حماس گذرگاه‌های مرزی غزه را به تشکیلات خودگردان فلسطینی تحویل داد

حق نشر عکس AFP
Image caption تصاویر رئیس تشکیلات خودگردان و رئیس جمهوری مصر بر فراز گذرگاه رفح - مصر گفته است که با اجرایی شدن توافق آشتی ملی، گذرگاه رفح پس از ده سال فعالیت عادی خود را از سر خواهد گرفت

صبح چهارشنبه، ١٠ آبان (١ نوامبر)، گروه اسلامگرای حماس که اداره امور نوار غزه را در دست داشته، دو گذرگاه مرزی این بخش از اراضی فلسطینی را به ماموران تشکیلات خودگردن فلسطینی تحویل داد.

تحویل این دو گذرگاه براساس توافق "آشتی ملی" بین گروه حماس و جنبش فتح - تشکیل اصلی در تشکیلات خودگردان - صورت گرفته که ماه گذشته با وساطت دولت مصر به دست آمد. براساس این سند، تشکیلات خودگردان فلسطینی مسئولیت کامل گذرگاه مرزی رفح با مصر و گذرگاه شمالی غزه با اسرائیل را در دست می‌گیرد.

با تحویل گذرگاه رفح، تصاویر محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان، و عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهوری مصر بر فراز این گذرگاه نصب شد. در گذرگاه مرزی شمال غزه با اسرائیل نیز موانعی که حماس ظاهرا برای حفاظت بیشتر در این گذرگاه نصب کرده بود پیاده و از محل خارج شده است.

شامگاه گذشته، مدیر اداره امور مرزها و گذرگاه‌های مرزی در تشکیلات خودگردان و هیاتی از سوی دولت مصر وارد نوار غزه شدند. تحویل گذرگاه‌های مرزی با نظارت هیئت مصری، به عنوان میانجی طرح آشتی ملی صورت گرفته است.

+ سخنگوی حماس: اختلافات ایران و حماس به تاریخ پیوسته است

+ توافق فتح-حماس؛ گذرگاه مرزی رفح بازگشایی می‌شود

+ رفع اختلافات فتح و حماس؛ نخست‎‌وزیر تشکیلات خودگردان به غزه رفته است

حق نشر عکس AFP
Image caption موانع ایجاد شده توسط حماس در گذرگاه مرزی شمالی با اسرائیل برچیده شده است

به گفته منابع خبری، حماس همچنان مسئولیت امنیت عمومی گذرگاه‌های مرزی را در اختیار خواهد داشت زیرا هنوز ماموران انتظامی تشکیلات خودگردان در نوار غزه مستقر نشده‌اند. برخی تحلیلگران این امکان را مطرح کرده‌اند که ممکن است ماموران امنیتی حماس در کنار ماموران تشکیلات خودگردان در گذرگاه‌های مرزی مستقر شوند. در عین حال، به نشانه بازگشت حاکمیت تشکیلات خودگردان بر گذرگاه‌های مرزی، بانک فلسطین، مستقر در کرانه باختری، مسئولیت دریافت عوارض عبور از گذرگاه‌های مرزی را برعهده می‌گیرد و عواید آن را به وزارت دارایی تشکیلات خودگردان تحویل می‌دهد.

گذرگاه مرزی رفح با مصر و گذرگاه مرزی با اسرائیل تنها راه ارتباط زمینی نوار غزه با دنیای خارج از جمله اراضی فلسطینی واقع در کرانه باختری رود اردن است. اسرائیل همچنان بر آب‌های ساحلی نوار غزه مسلط است و فرودگاه شهر غزه نیز طی سال‌های اخیر فعال نبوده است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption محمود عباس و اسماعیل هنیه، رهبر حماس - ده سال پس از ایجاد دو دولت جداگانه در اراضی فلسطینی دو طرف انتظار دارند آشتی ملی بتوانند وحدت فلسطینیان را تضمین کند

در صورتی که توافق آشتی ملی بین دو طرف دوام داشته باشد، این برای نخستین بار از سال ٢٠٠٧ و تسلط حماس بر نوار غزه خواهد بود که این گذرگاه‌ها عملا در اختیار تشکیلات خودگردان اداره خواهد شد و رفت و آمد از آنها آسان‌تر خواهد بود.

در سال ٢٠٠٥ میلادی، دولت اسرائیل شهرک‌های یهودی‌نشین در نوار غزه را برچید و به طور یکجانبه این بخش از سرزمین‌های فلسطینی را تخلیه کرد و آن را به تشکیلات خودگردان تحویل داد. بر اساس توافق بین دو طرف و مصر، قرار بود تشکیلات خودگردان به عنوان حافظ امنیت غزه، از نفوذ تندروهای فلسطینی جهت انجام عملیات مسلحانه در داخل خاک اسرائیل جلوگیری کند و گذرگاه مرزی رفح هم توسط ماموران تشکیلات خودگردان و زیر نظر نمایندگان اتحادیه اروپا فعالیت داشته باشد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption اعلام آشتی بین گروه‌های رقیب فلسطینی با استقبال ساکنان غزه مواجه شد

در ژوئن سال ٢٠٠٧، شبه‌نظامیان جنبش اسلامگرای حماس پس از چند ماه درگیری با ماموران تشکیلات خودگردان، آنان را از غزه اخراج کردند و عملا یک دولت جداگانه در این بخش از سرزمین‌های فلسطینی تشکیل دادند. در پی این تحول، ماموران اتحادیه اروپا هم گذرگاه مرزی رفح را ترک کردند و از آن زمان، این گذرگاه غالبا به روی رفت و آمد ساکنان غزه بسته بوده است. اسرائیل هم با استناد به عملیات نظامی حماس و سایر گروه‌های تندرو فلسطینی علیه آن کشور از داخل غزه و عبور نفرات آنها از مرز برای اجرای عملیات مسلحانه، بمب‌گذاری و حملات انتحاری، محدودیت‌های شدیدی را بر عبور و مرور مرزی با غزه به اجرا گذاشته است.

اسرائیل همچنین غزه را هدف محدودیت‌های اقتصادی گسترده‌ قرار داده و دلیل آن را جلوگیری از دسترسی شبه‌نظامیان فلسطینی به امکانات انجام حملات مسلحانه عنوان کرده است. این محدودیت‌ها، همراه با عملیات نظامی اسرائیل از جمله دو جنگ گسترده علیه غزه، فشار شدید اقتصادی به ساکنان این بخش از سرزمین‌های فلسطینی وارد آورده است. انتظار این است که بازگشایی گذرگاه‌های مرزی تسهیلاتی را در دسترس مردم غزه قرار دهد. با اعلام توافق آشتی ملی و بازگشت تشکیلات خودگردان به غزه، گروهی از مردم این بخش از اراضی فلسطینی در خیابان‌ها به شادمانی پرداختند.

در پی امضای توافقنامه آشتی ملی، مقامات حماس از تشکیل دولت وحدت ملی با همکاری جنبش فتح سخن گفتند. طی چند سال اخیر، مذاگرات صلح بین فلسطینیان و اسرائیل کمابیش متوقف بوده ولی دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، تلاش برای به جریان انداختن روند صلح را در دستور کار خود قرار داده است.

گروه حماس موجودیت اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد و با وجود تعدیلاتی که ظاهرا در اهداف خود به عمل آورده، همچنان به مبارزه مسلحانه علیه اسرائیل معتقد است. دولت اسرائیل گفته است که با یک دولت فلسطینی که حماس در آن عضویت داشته باشد مذاکره نخواهد کرد.