "مهمترین مساله برای مردم ما و برای افکار عمومی جهان، برای هوانوردی و امنیت آسمان ایران این است که این حادثه غیرقابل تکرار باشد و این به بازنگری در آیین نامه‌ها، شیوه نامه ها، دستورالعمل ها مقررات نیاز دارد."

آقای روحانی همچنین به "‌خانواده جان باختگان این حادثه در ایران و سایر کشورها" قول داد و گفت: "همانطور که با رهبران و مسئولان کشورهای دیگر تلفنی صحبت کردم قول می‌دهم دولت با همه توان و امکاناتش پیگیر این مساله باشد."

در سه روز نخست پس از این حادثه، در حالیکه اصابت موشک به این هواپیما به شدت از سوی مقامات ایران تکذیب می‌شد، شماری از رهبران جهان از جمله نخست وزیر کانادا، وزیر خارجه آمریکا گفتند که شواهد نشان می‌دهد که این هواپیما به دلیل شلیک پدافندی ساقط شده باشد.