http://www.bbcpersian.com

12:23 گرينويچ - سه شنبه 22 مارس 2005

ستار سعيدی

حامد کرزی رهسپار پاکستان شد

حامد کرزی رييس جمهور افغانستان، برای انجام يک سفر رسمی، رهسپار اسلام آباد پايتخت پاکستان شد.

اين چهارمين سفر حامد کرزی به پاکستان، از زمان به دست گرفتن قدرت، به دنبال فروپاشی رژيم طالبان است.

جاويد لودين سخنگوی آقای کرزی ساعاتی پيش از سفر وی به اسلام آباد، در نشستی با خبرنگاران، اين سفر را بدين لحاظ مهم دانست که به باور او، پاکستان مهمترين همسايه افغانستان است.

به گفته سخنگوی رييس جمهور افغانستان، آقای کرزی قرار است در اين سفر يک روزه، افزون بر ديدار با شماری از مقامات بلندپايه پاکستانی، از جمله پرويز مشرف همتای پاکستانی اش، در مراسم بزرگداشت روز ملی پاکستان نيز شرکت کند.

آقای لودين همچنين گفت که در جريان ديدار آقای کرزی از پاکستان، موافقتنامه هايی در زمينه همکاريهای مطبوعاتی و حمل و نقل نيز امضا خواهد شد.

يکی از اين توافقتامه ها در زمينه راه اندازی خط اتوبوس بين شهرهای پيشاور و کويته در پاکستان و جلال آباد و قندهار در افغانستان خواهد بود.

همچنين در زمينه های فرهنگی و جهانگردی نيز قرار است موافقتنامه هايی بين دو کشور امضا شود.

هفته گذشته فرمانده نيروهای آمريکايی در افغانستان گفت که در اين گفتگوها موضوع بازداشت رهبران سابق طالبان که تصور می شود در پاکستان مخفی شده اند نيز بايد مورد بررسی قرار گيرد.

پيشينه روابط افغانستان و پاکستان

روابط دو کشور همسايه افغانستان و پاکستان که مرزهای طولانی با هم دارند، در پنجاه و هشت سالی که از عمر کشور پاکستان می گذرد، همواره با فراز و فرودهای بسياری همراه بوده است.

مساله مورد مناقشه خط مرزی موسوم به "ديورند"، فعاليت گروههای مسلح مجاهدين که عليه حکومتهای طرفدار شوروی سابق در افغانستان می جنگيدند، حمايت دولت پاکستان از گروه طالبان و نيز آنچه مقامات افغان در سالهای اخير، فعاليت گروههای مخالف دولت اين کشور در مناطق قبايلی پاکستان می خواندند، از مسايلی است که در دوره های مختلف، باعث تيرگی روابط دو کشور شده است.

مناقشات مزمن مرزی

از بدو تاسيس کشور پاکستان در سال 1947 ميلادی تا زمان هجوم ارتش شوروی سابق به افغانستان در سال 1979، مسايل مرزی بر روابط اين دو کشور، سايه افکنده بود و پس از آن، تا زمان سقوط حکومت دکتر نجيب الله در سال 1992 ميلادی، علاوه بر اين مساله، حمايت پاکستان از گروههای مسلح مجاهدين که عليه دولت کابل می جنگيدند نيز بر تنشهای موجود ميان دو کشور افزود.

خط ديورند

مرز مشترک پاکستان و افغانستان که به "خط ديورند" مشهور است در زمان سلطه بريتانيا بر شبه قاره هند در سال۱۸۹۳ بين هند و افغانستان کشيده شد و مناطقی از افغانستان آن زمان به "هند بريتانيايی" تعلق گرفت.

پس از تجزيه شبه قاره هند و تشکيل کشور پاکستان در سال۱۹۴۷ ميلادى، اين مناطق که ساکنان آن پشتون و بلوچ هستند، جز قلمرو پاکستان شد.

حکومتهاى مختلف افغانستان، مالکيت پاکستان بر اين مناطق را به رسميت نشناخته و به صورت رسمی يا غيررسمی حاکميت ملی پاکستان در مناطقی را که افغانها آن را پشتونستان می نامند، تاييد نکرده اند.

اما پاکستان همواره "خط ديورند" را يک موضوع تمام شده دانسته و آن را خط مرزى مشترک بين دو کشور شمرده است.

پس از فروپاشی طالبان

بعد از حوادث يازدهم سپتامبر سال 2001 و حمله نيروهای ائتلاف بين المللی ضد تروريسم به رژيم طالبان و شبکه القاعده در افغانستان، فصل جديدی در روابط دو کشور گشوده شد.

دولت رييس جمهور مشرف از حمله نيروهای ائتلاف ضدتروريسم به طالبان که تا پيش از آن متحد پاکستان بود حمايت کرد و با دولت تازه تاسيس افغانستان از راه دوستی درآمد.

مقامات افغان در سه سال گذشته نيز، همواره بر روابط حسنه با پاکستان تاکيد داشته اند و سخنی از مناقشات مزمن مرزی دو کشور، بر زبان نياورده اند.

ادامه فعاليت مخالفان افغانستان در خاک پاکستان

پاکستان از جمله حاميان اصلی رژيم سابق طالبان تلقی می شد و پس از سقوط اين رژيم، فعاليت گروه های مسلح مخالف دولت افغانستان در مناطق قبايلی پاکستان، جايی که حتی دولت اسلام آباد هم کنترل چندانی بر آن ندارد، ادامه يافت.

در طول سال گذشته، دولت رييس جمهور مشرف، با اصرار افغانستان و پادرميانی آمريکا، تلاش کرد تا جلو فعاليت گروههای مسلحی را که تروريست خوانده می شوند، در مناطق هم مرز خود با افغانستان بگيرد.

اما به باور برخی کارشناسان، موفقيت در اين مساله و افزايش کنترل دولت پاکستان بر مناطق قبايلی، وابسته به آن است که دولت پاکستان به وضعيت قبايل مرزی سر و سامان دهد و برای آنان تسهيلات و امکاناتی فراهم کند تا خودشان عامل بی ثباتی و نا امنی نشوند، کاری که تاکنون انجام نشده است.

مناسبات اقتصادی

صرف نظر از مشترکات فرهنگی و مذهبی، افغانستان طولانی ترين مرز مشترک را با پاکستان دارد و اين کشور، نزديک ترين راه افغانستان برای رسيدن به آبهای آزاد است.

پاکستان نيز، از طريق افغانستان به کشورهای آسيای ميانه وصل می شود.

کابل و اسلام آباد، در سالهای اخير، گامهای مهمی برای تقويت مناسبات اقتصادی و تجاری دوجانبه برداشته اند، که مهمترين آنها، امضای موافقتنامه عبور خط لوله نفت و گاز آسيای ميانه از راه افغانستان به پاکستان است.

هرچند يخهای روابط اين دو کشور، هنوز به طور کامل آب نشده است، اما کابل و اسلام آباد، در پنجاه و هشت سال گذشته، به استثنای سالهای حاکميت طالبان بر افغانستان در هيچ دوره ای، تا اين اندازه به هم نزديک نبوده اند.