حادثه حج؛ بیش از ۱۳۰ کشته و ۳۰۰ مفقود از ایران

حادثه حج

زائران ایرانی

۱۳۱

کشته شده

۳۶۵

مفقود

  • ۲۳۶ زائر پاکستانی کشته‌‎شده

  • ۸۷ زائر مراکشی کشته‌شده

  • ۱۴ زائر هندی کشته‌شده

  • ۱۴ زائر مصری کشته‌شده

AFP

بیش از ۲۰۰ زائر ایرانی در حادثه روز گذشته در مکه کشته و زخمی شده‌اند. علاوه بر این گزارش شده که بیشتر از ۳۰۰ نفر از زائران ایرانی هم "مفقود" شده‌اند.

علی قاضی عسگر، سرپرست حجاج ایرانی، به شبکه خبر تلویزیون ایران گفته است: "در حال حاضر و بنابر بررسی‌های انجام شده، ۱۳۱ تن از حجاج ایرانی کشته، ۸۳ تن مجروح و ۳۶۵ تن مفقود هستند."

سعید اوحدی، رئیس سازمان حج و زیارت جمهوری اسلامی هم در مصاحبه با ایرنا کشته شدن ۱۳۱ نفر رسیده که هویت شش تن از آنان هنوز مشخص نشده است. به گفته او، ۶۰ زائر ایرانی دیگر هم زخمی شده‌اند که ۵۵ تن از آنان در بیمارستان‌های ایرانی مستقر در منا و مکه و ۵ نفر دیگر در بیمارستان‌های سعودی بستری هستند.

سرپرست حجاج ایرانی تاکید کرده اینکه برخی زائران به کاروانشان بازنگشته‌اند به معنی کشته شدن آنان نیست. وی افزوده است که امکان تعیین شمار قطعی کشته‌شدگان هنوز امکانپذیر نیست زیرا مقامات سعودی تا تکمیل اطلاعات خود در این زمینه به ماموران سایر کشورها اجازه ورود به محل نگهداری اجساد را نمی‌دهند.

خبرگزاری مهر می‌گوید کاردار عربستان در ایران دوباره به وزارت خارجه احضار شده است.

حق نشر عکس EPA
Image caption ماموران سازمان‌های امدادرسانی ایران در صدد یافتن ایرانیانی هستند که ممکن است در بیمارستان‌های سعودی بستری باشند

روز جمعه، ۳ مهر (۲۵ سپتامبر) پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان حج و زیارت جدولی شامل اسامی ۱۱۹ نفر کشته‌شدگان این واقعه را همراه با شماره کاروان‌های آنها منتشر کرد. این جدول نشان می‌دهد که تقریبا تمامی قربانیان از زائران مرد بوده‌اند و به نظر می‌رسد که هنگام وقوع حادثه روز گذشته، تعداد زیادی زائر ایرانی در محل حضور داشتند.

آقای اوحدی از احتمال افزایش این آمار هم سخن گفته و افزوده است که کمیته‌هایی برای شناسایی کشته‌شدگان ایرانی تشکیل شده و ماموران آن با مراجعه به بیمارستان‌های مکه و شهرهای اطراف، در صدد هستند ایرانیانی را که ممکن است به این بیمارستان‌ها انتقال یافته باشند شناسایی کنند. غضنفر رکن‌آبادی، سفیر سابق ایران در لبنان هم از جمله زائران حج بوده و شبکه تلویزیونی پرس‌ تی‌وی، متعلق به دولت ایران، از او به عنوان یکی از میان مفقودان این حادثه نام برده است.

قرار است اجساد کشته‌شدگان طی چند روز آینده با هواپیما به ایران منتقل شود.

حق نشر عکس EPA
Image caption حادثه زمانی روی داد که زائران عازم اجرای مراسم رمی جمرات بودند

روز گذشته در جریان اجرای رمی جمرات که بخشی از مناسک حج در مکه است، شماری از زائران در اثر ازدحام جمعیت کشته و شمار دیگری زخمی شدند. مقامات عربستان سعودی شمار کشته شدگان این حادثه را دست کم ۷۱۷ نفر و تعداد زخمی ها را بیش از ۸۰۰ نفر گزارش کرده‌اند.

در مقابل، منابع خبری و برخی مقامات ایرانی تعداد تلفات را بیش از هزار نفر دانسته و دولت عربستان سعودی را مسئول این واقعه معرفی کرده‌اند. واحد مرکزی خبر، متعلق به سازمان رادیو و تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی، در گزارشی در این زمینه گفته است که "تا کنون ۱۲۰۰ نفر از حجاج کشته و بیش از ۲۰۰۰ نفر زخمی شده‌اند." ساعاتی بعد هم خبرگزاری مهر، رقم کشته‌شدگان را ۱۳۰۰ نفر گزارش کرد. ارقام بیشتری نیز به نقل از مقامات و منابع ایرانی منتشر شده اما منبع این اطلاعات و نحوه دسترسی به آنها مشخص نشده است.

این خبرگزاری نوشته است که رئیس جمهوری ایران که به نیویورک سفر کرده است با ابراز تاسف از "مرگ بیش از ۱۳۰۰ زائر" در مراسم حج، گفته است "از عربستان می‌خواهیم با ستاد حج، با نماینده بعثه رهبری و نهادهای ایرانی که در آنجا برای کمک به زائران فعالیت دارند همکاری کند."

حق نشر عکس AFP
Image caption مقامات سعودی بروز بی‌نظمی در جریان حرکت به سوی محل اجرای مراسم رمی جمرات را عامل حادثه دانسته‌اند

همچنین، عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور جمهوری اسلامی در نامه‌ای برای وزیر کشور عربستان سعودی خواستار همکاری آن کشور با نیروهای امدادی ایرانی مستقر در مکه و صحرای منا شد و برای اعزام نیروهای امدادی و کمک‌های پزشکی لازم به عربستان اعلام آمادگی کرد. وی گفته است که "جا دارد به طور دقیق علت بروز چنین حوادث تلخی بررسی شود و تلاش مضاعفی برای جلوگیری از اینگونه حوادث صورت پذیرد."

پیشتر، وزارت خارجه جمهوری اسلامی کاردار عربستان سعودی را در ارتباط با این حادثه احضار کرده بود. به گزارش واحد مرکزی خبر، معاون عربی و آفریقایی وزارت خارجه "مقامات عربستان سعودی را مسئول این حادثه دانست و تاکید کرد که آنان باید فورا اقدامات موثری را برای مدیریت بحران موجود و تامین امنیت کامل زوار به عمل آورند." براساس این گزارش، وی افزود که "بی‌تدبیری مقامات ذیربط عربستان سعودی در تامین امنیت حجاج غیرقابل اغماض است."

علاء الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز بر اعزام کمیته کارشناسی حقیقت‌یاب از ایران به عربستان تاکید کرده و گفته است که "هیچ اعتمادی به گزارش‌های دولت عربستان وجود ندارد." به گفته او، دولت عربستان به ماموران حج و زیارت ایران و دیگر کشورها اجازه ورود به بیمارستان‌ها را نمی‌دهد.

حق نشر عکس AP
Image caption مقامات ایرانی امکانات عربستان برای کمک به مصدومان را ناکافی دانسته‌اند

حادثه کشته شدن زائران در جریان مراسم رمی جمرات در روز گذشته نخستین حادثه از این نوع طی چند دهه اخیر نیست. به گفته مقامات سعودی، در این بخش از مناسک مهم حج، حدود دو میلیون زائر از کشورهای مختلف جهان در طول روز در اجرای مراسم پرتاب سنگ به سوی نماد شیطان شرکت می‌کنند و در گذشته، ازدحام و بی‌نظمی جمعیت عامل وقوع حوادث مرگبار در این مراسم عنوان شده است.

مقامات سعودی دستور تحقیقات برای یافتن علت وقوع حادثه روز گذشته را داده‌اند هر چند به طور مقدماتی، دلایلی برای آن ذکر شده است. به نقل از برخی منابع سعودی گزارش شده است که با توجه به کثرت جمعیت، برخی زائران در مسیر حرکت به سوی محل پرتاب سنگ بی‌نظمی ایجاد کردند و در نتیجه آن، شماری از زائران زیر دست و پای دیگران کشته و زخمی شدند. برای جلوگیری از ازدحام ناگهانی جمعیت، مقامات سعودی جدول زمانی مشخصی را برای شرکت گروه‌های مختلف زائران از کشورهای گوناگون در این مراسم تدوین می‌کنند و برخی منابع سعودی عدم توجه به این زمانبندی را مسئول حادثه دانسته‌اند.

حق نشر عکس EPA
Image caption حوثی‌های یمن - حمایت ایران و عربستان از طرف‌های مختلف درگیری یمن روابط دو حکومت را تیره‌تر کرده است

حدود دو هفته پیش هم یک جرثقیل که برای انجام کارهای ساختمانی در نزدیکی مسجد الحرام مستقر بود به روی جمعیت سقوط کرد و بیش از یکصد کشته برجای نهاد که تعدادی از آنان از زائران ایرانی بودند.

حوادث مرگبار اخیر در جریان مراسم سالانه حج تمتع تنها چند ماه پس از آغاز زمامداری ملک سلمان، پادشاه جدید سعودی، و تغییرات در مقامات ارشد و تحولاتی در سیاست خارجی و منطقه‌ای آن کشور روی داده است.

از جمله این تحولات، واکنش عربستان سعودی به توافق هسته‌ای ایران و آمریکا و همچنین آغاز عملیات نظامی ارتش عربستان در حمایت از رئیس جمهوری و دولت یمن بوده است. حدود یک سال پیش، شبه نظامیان گروه موسوم به حوثی‌ها، که یک گروه زیدی مذهب است، با تصرف صنعا، پایتخت یمن، قدرت را در دست گرفتند و باعث شدند تا چند ماه بعد، رئیس جمهوری و اعضای دولت از کشور خارج شوند. ایران حامی حوثی‌هاست و عربستان، همراه با سازمان ملل و اکثر کشورهای جهان، دولت در تبعید یمن را به رسمیت می‌شناسند.

از زمان استقرار جمهوری اسلامی، روابط بین حکومت روحانیون شیعه در ایران و حکومت خاندان سلطنتی وهابی در عربستان دستخوش نشیب و فراز و در اکثر مواقع سرد بوده است. در سال‌های اخیر، اختلاف دو طرف بر سر جنگ داخلی سوریه، وضعیت عراق و اخیرا درگیری نظامی در یمن باعث تیره‌تر شدن این روابط شده و مقامات و رسانه‌های جمهوری اسلامی انتقادات شدیدی را به خصوص از عملیات نظامی عربستان در یمن به عمل آورده‌اند.

پس از وقوع حادثه روز گذشته، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، خواستار "مسئولیت پذیری" دولت عربستان در قبال این حادثه شد.

مطالب مرتبط