نظام بهداشت و درمان ایران زیر تیغ دکتر هاشمی

حق نشر عکس MEHR

از آغازین روزهای ریاست جمهوری روحانی، سکان وزارت بهداشت در اختیار وزیری قرار گرفت که سعی کرد به دور از حاشیه های سیاسی دستی بر پیکر فرسوده بهداشت و درمان ایران بکشد. دکتر حسن قاضی زاده هاشمی در این مدت توانست تمام مسئولان کشوری و حتی دلواپسانی را که قصد استیضاح وی را داشتند، با خود همراه کند.

هاشمی که خود متخصص چشم ‌پزشکی و فوق تخصص جراحی قرنیه است مسئولیت خیریه نورآوران سلامت را نیز بر عهده دارد. این خیریه در فواصل زمانی معین همراه با تجهیزات کامل و چشم پزشکان مجرب کشور، به مناطق محروم رفته و به درمان بیماری های چشمی مردم این مناطق می‌پردازد.

حضور وی در کنار آسیب دیدگان اسیدپاشی و مردم خوزستان در زمان آلودگی هوا و همچنین جراحی چشمان شوخان براخاسی که بر اثر تزریق پنی سیلین بیناییش را از دست داده بود توانست چهره ای مردمی از یک وزیر بسازد.

اولین مشاور هاشمی، دکتر رجب آکداغ وزیر یازده ساله بهداشت ترکیه است. آکداغ در ترکیه بعنوان بانی اجرای تحولات در حوزه سلامت شناخته می‌شود. همچنین افرادی چون دکتر ایرج حریرچی معاونت وزارت بهداشت، دکتر محمد آقاجانی در جایگاه معاونت درمان، دکتر علی اکبر سیاری معاونت بهداشت و دکتر رسول دیناروند ریاست سازمان غذا و داروی ایران افرادی بودند که در عملی شدن برنامه های دکتر هاشمی به او کمک های فراوانی کردند.

تشکیل کارگروههای وزارتخانه ای با مشارکت بخش خصوصی و متخصصین هر رشته یکی از بزرگ‌ترین گامهایی بود که در این مدت برداشته شد. فعالیت این کارگروه‌ها از جمع آوری آمار و اطلاعات در سطح کشوری آغاز شده و تا ارائه راهکار برای هر مشکل پیش می رود. ممنوعیت پیوند اعضا برای اتباع خارجی از جنجالی ترین قوانین این دوره بود که ماحصل تحقیقات کارگروه پیوند اعضای وزارت بهداشت است.

عدم افزایش قیمت دارو در شش ماه اول ۹۳

ملموس‌ترین تغییرات دوران وزارت آقای هاشمی در حوزه دارو است. در حال حاضر ۹۰ درصد داروهای موجود در بازار ایران داروهای تولید داخل هستند و تولید اغلب داروهایی که بعد از اعمال تحریم‌ها در کشور نبود و یا فقط مشابه خارجی داشت به صنایع داخلی سپرده شد. این در حالی است که در شش ماهه اول سال جاری، هیچ یک از این داروها با افزایش قیمت روبرو نبودند و کمبودهای دارویی از ۱۷۰ قلم تنها به ۳۰ قلم رسید.

حق نشر عکس hhashemi.com

همچنین کاهش ۳۵۰ میلیون دلاری واردات دارو و تجهیزات پزشکی و افزایش همزمان صادرات دارو به ۱۳ کشور از جمله عراق، لبنان و سوریه موجبات کاهش ارزبری و وابستگی به صادرات نفتی شد.

یکی دیگر از اقدامات وزارت بهداشت راه اندازی سامانه رهگیری و ردیابی کالاهای سلامت محور است. در این طرح تمامی کالاها اعم از دارو، غذا، مکمل ها و مواد آرایشی بهداشتی از ابتدای زنجیره تامین یعنی از تولید یا واردات کد مخصوص یافت و در تمام کشور قابل کنترل کیفی و ردیابی هستند. طرح الکترونیکی شدن نسخ که هم اکنون بصورت آزمایشی در حال اجراست از نتایج این سامانه است که به کنترل مصرف دارو و جلوگیری از قاچاق داروها کمک خواهد کرد.

عدالت در دسترسی به خدمات با طرح تحول نظام سلامت

طرح تحول نظام سلامت که نتیجه بررسی‌های شورای سلامت است از اردیبهشت امسال در ۵۷۰ بیمارستان دانشگاهی سراسر کشور با حمایت و همکاری رییس جمهور، هیئت دولت و مجلس شورای اسلامی آغاز شد.

هدف اصلی این طرح که معاونت درمان وزارت بهداشت آن را اجرا می‌کند حفاظت مالی از شهروندان در برابر هزینه های درمانی است.

پس از قریب به یک سال از آغاز این طرح شاهد تامین دارو و تجهیزات بیماران توسط بیمارستان، کاهش سهم پرداختی مردم از هزینه های بیمارستانی، کاهش هزینه های خدمات تشخیصی پاراکلینیکی و آزمایشگاهی و ماندگاری پزشکان متخصص در مناطق محروم هستیم.

همچنین ترویج زایمان طبیعی بصورت رایگان و توزیع مکمل های غذایی برای زنان باردار و کودکان از دیگر نتایج اجرای این طرح است.

تحول نظام سلامت یکی از هزینه برترین طرحهای دولتی است که تا کنون به اجرا درآمده است. در این برنامه ما به تفاوت هزینه های بیمارستانی از طریق دولت و از محل اعتبارات تحول نظام سلامت تامین می شود.

رسیدگی به بیماران خاص و صعب العلاج

در دولت یازدهم طی تفاهم نامه ای میان سازمان غذا و دارو و سازمانهای بیمه گر، سهم دولت و بیمه از داروهای بیماران خاص و صعب العلاج افزایش یافت. در این میان داروهایی که تحت پوشش بیمه قرار نمی گیرند، از حمایت ۷۰ درصدی وزارت بهداشت برخوردار شدند.

حق نشر عکس hhashemi.com

در این دوران مجموعاً ۲۵۰۰ قلم داروی جدید تحت حمایت بیمه ای قرار گرفت که ۳۰ قلم آنها مربوط به بیماران خاص است. پرداخت ۲۸۰ میلیارد اعتبار به سازمانهای بیمه گر جهت حمایت از بیماران پیوندی و دیالیزی یکی از مهم ترین تصمیماتی بود که توسط سازمان غذا و داروی ایران اتخاذ شد.

حذف فرانشیز بیماران خاص و صعب العلاج در بیمارستانهای دولتی، رایگان شدن داروهای تخصصی و لوازم مصرفی، شیمی درمانی، رادیوتراپی، هزینه های دیالیز، تزریق خون بیماران تالاسمی و فاکتورهای انعقادی در بیماران هموفیلی اهم فعالیت های صورت گرفته در راستای افزایش رسیدگی به این دسته بیماران است.

افزایش خدمات به روستاییان و حاشیه نشینان

معاونت بهداشت وزارتخانه با ساخت و راه اندازی قریب به ۲۰۰۰ خانه بهداشت در روستاها، مراقبت های اولیه سلامت را در راس کار خود قرار داد. توزیع مکمل های غذایی در روستاها، استقرار پزشکان متخصص در ۲۹۱ شهر توسعه نیافته و تشکیل پرونده سلامت برای هر خانواده با هدف کاهش بیماری ‌های واگیردار و عفونی از جمله اقداماتی بود که توسط وزارت بهداشت، به اجرا درآمد.

همچنین جمعیت هلال احمر ایران بعنوان نیروی کمک دهنده به این وزارتخانه در قالب کاروان سلامت و امید نقشی اساسی در ارائه خدمات به مناطق محروم ایفا نمود. حضور و همراهی وزیر بهداشت در هنگام معاینه بیماران و انجام عمل های جراحی افراد نیازمند، خود از نقاط قوت این کاروان به شمار می رود. کاروان سلامت و امید با هدف پیشگیری از سرطان های رایج، خدمات غربالگری، بهداشت سالمندان و ارائه خدمات تخصصی رایگان به نیازمندان از مهرماه جاری در ۱۲ استان کار خود را آغاز کرد.

چالشهایی در میانه راه هاشمی

استفاده بیش از حد مجاز روغن پالم در فرآورده های لبنی از جنجالی ترین اتفاقاتی بود که در دوران هاشمی گریبان وزارت بهداشت را گرفت. این ماجرا که اولین بار از زبان خود وزیر و رییس سازمان غذا و دارو مطرح شد، توانست هاشمی را تا استیضاح بکشاند. هرچند توضیحات و اقدامات به موقع وزارت بهداشت، توانست آرامش نسبی را به مجلس و دلواپسان بازگرداند ولی هنوز یکی از معضلات این وزارتخانه به شمار می رود.

حق نشر عکس hhashemi.com

همچنین حضور هاشمی در میان مردم خوزستان در زمان آلودگی بیش از اندازه هوا، انتقادات تند اسماعیل کهرم مشاور سازمان محیط زیست را در پی داشت. وی که در صحبتهای خود آقای قاضی‌زاده هاشمی را نخود هر آش نامید، با بیان اینکه حل این مشکل بر عهده سازمان محیط زیست است و نه وزارت بهداشت، گفت: "آقای هاشمی متخصص چشم است یا ریزگردها؟"

با وجود اینکه صحبتهای آقای کهرم از سوی سازمان محیط زیست نظر شخصی وی اعلام شد و به گفته وزارت بهداشت، هاشمی با دستور مستقیم رییس جمهور و تصمیم هیات دولت به این استان سفر کرده بود، ولی بسیاری حکم تایید بر صحبتهای آقای کهرم زدند و دخالت در این امر را خارج از محدوده وظایف آقای هاشمی اعلام کردند.

استفاده از آمپول‌ های وارداتی آلوده و میکروبی در کلینیک رازی که موجب نابینا و کم بینا شدن عده ای از بیماران در اسفند ماه جاری شد، چالشی جدید برای استیضاح هاشمی است. نمایندگان مجلس بار دیگر با تذکر شفاهی به وزیر بهداشت خواستار پاسخگو بودن هاشمی به این مشکل و ارائه گزارش به کمیسیون بهداشت شدند.

چشم انداز ۹۴ وزارت بهداشت

نصب برچسب راهنمایی به منظور آگاه سازی مردم از میزان شکر، نمک، چربی و اسید چرب ترانس موجود در مواد غذایی از جمله طرحهایی است که از ابتدای سال آینده با همکاری وزارت صنایع و معادن و در راستای اصلاح الگوی غذایی ایرانیان به اجرا در خواهد آمد.

اجرای برنامه های استراتژیک مقابله با ایدز و شیوع آن در ایران با محوریت حذف رفتارهای جنسی مخفی، تهیه سیستم ثبت دقیق بیماران سرطانی در کشور و نیز افتتاح ۲۲۰ مرکز جامع سلامت ویژه بیماران صعب العلاج در سراسر کشور از مهم ترین برنامه های سال آینده وزارت بهداشت است.

همچنین بیمه هزینه خدمات ناباروری، تدوین سند ملی سلامت سالمندان، بیمه زندانیان و مهاجران افغان طرحهای دیگر این وزارتخانه هستند که در مرحله بررسی و نهایی شدن به سر می‌برند.

هرچند افزایش ۳ درصدی بودجه ۹۴ وزارت بهداشت از محل درآمدهای عمومی آینده ای نگران کننده را برای این وزارتخانه رقم می زند، ولی باید دید دکتر هاشمی و همراهانش می‌توانند با منابع محدودی که در اختیار دارند، زیرساخت های کهنه سیستم بهداشت ایران را بازسازی کرده و راهی را که در پیش گرفته اند ادامه دهند یا خیر.