BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 11:06 گرينويچ - چهارشنبه 19 اکتبر 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
چرا محاکمه صدام با پرونده کشتار دجيل آغاز شد
 

 
 
صدام حسين
 صدام حسين با تمامی سوابقش، از ديد قانون بيگناه است مگر اينکه خلاف آن در دادگاه ثابت شود
 
جلال طالبانی
صدام حسين رهبر پيشين عراق در دادگاهی در بغداد حاضر شد تا پاسخگوی مسئوليت احتمالی خود در خصوص وقايعی باشد که بيش از ۲۳ سال پيش در شهر کوچکی در شمال بغداد روی داد.

هشتم ژوئيه ۱۹۸۲ هنگامی که صدام حسين سوار بر مرسدس بنز سفيد رنگ ضد گلوله خود راهی شهر کوچکی در شمال بغداد بود، در نخلستانهای حومه شهر، اعضای حزب الدعوه عراق با رگبار مسلسل از او استقبال کردند و اين سوءقصد نافرجام نقطه آغاز وقايعی شد که بعدها به قتل عام دجيل شهرت يافت.

کشتار دجيل در خارج عراق چندان شناخته شده نيست و طرح اين پرونده در آغاز محاکمه صدام حسين، بلافاصله اين سؤال را پيش می کشد که اين پرونده چه ويژگيهايی دارد که در اولويت رسيدگی به اتهامات بلندبالای رهبر پيشين عراق قرار گرفته است.

برخی صاحبنظران معتقدند مقامات عراقی اين پرونده را فرصتی مناسب برای محاکمه ای نسبتاً سريع می دانند که به دليل وجود اسناد و مدارک محکمه پسند، راه گريزی برای صدام حسين باقی نخواهد گذاشت.

اين ويژگی اگر چه ممکن است از نگاه کسانی که خواستار محکوميت سريع صدامند، حسن تلقی شود اما در مقابل انتقادات فراوانی نيز برانگيخته است.

برخی می گويند حال که شيعيان بخش قابل توجهی از قدرت را در اختيار گرفته اند می خواهند انتقام خود را از سنيان که سالهای متمادی امور کشور را در اختيار داشتند بگيرند.

عبدالحق علانی، سخنگوی گروه وکلای مدافع صدام حسين برگزاری چنين دادگاهی را به لحاظ حقوقی نيز خالی از اشکال نمی داند.

او می گويد: "ما معتقديم اگر اين شخص قرار است محاکمه شود، اين محاکمه بايد عادلانه باشد، الآن کل دادگاه به شکلی تنظيم شده که گويا لباسی است که به قامت اين اتهامات دوخته شده و به همين دليل ساده، اين محاکمه را نمی توان عادلانه خواند."

ترور صدام و کشتار دجيل

دادگاه بر نقش صدام و هفت نفر ديگر در قتل عام دجيل در سال ۱۹۸۲ رسيدگی خواهد کرد.

شهر عمدتاً شيعه نشين دجيل که در شصت کيلومتری شمال بغداد واقع شده در اين سال شاهد کشتاری بود که در جريان آن بيش از ۱۴۰ نفر جان باختند و حدود ۱۵۰۰ نفر روانه زندانها و شکنجه گاههای رژيم بعث شدند.

در اين سال هنگامی که صدام حسين به ديدار کشاورزان منطقه رفته بود، نيروهای حزب الدعوه که در جريان جنگ ايران و عراق از همکيشان شيعه خود در ايران حمايت می کردند و در مقابل از حمايت اين کشور نيز برخوردار بودند، بسوی مرسدس بنز سفيد رنگ حامل صدام حسين آتش گشودند.

اين حزب، حضور صدام در دجيل را فرصتی مناسب برای ترور وی به خونخواهی قتل محمد باقر صدر، بنيانگذار حزب الدعوه می دانست اما اين ترور نافرجام، حاصلی نداشت جز تخريب باغها و خانه ها و کشتار عده زيادی که در ميانشان افرادی کم و سن و سال نيز به چشم می خوردند.

کشتار دجيل در آن هنگام توجه بين المللی چندانی برنينگيخت.

نگرانی و هراس غرب از احتمال قوت گرفتن گرايشهای شيعی در عراق و تأثير انقلاب اسلامی ايران در اين کشور و اميدی که به نقش صدام حسين در خط مقدم نبرد با انقلاب ايران می رفت، اعتراض به سرکوب شيعيان در عراق را به رغم هشدارسازمانهای مدافع حقوق بشر بين المللی، هرگز در فهرست اولويتهای دولتهای غربی قرار نداد.

دادگاه عادلانه يا محاکمه نمايشی

اکنون دادگاهی که بناست صدام حسين را به اتهام دست داشتن در اين قتل عام تحت محاکمه قرار دهد را گروههای مدافع حقوق بشر و مراجع حقوقی بدقت تحت نظر دارند.

ديدبان حقوق بشر و عفو بين الملل، دو گروه عمده مدافع حقوق بشر که نگرانی خود را درباره نحوه رعايت موازين بين المللی در اين دادگاه و استقلال آن اعلام کرده اند می گويند دادگاه، امکانات لازم برای دفاع متهم از خود را در اختيار او قرار نداده است.

جفری بيندمن، سخنگوی شورای وکلای بريتانيا معتقد است در برگزاری محاکماتی از اين دست بايد دقت فراوانی به خرج داد.

به اعتقاد وی "چيزی که حائز اهميت است اين است که اگر قرار نيست اين محاکمه تبديل به دادگاه نمايشی شود، بايد وکلای خوب و مناسب در گروه وکلای مدافع، عضويت داشته باشند.

نکته اينجاست که اين دادگاهها می توانند براحتی و بسرعت تبديل به کاری بيهوده و مسخره شوند؛ نمونه اش هم دادگاه ميلوشويچ [رئيس جمهور پيشين يوگسلاوی] است که متهم، وکيل مدافع خودش شده است."

پرونده دجيل در قياس با اتهامات ديگر صدام حسين، موردی جزئی به نظر می رسد.

در سال ۱۹۸۸ هزاران نفر در شهر حلبچه در شمال عراق قربانی استفاده از سلاحهای شيميايی شدند و قيام شيعيان در سال ۱۹۹۱ به کشتار هزاران نفر در جنوب عراق انجاميد.

از طرفی گفته می شود در طول سالهای حکومت صدام حسين هزاران نفر ديگر در زندانهای رژيم او جان باخته يا به جوخه اعدام سپرده شده اند.

کارشناسان حقوقی می گويند رسيدگی به تمام اين اتهامها و جمع آوری شواهد و مدارک محکمه پسند برای اثبات آنها به سالها وقت نياز خواهد داشت.

عليرغم بی صبری بسياری از مردم در رسيدگی فوری به اتهامات صدام حسين، جلال طالبانی، رئيس جمهور عراق می گويد گناهکار شناخته شدن صدام حسين راهی جز برگزاری دادگاه و طی مراحل قانونی ندارد.

رئيس جمهور عراق در حالی که معتقد است صدام حسين مرتکب جنايات فراوانی عليه کردها و مردم عراق شده است و مسئوليت آغاز دو جنگ با ايران و کويت را بر عهده دارد ادامه می دهد: "البته اثبات اين موارد در صلاحيت دادگاه است، تا زمانی که دادگاه رأی خود را صادر نکرده، کسی حق ندارد او را گناهکار بشناسد، صدام حسين با تمامی سوابقش، از ديد قانون بيگناه است مگر اينکه خلاف آن در دادگاه ثابت شود."

با وجود اين به نظر می رسد بسياری از مردم عراق پيش از برگزاری دادگاه، حکم خود در مورد رهبر سابقشان را صادر کرده اند.

عبدالحميد، دانشجوی عراقی می گويد: "صدام بايد اعدام شود، چون کاری که در حق مردم عراق کرد بسيار بيرحمانه و وحشتناک بود."

کيفرخواست ايران

احساسات منفی نسبت به صدام حسين، محدود به بخشی از مردم عراق نشده و در برخی از همسايگان اين کشور نيز ديده می شود.

ايران که در جريان جنگ هشت ساله با عراق، متحمل صدها هزار کشته و مجروح شده از ماهها پيش سرگرم تهيه دادخواست مستقلی عليه صدام حسين بوده با اين استدلال که اتهام تجاوز نظامی به ايران در فهرست اتهامات قابل بررسی وی گنجانده نشده است.

در پی اعلام موارد اتهامی رهبر پيشين عراق، محمود هاشمی شاهرودی، رئيس قوه قضاييه ايران در اعتراض به اين کيفرخواست، آن را کافی ندانست و اعلام کرد ايران به طور مستقل عليه صدام حسين اقامه دعوی خواهد کرد.

بالاترين مقام قضايی ايران اعلام کرد کشورش می خواهد صدام حسين به اتهام حمله به غيرنظاميان و استفاده از جنگ افزار شيميايی عليه نيروهای ايرانی محاکمه شود.

 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران