از بوشهر تا برزیل با قویترین زن ایران

حق نشر عکس Getty

حدود ۹ سال است که دیگر تاتسیانا ایلیوش چانکا نامیده نمی‌شود. اسمش لیلا رجبی است و گرچه روزنامه‌های ورزشی توجهی به پرتاب وزنه زنان ندارند، هواداران پرتعداد او هر روز در شبکه اینستاگرام، در جریان تمریناتش قرار می‌گیرند.

لیلا رجبی در ماده پرتاب وزنه، در جام کازانف قراقستان موفق شد ضمن ایستادن روی سکوی قهرمانی، اولین سهمیه ورزش زنان ایران برای المپیک ۲۰۱۶ را کسب کند. او با وجودیکه تازه دوران مصدمیت را پشت سر گذاشته بود، پرتاب ۱۸:۰۴متری را ثبت کرد. از جمله بهترین رکوردها در دوران قهرمانی‌اش.

وزنه‌های سنگینی که برای تمرینات لیفت یا اسکات پا جابه‌جا می‌کند، تقریباً معادل وزنه‌هایی است که بدنسازان مرد حرفه‌ای انتخاب می‌کنند. عکس‌هایی هم از او وجود دارد که مریم طوسی و الناز کمپانی اعضای تیم ملی دوومیدانی را همچون پر کاه، روی دستهایش بلند کرده است.

با ملیت بلاروسی نایب قهرمان سال ۲۰۰۵ باشگاه‌های اروپا شده بود و نفر چهارم جوانان جهان. در حین برپایی اردوی تیم ملی ایران در مینسک، با همسر ایرانی‌اش آشنا شد و برای زندگی به بوشهر آمد.

در این باره به خبرآنلاین گفت: "کسی که تابعیتش را عوض می کند برای پول و امکانات است، ولی من اینجا زندگی می‌کنم و برای دلم آمدم. واقعاً ایران را دوست دارم. وقتی به بلاروس می‌روم دلم برای ایران تنگ می‌شود ولی وقتی برمی‌گردم اینجا دلم برای بلاروس تنگ نمی‌شود."

تا قبل از گرفتن تابعیت ایران توسط لیلا، دوومیدانی زنان ایران فقط دو مدال آسیایی در فضای باز داشت: سال ۱۹۷۳ مریم صدارتی در پرش ارتفاع و سال ۲۰۰۷ لیلا ابراهیمی در ماده سه هزار متر با مانع سوم شده بودند.

رجبی که به خاطر شرایط بهتر در انجام تمرینات ساکن تهران شده، سال ۲۰۰۹ در قهرمانی آسیا به میزبانی گوانگجو به مدال برنز دست یافت و در بازی‌های آسیایی داخل سالن به میزبانی ویتنام به نشان طلا رسید.

حق نشر عکس Getty
Image caption رجبی با ۱۸۷ سانتیمتر قد و ۱۱۰ کیلوگرم وزن، رکورد ملی داخل سالن و فضای باز ایران را بارها فروریخته، به نحوی که سخت بتوان آمار تعداد رکوردهایش را شمارش کرد

در پرتاب‌های دوومیدانی رکوردها با سانتیمتر جابه جا می‌شوند اما او رکورد ملی که در اختیار پریسا بهزادی بود را سه متر جابه جا کرد. بهزادی حالا به عنوان معاون امور بانوان فدراسیون دوومیدانی، حضورش کمک حال لیلاست.

رکورد شخصی ۱۸:۱۳ متر که هنگام عضویت در تیم ملی بلاروس ثبت کرده بود را سال ۲۰۱۳ به نام ایران فروریخت و ضمن کسب نشان نقره آسیا در هندوستان، توانست رکورد خود را ۵ سانتیمتر ترقی دهد.

او با ۱۸۷ سانتیمتر قد و ۱۱۰ کیلوگرم وزن، رکورد ملی داخل سالن و فضای باز ایران را بارها فروریخته، به نحوی که سخت بتوان آمار تعداد رکوردهایش را شمارش کرد.

طی این سال‌ها همواره از بدقولی مسئولین، پرداخت نشدن حقوق‌ها و فراموشی وعده‌ها گله‌مند بوده. آبان ۹۴ درباره علت تاخیر در آغاز تمرینات المپیکی گفت: "منتظر جواب فدراسیون دوومیدانی هستم تا پاسخ برنامه‌هایم را بدهد. در مسابقه باید با رقیبان مبارزه کنم اما در کشور خودم نیز باید با فدراسیون مبارزه کنم که امکانات بدهند."

او بدون مربی اختصاصی و صرفاً زیر نظر همسرش که دونده بوده و تخصصی در پرتاب‌ها ندارد، تمریناتش را دنبال می‌کند.

پس از اینکه پاسخی از فدراسیون به درخواست‌هایش داده نشد، همسرش در بیانیه‌ای اعلام کرد: "فدراسیون به خواب زمستانی رفته. رئیس فدراسیون و بدتر از آن مسئولین ورزش و کمیته المپیک که واقعاً برایشان متأسفم. ورزشکار المپیکی برای‌ آنها مهم نیست. ورزش کشور ما حالش خیلی خراب است. دوومیدانی در دره افتاده و کارش تمام شده است."

پیمان رجبی با اشاره به توجهات مسئولین به احسان حدادی، در بیانیه‌اش نوشت: "مسئولین ورزش یاد گرفته‌اند که پشت یک مدال قایم شوند و در فدراسیون‌ به شخص خاصی رسیدگی می‌کنند که او فقط مدال بگیرد. همسرم تصمیم گرفته به المپیک نرود تا شرمنده مردم و پرچم کشورش نشود."

پس از نشر این انتقادات و بازتاب گسترده در فضای مجازی، رباب شهریان معاون امور ورزش بانوان در وزارت ورزش با لیلا ملاقات کرد تا شرایط را برای آغاز تمریناتش فراهم کند. فدراسیون دوومیدانی هم اعلام کرد فضای مناسب را برای تحقق این مسئله، مهیا می‌کند.

حق نشر عکس Getty
Image caption پرتابگر ۳۲ ساله بوشهری با ۷ مدال آسیایی بهترین ورزشکار زن تاریخ دوومیدانی ایران است

مدال نقره بازیهای آسیایی ۲۰۱۴، یک طلا از بازیهای آسیایی داخل سالن، یک طلا و یک نقره از قهرمانی داخل سالن آسیا، یک نقره و دو برنز از فضای باز آسیا، جمعاً ۷ نشان آسیایی پرتابگر ۳۲ ساله بوشهری است که جایگاه او را با اختلافی چشمگیر، به عنوان بهترین ورزشکار زن تاریخ دوومیدانی ایران تثبیت می‌کند.

از بازیهای آسیایی ۲۰۱۴ به بعد موفق به کسب مدال آسیایی نشده و مدتها با مشکل تمرین و ناآمادگی مواجه بوده. اما از ویدیوهایی که در صفحه اینستاگرام خود و همسرش منتشر می‌شود، پیداست تمریناتی سنگین را برای درخشش در المپیک پشت سر می‌گذارد.

لیلا رجبی در المپیک لندن از مصدومیت رنج می‌برد و به دور از آمادگی آرمانی در رده بیست و یکم قرار گرفت. حالا در دومین المپیکش با تجربه بیشتری در دایره پرتاب می‌ایستد. اتحادیه جهانی دوومیدانی اسامی ۲۴ پرتابگر زن که سهمیه المپیک گرفته‌اند را منتشر کرده است. قاره آسیا به جز رجبی، یک نماینده از هندوستان دارد و سه پرتابگر از چین که از بین آن‌ها لی جائو در المپیک لندن توانست به مدال برنز برسد.

سرزمین مادری لیلا سه نماینده در برزیل خواهد داشت. روسیه و آمریکا نیز هر کدام سه نماینده دارند که تعدد حضور کشورهای نیرومند در مواد پرتابی دوومیدانی، گویای کیفیت بالای این مسابقات است. والری آدامز قهرمان المپیک لندن از نیوزلند نیز برای دفاع از مدالش به ریودوژانیرو می‌رود.

هر سه مدال آور در المپیک قبلی بالاتر از ۲۰ متر پرتاب کردند که لیلا فاصله چشمگیری با آنها دارد و توقع تصاحب مدال از او منطقی نیست اما می‌تواند در صورت ترقی رکورد شخصی، به جمع ۱۲ نفر برتر برسد.

در المپیک لندن، پرتابگر زن شیلیایی با ۱۸:۴۵ متر به فینال رسید که فقط ۲۸ سانتیمتر بیشتر از حدنصاب شخصی لیلاست.

حساسیت فزاینده در مرحله مقدماتی، التهاب رقابتها را دو چندان می‌کند. هر پرتابگر فقط سه فرصت خواهد داشت تا به جمع فینالیست‌ها برسد. بارها پیش آمده که ستاره‌های این ماده با سه خطای متوالی در همان مرحله مقدماتی حذف شده‌اند.

بهترین حدنصاب پرتابگران در مرحله مقدماتی، اغلب همان پرتاب اول است. زیرا وقتی پرتاب اول خطا می‌شود یا مسافت کمی را طی می‌کند، دور از انتظار نیست که تمرکز ورزشکاران و هماهنگی عصب و عضله‌شان دچار اختلال شود.

لیلا اما سابقه‌ای طولانی در معتبرترین رقابتهای دوومیدانی دارد. او در لندن هر سه پرتابش را با موفقیت به ثبت رساند. تنها مشکلش دور بودن از آمادگی آرمانی بود، نکته‌ای که برای ریودوژانیرو مدنظر قرار داده و این روزها به سختی تمرین می‌کند.