دست‌های خالی؛ کارنامه ۱۷ نماینده زن مجلس دهم

انتخابات مجلس ایران

بحران‌های تودرتوی اقتصاد و سیاست، و امنیتی شدن همه چیز از بودجه تا ورود زنان به ورزشگاه‌ها؛ باعث شد مجلس دهم آشکارا در راس امور نباشد و در تمام تصمیم‌گیری‌های کلان کشور نادیده گرفته شود.

قانونگذاری‌ یا در غیاب نمایندگان صورت می‌گرفت یا بر مصوبه‌ مجلسی‌ها هزار قید و بند می‌خورد تا خالی از اثر شود. این بود که جز برخی نطق‌های انتقادی، نمایندگان "لیست امید"، اصلاحی در قوانین به ثبت نرساندند و کاری از پیش نبردند. این میان کارنامه زنان مجلس به مراتب تاسف‌بارتر بود.


گزارش‌های ویژه انتخابات مجلس ۱۳۹۸


شاید بتوان گفت تنها طرحی که زنان مجلس در کارنامه خود به عنوان دستاورد ثبت کردند، "طرح تابعیت مادرانه" بود. طرحی که زمینه ساز تدوین و تصویب "لایحه تابعیت فرزندان مادران ایرانی از پدرغیرایرانی" شد و تکلیف نزدیک به یک و نیم میلیون کودک بدون شناسنامه حاصل از ازدواج مادران ایرانی و پدران غیرایرانی را مشخص می‌کرد.

ولی حتی این مصوبه مجلس، که با قید "نداشتن مشکل امنیتی" - که شورای نگهبان بر آن زد - قانونی دست و پا بسته می‌نمود، هنوز از سوی وزارت کشور اجرایی نشده است.

حق نشر عکس Getty Images

زنان مجلس تا مدتها چندان پیگیر موانع اجرایی طرح‌شان و متوقف ماندن این قانون از سوی دولت نشده بودند و اخیرا به دنبال انتقاد‌های رسانه‌ها، در نامه‌ای به حسن روحانی رئیس جمهوری ایران، خواهان اجرایی شدن آن شدند. با این حال نه این نمایندگان سوالی از وزیر کشور در صحن علنی مجلس مطرح کردند که چرا تاکنون این قانون به اجرا درنیامده است و نه گزارشی از پیگیری‌هایشان به مردم ارائه دادند.

حضور ۱۷ زن "اصلاح طلب" در مجلس و تلاش شهیندخت مولاوردی در دولت، این امید را می‌ساخت که موضوعاتی مثل "منع خشونت خانگی"، "امنیت زنان" و "ممنوعیت کودک‌همسری" در قالب طرح یا لایحه‌ای به اصلاح قوانین در حوزه زنان منجر شود اما به رغم رایزنی با مراجع قم و رفت و برگشت در زمین شورای نگهبان، امروز در کارنامه زنان لیست امید، تصویب هیچ قانونی در حوزه منع خشونت زنان یا افزایش سن ازدواج ثبت نشده است.

بیشتر بخوانید:

موضوع بیمه زنان خانه دار و زنان سرپرست خانوار از جمله طرح‌هایی بود که اتفاقا همراهی جریان رقیب در مجلس را هم با خود داشت ولی آن هم به جایی نرسید.

نمایندگان زن مجلس دهم طرح‌هایی مثل تشدید مجازات اسیدپاشی یا بحث گذرنامه و خروج زنان از کشور بدون اذن همسر و ده‌ها طرح دیگر را به کمیسیون‌ها و گاه صحن علنی آورند اما یا از سوی سایر نمایندگان در کمیسیون قضایی رد می‌شد یا همکارانشان در مجلس رای موافق نمی‌دادند. اگر هم طرح و لایحه‌ای به تصویب مجلس می‌‌رسید، زیر تیغ شورای نگهبان می‌رفت و کنارگذاشته می‌شد.

حق نشر عکس Getty Images

مردان مجلس در هیچ یک از فراکسیون‌ها ریاست زنان را نپذیرفتند و حتی به گفته هاجر چنارانی، نماینده نیشابور، نگاه مثبتی به پذیرش زن در اعضای هیات رئیسه نیز نبود. طیبه سیاوشی از دیگر نمایندگان فهرست امید، در آخرین سال انتخاب هیات رئیسه خطاب به همکارنش گفته که ما سه سال است، به شما رای می‌دهیم اما شما به ما رای نمی‌دهید و این کمال بی‌انصافی است.

زنان، بازمانده از ریاست و وزارتطیبه سیاوشی شاه عنایتی، سابقه سیاسی یا مدیریتی نداشت به صرف حضور در لیست امید، بخت با او همراه شد. سیاوشی در سال اول مجلس دهم به عنوان نایب رئیس فراکسیون زنان انتخاب شد اما در سال‌های بعد از حضور در این فراکسیون اجتناب کرد.سیاوشی در چهار سال نمایندگی، طرح‌هایی را در مجلس به امضا رساند که هیچکدام به تصویب نرسید. ۱۴۶ تذکر کتبی و ۲۱ تذکر شفاهی داشت و ۱۱ نطق در صحن علنی ایراد کرد و درکنار دیگر نمایندگان فراکسیون زنان مجلس تلاش‌هایی برای ممنوعیت ازدواج کودکان کرد اما بی‌نتیجه ماند. سیاووشی طرح سربازی رفتن دختران را هم دنبال می‌کرد اما به محض بالاگرفتن انتقادها، اصل وجود طرح تکذیب شد.

بیشتر بخوانید:

فاطمه سعیدی، سهمیه حزب کارگزاران سازندگی بود در لیست امید؛ وقتی به مجلس راه یافت،عضو شورای مرکزی فراکسیون امید شد و دو سال پایانی به سمت سخنگوی فراکسیون هم انتخاب شد.

سعیدی با مدرک کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، امیدوار بود که بعد از استعفای محمد بطحایی، گزینه روحانی برای وزارت آموزش و پرورش باشد، اما سیاست بالادستی مجالی برای وزارت زنان در دولت روحانی قائل نبود. این شد که فاطمه سعیدی در این‌ سال‌ها منتقد همیشگی کنارگذاشتن زنان از پست وزارت باقی ماند.

سعیدی به گفته خودش، به طور جدی پیگیر پرونده دانشجویان و معلمان بازداشتی بود و در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ تلاش کرد تا با رایزنی‌ها در احکام فعالان دانشجویی بازداشت شده، تجدیدنظر شود.

حمیده زرآبادی، نام چندان آشنایی برای اهالی مطبوعات نیست، اما او هم نماینده مجلس از لیست امید بود. ماجرای دعوای سریالی زرآبادی و آذری‌جهرمی در اینستاگرام و شبکه‌های اجتماعی دنبال‌کنندگان زیادی داشت. مخاطبانش او را بیش از نماینده‌ اصلاح طلب، نماینده منتقد سیاست‌ها و عملکرد محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات دولت روحانی می‌شناسند.

نقد وزیرارتباطات به سوال از آذری جهرمی در صحن علنی مجلس هم کشید و خانم زرآبادی، با پیش کشیدن حقوق ۶۹ میلیون تومانی خواهر همسر آقای جهرمی و نقش او در انعقاد قراردادهای کلان بیمه ‌با اپراتور رایتل، خواستار پاسخگویی آقای وزیر شد.

فاطمه حسینی هم، جوانترین نماینده مجلس شورای اسلامی است که به پشتوانه سیاسی پدرش، سیدصفدرحسینی، وزیرکار و وزیراقتصاد دولت محمد خاتمی، به لیست امید راه یافت.

خانم حسینی درماجرای افشاگری درباره حقوق‌های نجومی، وقتی فیش حقوقی پدرش در صندوق توسعه ملی، فاش شد، از تریبون مجلس به دفاع از خانواده خود پرداخت و خبرساز شد.

خانم حسینی در صحن علنی مجلس بیانیه‌ای در دفاع از همسر و پدرش خواند و گفت "ما سهم خود را از سفره انقلاب برداشتیم." این درحالی بود که همسر فاطمه حسینی هم به دلیل اتهامات اقتصادی، از جمله "سواستفاده از بحران ارزی کشور" با دریافت مجوز صرافی در سال ۱۳۹۱ در مظان اتهام بود.

زنان مجلس دهم دستاورد چندانی نداشتند، اما فاطمه ذولقدر معتقد است، کارنامه زنان در مجلس دهم قابل دفاع است. او عملکرد خود و همکارانش در فراکسیون زنان را مثبت ارزیابی می‌کند.

حق نشر عکس TASNIM
Image caption پروانه سلحشوری

پروانه سلحشوری که به نطق های آتشین در مجلس مشهور شده، می‌گوید حداقل توانستیم صدای زنان کشور باشیم، مطالبات آنها را مطرح کردیم و برای خواسته هایی که می‌شد آنها را به قانون تبدیل کرد، تلاش و پیگیری کردیم.

زنان لیست امید با همه ضعف ها و ناکارآمدی ها حداقل در اظهارنظرهای عمومی، خود را مدافع حقوق زنان و حقوق برابر معرفی می‌کردند و طرح‌هایی را برای پیشبرد مطالبات زنان در راستای عدالت جنسیتی را به روی میز می‌آوردند. اما با نگاهی به لیست اصول گرایان برای مجلس یازدهم، به نام زنانی چون فاطمه رهبر و زهره الهیان می‌رسیم که اصل برابری حقوق زن و مرد را به رسمیت نمی‌شناسند.

به نظر می‌رسد در مجلس یازدهم، دیگر حتی صدایی از مطالبات زنان برابرخواه نخواهیم شنید، و حتی شاید شاهد قید و بندهای بیشتر بر حقوق زنان در چارچوب خانواده‌های سنتی و مرد سالارانه باشیم.