روزنامه های تهران؛ برجام داخلی برای نجات انتخابات

روزنامه های امروز تهران گرچه پاسخ رهبر جمهوری اسلامی به نامه رییس جمهور را با اهمیت دیده و در صدر اخبار خود نقل کرده اند اما هر روز توجه بیشتر به سرنوشت انتخاباتی نشان می دهند که شورای نگهبان بازداشتن اکثریت نامزدها از شرکت در مبارزات انتخاباتی به نظر بسیاری شور را از انتخابات گرفته در حالی که سه روز به اعلام اسامی نامزدهای مجاز مجلس خبرگان مانده است.

بررسی آثار آغاز برجام و تبادلات آینده ایران و کشورهای غربی از جمله دیگر مطالب روزنامه هاست که به بررسی تاثیر توافق ها در اقتصاد و جامعه ایرانی پرداخته اند.

Image caption تیتر و عکس صفحه اول شرق

شرق در گزارش اصلی خود نوشته: نامه‌های وارده به آیت‌‌الله احمد جنتی در حال زیادشدن است؛ از علی مطهری تا جمعی از نمایندگان مجلس. شاید تا امروز تعدادی دیگر هم به آن اضافه شده باشند. این نامه‌نگاری‌ها جدای از آمدوشدهایی است که گفته می‌شود این روزها از بهارستان و پاستور و جاهای دیگر به سمت ساختمان شورای نگهبان در جریان است.

به نوشته این گزارش: جالب‌ترین نوشته، نامه‌ای است که دیروز تعدادی از نمایندگان مجلس نوشتند و خواستار آن شدند که در ماجرای رد صلاحیت‌ها به جای تمرکز بر دعواهای سیاسی، شورای نگهبان توجه خود را به دریافت‌کنندگان کارت‌های بهادار از معاون اول محبوس دولت قبل و قاضی معزول و غاصب مدیرعاملی سازمان تأمین اجتماعی که نمونه‌ای از خروار است، جلب کند.

رد صلاحیت ها شور را کشت

حامد وکیلی در سرمقاله ابتکار نوشته: این روزها خبر عدم احراز صلاحیت کاندیداهای مجلس دهم در ایران حسابی چالش ساز شده است. درصد کسانی که صلاحیت آنها احراز نشده است کمی غیرمنتظره بود. لذا گزارش هیات نظــارت شوکی به جامعه و جریان های سیاسی وارد کـرد. اینکه این ماجرا به کجا ختم می شود قطعاً به برخورد هیات های نظارت در فرصت باقی مانده بستگی دارد.

به نوشته این مقاله: پیش از این در مرحله ثبت نام، خیز عمومی، خیره کننده بود. آن خیز نوید انتخابات پرشوری را می داد. به طوری که سطح امید عمومی جامعه ارتقا و ارتفاع یافته بود. نشانه ها همه دال بر یک انتخابات رقابتی و با مشارکت بالا بود. معظم له به عمق تاثیر مشارکت بالای سیاسی واقف هستند که انگشت بر این دقیقه می گذارند. لذا افزایش میزان مشارکت تا کنون یکی از استراتژی های اصلی نظام در انتخابات ها بوده است.

علی شکوهی که خود از کسانی است که داوطلب شرکت در انتخابات بود و توسط هیات های اجرای رد صلاحیت شده از دیده های خود هنگام اعتراض به هیات نوشته و شرح داده که: غالب کسانی که ردصلاحیت شده‌اند در سال‌های قبل از انقلاب در ردیف مبارزان ضدسلطنتی قرار داشتند، در دوران تثبیت انقلاب، با جریان‌های تجزیه‌طلب و سلطنت‌خواه و ضدانقلابیون مسلح درگیر بودند. در طول سال‌ها در جبهه حضور یافتند یا خودشان جانباز و ایثارگرند یا به خانواده شهدا تعلق دارند. در سال های بعد جنگ هم نظام نمایندگی می‌کردند.

نویسنده شرح داده: ردصلاحیت این همه نیروی باسابقه و کارآمد نه به سود نظام است و نه برای افکار عمومی توجیه دارد و بنابراین باید در آن تجدیدنظر کرد. گفته شده که از ٥٤ نامزد حزب اعتماد ملی، تنها یک نفر تایید شده است. حزب دیگر اصلاح‌طلبان یعنی مردم‌سالاری بیش از ٦٠ چهره مورد قبول خود را نامزد نمایندگی کرد ولی کمتر از ١٠ نفر آنان تایید صلاحیت شده‌اند. از ١٠٠ نامزد مورد حمایت کارگزاران سازندگی هیچ‌یک تایید صلاحیت نشدند. نامزدهای مورد حمایت انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها، همگی ردصلاحیت شدند. حزب اعتدال و توسعه طرفدار دولت در سراسر کشور از حدود ٣٤٠ نفر برای نامزدی مجلس دعوت کرد ولی صلاحیت حدود ٣٠٠ نفرشان احراز نشد. از تعداد ٢٦ نامزد انجمن اسلامی جامعه پزشکی و ١٤٦ نامزد حزب اتحاد ملت ایران هم کسی تایید نشد.

مقاله اعتماد در نهایت پرسیده: با این ردصلاحیت گسترده نامزدهای مورد حمایت احزاب اصلاح‌طلب در سراسر کشور، می‌شود امید داشت که این گروه‌ها در صحنه بمانند و لیست انتخاباتی بدهند و برای ایجاد شور انتخاباتی تلاش کنند؟ انکار نمی‌توان کرد که ردصلاحیت گسترده نامزدهای اصلاح‌طلب، اعتدالگرا، اصولگرایان منتقد و حتی نامزدهای مستقل، گرد یأس و انفعال را بر فضای سیاسی کشور پاشیده. این روزها بحث غالب گروه‌های اجتماعی این است که فرضا اگر بخواهیم در انتخابات شرکت کنیم آیا به تعداد کافی افراد صالح تایید صلاحیت شده در رقابت انتخاباتی باقی خواهند ماند که به آنها رای بدهیم؟

حق نشر عکس Hamdeli
Image caption رد صلاحیت ها - کارتون احسان گنجی، همدلی

هجوم مرد‌م به صند‌وق‌ها

آید‌ین سیارسریع در ستون طنز بی قانون نوشته: رئیس د‌ولت اصلاحات د‌ر زمان ریاست خود‌ از طرح تبد‌یل مخالف به منتقد‌ سخن می‌گفت که هیچ وقت اجرایی نشد‌. یعنی نتوانستند‌ اجرایی‌اش کنند‌. توانایی‌اش را ند‌اشتند‌، اما د‌ر روزهای اخیر می‌بینیم که د‌وستان با یک حرکت به ظاهر ساد‌ه توانستند‌ مرد‌م را که د‌اشتند‌ رو به سرخورد‌گی و ناامید‌ی می‌رفتند‌ به انتخابات امید‌وار کنند‌، مخالف را به منتقد‌ و منتقد‌ را به موافق تبد‌یل کنند‌.

به نوشته این طنزنویس: خبر کوتاه بود‌ و تاثیرگذار ... صلاحیت سید‌محمد‌ غرضی برای کاند‌ید‌اتوری د‌ر انتخابات مجلس احراز شد‌. واقعا نمی‌د‌انیم که آیا می‌توانیم این همه گشایش فضا را تحمل کنیم یا نه؟ البته خوشحالیم که بالاخره صد‌ای مرد‌م شنید‌ه شد‌ و به مطالبات حد‌اکثری آنها پاسخ د‌رخوری د‌اد‌ه شد‌ه است. فقط امید‌واریم مرد‌م قد‌ر بد‌انند‌ و از این به بعد‌ الکی غُر نزنند‌. با وجود‌ این انعطاف وحشتناک، باید‌ د‌ید‌ د‌یگر چه بهانه‌ای برای عد‌م شرکت د‌ر انتخابات وجود‌ د‌ارد‌!

برجام، نه جام زهر

د‌اوود‌ حشمتی در مقاله ای در قانون با اشاره به نامه آیت الله خامنه ای به رییس جمهور به مناسبت اجرایی شدن برجام در پاسخ مخالفانی که برجام را همان جام زهر خوانده بودند، نشان داده که رهبر جمهوری اسلامی هم از روند کار هیات مذاکره کننده راضی بوده است.

به نوشته این روزنامه نگار دو روز قبل که نامه روحانی به رهبری منتشر شد، مخالفان دولت بعد از چند ساعت شروع کردند به بافتن آرزوهایشان در شبکه‌های مجازی که:‌»رهبری به این نامه پاسخ نداد و از توافق راضی نیست». به طور کلی این مدل را در ذهن‌ آنها باید در نظر داشته باشید و بعد رفتارشان را تحلیل کنید؛ آنها «هیچ توافقی را خوب نمی‌دانند مگر توافقی که خود به دست آورده باشند». در مدل ذهنی آنها «حتی مذاکرات بی‌ثمر و بیانیه خوانی‌های جلیلی» ارزش و اهمیتی بیشتر از حصول توافق و برداشتن تحریم‌ها به دست ظریف و روحانی داشت. تنها به این دلیل که آنها قبیله گرا هستند و توان دیدن موفقیت را در دیگران ندارند.

در بخشی از مقاله قانون آمده: نکته مهم اشاره رهبر به مقاومت تیم مذاکره کننده است. آن جا که خط بطلان بر تبلیغات دو ساله و نیمه مخالفان ظریف و تیم مذاکره‌کننده بود. خط بطلان بر روی تمام آن تحلیل‌هایی که معتقد بود «برجام همچون جام زهر» است. همان که جناب رسایی و حاج منصور ارضی گفتند.

محمد خوش چهره درباره اثرات برجام بر اقتصاد ایران در وقایع اتفاقیه نوشته: واکنش به لغو تحریم‌ها تاکنون تأثیرات مثبت بوده‌اند. انتظاراتی که همراه با امیدهایی است که می‌تواند تأثیراتش را در بعضی رفتارهای کوتاه‌مدت، شامل افزایش انگیزه فعالان اقتصادی برای فکر‌کردن به حضور در بخش‌های اقتصادی و مولد یا بخش‌های تولیدی از یک طرف و تشویق صاحبان سرمایه برای حضور بیشتر در بازار از‌طرف‌دیگر، نشان دهد. بالطبع رفع تحریم‌ها آثار روانی بسیار بزرگی را در اقتصاد ایران گذاشته است.

به نوشته این اقتصاددان: شواهد و قرائن بعد از جنگ نشان داد که روز‌به‌روز فضای اقتصاد کشور به طرف جهانی‌شدن پیش می‌رود، همگان به خوبی می‌دانند که اقتصاد ایران ریشه در نفت دارد و بخش قابل‌توجهی از درآمد ملی ما حاصل از نفت است. در اقتصادی که ریل‌گذاری‌اش به‌لحاظ درآمد‌زایی نامتوازن است، قبل از اینکه کشور را به رشد و شکوفایی اقتصادی برساند، مصرف‌گرایی را که مبتنی‌بر تولید ناخالص نفت است در بودجه‌نویسی و فعالیت‌های اقتصادی رواج می‌دهد. این رویکرد یعنی اینکه بدانیم با اقتصادی واجد ارزش روبه‌رو هستیم. در این اقتصاد متناسب با آن تلاش و کوششی که صورت می‌گیرد، درآمد ایجاد نشد.

مقاله وقایع اتفاقیه معتقد است باید دید رفع تحریم‌های بانکی و آزادشدن پول‌های بلوکه‌شده به رشد و توسعه می‌انجامد یا همچنان تأثیر محدودی در توسعه کشور دارد و مانند سال‌های پس از جنگ شکاف طبقاتی را بیشتر می‌کند و وابستگی شدید به واردات را موجب می‌شود. بنابراین تا زمانی که تغییر نگرش و رویکرد در اقتصاد کشور رخ ندهد، نمی‌توان از پول‌های آزاد‌شده و رفع تحریم‌ها انتظار معجزه داشت.

سالی ۴۵۰ میلیون دلار دور ریختیم

در میان مباحث اقتصادی و اجتماعی که روزنامه های مختلف درباره پایان تحریم ها می نویسند شرق گزارشی دارد درباره خارج شدن کشتی های ایران از فهرست تحریم های هشت ساله که در آن آمده کشتی‌رانی جمهوری اسلامی ایران و مجموعه شرکت‌های گروه، از سپتامبر ٢٠٠٨ میلادی (شهریور ١٣٨٧ خورشیدی) تاکنون در ٢٢ نوبت مورد تحریم دفتر کنترل سرمایه‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت که ٢٠ مورد آن پس از تصویب قطعنامه ١٩٢٩ و از آغاز تیرماه ١٣٨٩ بوده است.

شرق با رئیس هیأت‌مدیره کانون سراسری شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران گفتگو کرده و وی ماجرای تحریم‌ها را این‌گونه توصیف کرده است که به خطوط کشتی‌رانی اخطار شده بود، اگر به بنادر ایران تردد کنند مورد تحریم‌های آمریکایی قرار می‌گیرند و علاوه‌بر اینکه حق تردد به بنادر آمریکایی را نخواهند داشت، درنهایت از استفاده از بازار مالی آمریکا نیز محروم خواهند شد.

مسعود دانشمند در گفت‌وگو با «شرق»، لغو سفر خطوط عمده کشتی‌رانی به بنادر ایرانی را نتیجه همین تهدید‌ها عنوان ‌کرد و گفت: در این شرایط کانتینرهای وارداتی ایران به‌اجبار در بنادر جنوبی حوزه خلیج فارس از کشتی‌های بزرگ تخلیه و از آنجا با بارگیری دوباره در شناورهای کوچک‌تر، به ایران منتقل می‌شدند و پس از تخلیه کالا، کانتینر خالی، به بنادر جنوبی حوزه خلیج فارس حمل می‌شد. این حمل‌ونقل چندباره، حدود ٤٥٠ تا ٥٠٠ دلار برای هر کانتینر ٢٠ایجاد می کرد و در نهایت هر سال ۴۵۰ میلیون دلار دور ریختیم.

Image caption کارتون رضا جنگی، اعتماد

نگرانی های جامعه

سعید معیدفر در مقاله ای در اعتماد نوشته: اتفاقاتی که در هشت سال دولت گذشته رخ داد و آسیب‌هایی که به پیکره اقتصاد و جامعه مدنی وارد شد، دو رکن اساسی نظام اجتماعی ضعیف شدند تا به این روزها برسیم که با تمام تلاش دولت یازدهم، همچنان مشکل نابرابری ارکان نظام اجتماعی پابرجاست؛ اقتصاد کامل درمان نشده و نبض‌های جامعه مدنی هنوز به تپش درنیامده. مشکلات و بحران‌ها، جامعه‌ مدنی را به‌شدت ضعیف و ناتوان کرده است و از طرف دیگر حل بحران‌های اقتصادی و حل پرونده هسته‌ای آنقدر از دولت انرژی و زمان برده است که توانی برای وقت گذاشتن برای جامعه مدنی، نمایندگی مردم و حل مشکلات مدنی وجود نداشته.

به نوشته این جامعه شناس در آستانه ورود به دوران برجام دریچه‌های اقتصادی به سمت گشایشند، اما همچنان مشکلات داخلی سرجای خود هستند و اختلاف توانایی ارکان نظام اجتماعی، این نگرانی را به وجود می‌آورد که دوباره، ثروت و بازگشت سرمایه‌ها در همان طبقه‌ای که مدیریت نادرست دولت قبلی به‌وجود آورده، تقسیم شود و به مردم سهم اندکی برسد. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، آسیب‌های اجتماعی پس از امیدواری جامعه مدنی از به نتیجه رسیدن برجام چند‌برابر می‌شود و مسیر امیدوار و تلاش دولت برای حل بحران‌ها بی‌نتیجه می‌ماند.

نتیجه گیری مقاله اعتماد این است که: حالا زمان آن رسیده بنیان‌های مردمی قوی‌تر شوند، فساد باقیمانده در ساختار اقتصادی به واقع ریشه‌کن شود و خصوصی‌سازی نه برای لابی‌های قدرتمند که فرصتی برای همه مردم باشد. با چنین راهکارهایی دولت هم می‌تواند در امر ریشه‌کنی بحران‌ها و آسیب‌های اجتماعی موفق شود و هم نظام اجتماعی سالم و روبه‌توسعه را در آینده؛ روزهایی که گشایش از راه رسیده، بسازد.

سهم من از کاهش آلودگی هوا

شرق در مقاله ای در آغاز هفته هوای پاک نوشته: دیروز مجموعه‌ای از رفتارهای نمادین توسط مسئولان مطرح انجام شد؛ دکتر ظریف با مترو سفر درون‌شهری خود را انجام داد و معصومه ابتکار با تاکسی به سر کار خود رفت. این درحالی بود که مدارس دومین روز تعطیلی خود را به دلیل آلودگی هوا پشت‌سر می‌گذاشتند. شاخص کیفیت هوای تهران در ماه دی حتی در روزهایی بالاتر از عدد ١٥٠ که عدد ناسالم برای همه گروه‌هاست، بود. در این روزها در میان راهکارهایی مثل تشدید طرح زوج و فرد و تعطیل‌کردن مدارس، راهکارهای دیگری نیز ازسوی سازمان محیط‌زیست پیشنهاد شد و آن پیوستن عموم مردم به کمپین «سه‌شنبه بدون خودرو» است.

به نوشته این گزارش: مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید این کمپین مورد استقبال قرار گرفته است.«محمد درویش» دراین‌زمینه گفت: «کمپین محیط‌زیستی روز سه‌شنبه بدون خودرو هم‌زمان با روز ملی هوای پاک مورد استقبال مردم ٢٠ استان قرار گرفت». اگرچه طرح‌ها و کمپین‌های مردمی نظیر سه‌شنبه بدون خودرو، مخالفان خاص خودش را هم دارد و برخی به این موضوع اشاره می‌کنند که اجرای چنین طرحی وقتی حمل‌ونقل عمومی به‌اندازه کافی رشد نکرده است، شدنی نیست ولی واقعیت این است که مشارکت‌های مردمی در بسیاری از شهرهای آلوده دنیا کمک بزرگی به کاهش آلوگی هوا کرده است.

گزارش شرق به این جا رسیده که نشان می دهد پیشنهاد سه شنبه پاک توسط موسسه مردم نهاد زیست محیطی اراک داده شد و به همین جهت هم یک عضو این موسسه گفته «تاکنون چهار هفته از آغاز این طرح می‌گذرد، اما اقبال عمومی از این طرح توسط شهروندان اراکی از دو هفته پیش و پس از فراگیرشدن تبلیغات آن شروع شد، به‌طوری‌که روزهای سه‌شنبه دو هفته گذشته شاهد کاهش شدید تردد خودرو در سطح شهر اراک بوده‌ایم».

دیوارهای مهربان شهر

مانلی فخریان در مقاله ای در شهروند نوشته چندی پیش در برخی شهرهای ایران و مناطق فقیرنشین شهر تهران فعالیتی نوع‌دوستانه شروع شد که می‌توانست سرآغاز تحولی در کمک‌های مردمی باشد. ٢ یخچال در خیابان‌های رشت و دروازه‌غار تهران گذاشته شد تا مردم غذاهای بیش ازحد نیازشان را بگذارند و مردم نیازمند آنها را بردارند و بی‌هیچ منتی استفاده کنند. نتیجه طرح قطعا مثبت بود.

به نوشته این روزنامه نگار همین باعث شد تا اتفاق جالب دیگری نیز رقم بخورد. «دیوار مهربانی». این دیوار که از نامش پیداست، برای شادکردن دل مردم ساخته شده هیچ پدیده نادری نیست. تنها گوشه‌هایی از شهرمان را زیباتر کرده است. اینها همان دیوارهای دیروز شهر هستند که فقط کمی مهربان‌تر شده‌اند. رنگ تازگی گرفته‌اند و رویشان این نام حک شده. هنوز تعداد این دیوارها زیاد نیست اما اگر تند و تند پر و خالی شود، حتما زیادتر خواهد شد. این دیوارها نمادی از یاد هم بودن‌هاست که با یک دست لباس گرم، یک جفت کفش ساده و یک پیراهن حتی ارزان‌قیمت می‌تواند رنگی‌تر شود.

در پایان مقاله شهروند آمده: مهربان بودن خیلی کم‌هزینه و ساده است. کافی است به اطرافمان دقت کنیم. با یک کار ساده می‌توانیم دل دیگران را شاد ِ شاد ِ شاد کنیم، این شادی اما زمانی ارزشش بیشتر می‌شود که بدانیم روزگار ما، نیاز شهر ما، پیشرفت به سمت فردایی بهتر و آرامش اجتماعی ما در گروی همین مهربانی‌های ساده است.

از کنار این دیوارها به سادگی عبور نکنیم، تمرین کوچکی هستند برای توزیع و ترویج آدمیت؛ میان دهلیزهای شهر ما که کدر شده‌اند.

حق نشر عکس Qanoon
Image caption شانزده نفر برای یک صندلی در مجلس - کارتون کیوان وارثی، قانون

ایستادن سینه‌کش دیوار مهربانی

پوریا عالمی در ستون طنز شرق نوشته: بابای ما عادت داشت وقتی ازپس کارهای زندگی برنمی‌آمد، کارهای زندگی را می‌انداخت روی دوش ما؛ مثلا ناتوان از گرداندن چرخ زندگی بود و توی اجاره می‌ماند، به ما می‌گفت: شما باید مستقل بار بیایید و از الان بهتر است بخشی از درآمد یا پول توجیبی‌تان را خرج اجاره زندگی بدهید، پس کرایه را شما بدهید. یا بابامان می‌گفت برای اینکه ما احسان را یاد بگیریم، بهتر است ما ناهارمان را نخوریم و غذایمان را بدهیم برادرمان که دو روز بود هیچی نخورده بود. بابای ما با این کار، از لحاظ شیمی و از لحاظ ذهنی ما را ارضا می‌کرد و کاری می‌کرد ما حس کنیم آدم خیلی مهربانی هستیم؛ اما ازلحاظ فیزیکی ما کاملا داشتیم لاغرتر و ضعیف‌تر می‌شدیم.

طنزنویس افزوده: بعد می‌آیند می‌گویند ما توی هوا سرب و سم ریختیم شما مهربانی کنید و از خانه بیرون نیایید و نفس هم نکشید. الان هم برگشتند قضیه را یکسره کردند و توپ بیکاری و بی‌پولی و بی‌چیزی مردم را می‌اندازند زمین ما. چطور؟ این‌طور که خیابان‌خواب‌ها و بی‌کارها را از خیابان جارو می‌زنند سمت خارج شهر، اما هر چی دیوار خالی بوده وسط شهر،‌ دوتا قلاب زدند بهش و چهارتا شلوار پاره آویزان کردند گَلِش و اسمش را گذاشتند «دیوار مهربانی».

در انتهای طنز شرق آمده: سؤال این است که استاد ما خودمان به خودمان کمک می‌کردیم و روی دیوار هم یادگاری می‌نوشتیم،‌ گفتیم شما بیایی و با دستخوشی که از مالیات بهتان می‌دهیم، کاری کنید که کار از صدقه و این چیزها بگذرد و مردم روی پای خودشان بایستند و گشنه نیفتند پای دیوار، آن هم روی دیواری که با افتخار و نامهربانانه شهرداری روش نوشته دیوار مهربانی.

مطالب مرتبط