کره شمالی: برای مذاکره به آمریکا التماس نمی‌کنیم

حق نشر عکس Reuters
Image caption بولتون، ترامپ و پنس - اظهارات پنس و بولتون در مورد سرنوشت برنامه اتمی کره شمالی باعث خشم مقامات آن کشور شده است

کره شمالی اظهارات اخیر معاون رئیس جمهوری آمریکا در مورد سرنوشت برنامه هسته‌ای این کشور را مورد انتقاد شدید قرار داده و گفته است که برای مذاکره به آمریکا التماس نخواهد کرد.

امروز روز پنجشنبه، ۳ خرداد (۲۴ مه)، خبرگزاری دولتی کره شمالی متن بیانیه چو سون-هوئی، معاون وزیر و مسئول روابط با ایالات متحده در وزارت امور خارجه را در مورد برنامه دیدار رهبر این کشور و رئیس جمهوری آمریکا منتشر کرد که در آن هشدار داده شده است که ممکن است این دیدار لغو شود.

اخیرا مایک پنس، معاون رئیس جمهوری آمریکا، در مصاحبه‌ای گفت که در صورتی که رهبر کره شمالی حاضر به مذاکره بر سر برنامه هسته‌ای کشورش نشود، شرایط در کره شمالی "عاقبتی مانند الگوی لیبی خواهد داشت." معمر قذافی، رهبر سابق لیبی در سال ۲۰۰۳ میلادی با کنار گذاشتن برنامه اتمی خود موافقت کرد که به بهبود روابط آن کشور با خارج منجر شد هر چند تاثیری در بهبود شرایط داخلی نداشت.

در جریان حرکت اعتراضی موسوم به بهار عربی در سال ۲۰۱۱، مردم لیبی علیه حکومت دست به اعتراض زدند و زمانی که معمر قذافی آنان را به سرکوب نظامی تهدید کرد، شورای امنیت سازمان در قطعنامه‌ای اجازه حمایت نظامی از مردم را صادر کرد که به مداخله کشورهای غربی و سرانجام سرنگونی حکومت منجر شد.

+ پومپئو: برگزاری دیدار با ترامپ به کیم بستگی دارد

+ مایک پنس به رهبر کره شمالی هشدار داد ترامپ را 'به بازی نگیرد'

+ تلاش ترامپ برای 'رفع نگرانی کره شمالی'

حق نشر عکس Getty Images
Image caption سکه یادبود دیدار ترامپ و کیم - در مورد انجام، تاخیر یا لغو ملاقات "تاریخی" رهبران آمریکا و کره شمالی اخبار متفاوتی منتشر شده است

معاون وزیر خارجه کره شمالی در بیانیه خود نوشته است که "معاون رئیس جمهوری پنس در مصاحبه با فاکس نیوز در روز ۲۱ مه اظهاراتی مهار نشده و جسارت آمیز ابراز کرد با این محتوا که کره شمالی ممکن است به سرنوشت لیبی دچار شود، گزینه نظامی علیه کره شمالی هرگز کنار گذاشته نمی‌شود، ایالات متحده خواستار غیر هسته‌ای شدن کامل، قابل ارزیابی و بازگشت ناپذیر کره شمالی است و غیره."

خانم چو گفته است که اگر مایک پنس "معاون رئیس جمهوری تنها ابرقدرت اسمی جهان است، مناسب است که درباره وضعیت و امور جاری جهان اندک اطلاعاتی داشته باشد" و افزوده است که "ما می‌توانیم از اظهارات نابخردانه او حدس بزنیم که از نظر سیاسی چقدر کودن است که جمهوری دموکراتیک خلق کره، یعنی یک کشور اتمی را با لیبی مقایسه می‌کند که فقط چند قطعه تجهیزات اتمی نصب کرده و به بازی با آنها مشغول بود."

حق نشر عکس Reuters
Image caption معاون وزیر خارجه کره شمالی مقایسه وضعیت این کشور با لیبی معمر قذافی را توهین‌آمیز و نامناسب توصیف کرده است

معاون وزیر خارجه کره شمالی با اشاره به اینکه مسئولیت او شامل پیگیری مسایل مربوط به آمریکاست، یادآور شده که سخنان مایک پنس کوتاه مدتی پس از اظهار نظر جان بولتون، مشاور امنیت ملی کاخ سفید منتشر شد و "از دهانش بازهم همان اراجیف بیرون ریخت که گویا جمهوری دموکراتیک خلق کره پا در جاپای لیبی خواهد گذاشت، اما باید تاکید شود که ما برای اینکه مسیر لیبی را طی نکنیم بهای سنگینی پرداخته‌ایم تا قدرتمند شویم و بتوانیم از خودمان دفاع کنیم و از صلح و امنیت شبه‌جزیره کره و منطقه حفاظت به عمل آوریم."

چو سون-هوئی پس از حملات شدید لفظی به مایک پنس، گفته است که "این آمریکاست که خواستار گفتگو شده و حالا افکار عمومی را طوری منحرف می‌کند که گویی ما از آنان دعوت کردیم با ما به مذاکره بنشینند. من فقط می‌خواهم بدانم انگیزه واقعی پشت این حرکات چییست و محاسبات آمریکا برای بهره‌برداری از آن چه بوده است."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption پومپئو گفته است که در ملاقات با کیم لزوم راستی‌آزمایی قطعی غیراتمی شدن کره شمالی را تصریح کرد

وی افزوده است: "ما نه به آمریکا التماس می‌کنیم که با ما در اتاق مذاکره بنشیند و اگر نمی‌خواهند با ما سر میز مذاکره بنشینند، و نه به خودمان زحمت قانع کردن آنها را می‌دهیم، اینکه آمریکا با ما در اتاق مذاکره ملاقات کند یا در یک درگیری نهایی اتمی با ما روبرو شود، کلا به تصمیم و رفتار ایالات متحده بستگی دارد."

معاون وزیر خارجه کره شمالی در پایان این بیانیه گفته است: "در صورتی که ایالات متحده بار دیگر به حسن نیت ما اهانت کرده یا به اقدامات غیرقانونی و جسارت آمیز دست بزند، من به رهبر بزرگمان [کیم جونگ-اون] پیشنهاد خواهم کرد که برنامه دیدار سران را مورد بازنگری قرار دهد."

هنوز مقامات آمریکایی به این بیانیه واکنشی نشان نداده‌اند اما کوتاه مدتی پیش از صدور آن، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا که به تازگی با کیم جونگ-اون دیدار کرده، گفت که در آن ملاقات "به صریح‌ترین شکل ممکن تاکید کردم که با آغاز روند غیراتمی شدن کره شمالی، ایالات متحده خواستار کاملترین شیوه ارزیابی صحت عمل دولت او در این زمینه خواهد شد." وی افزود که تا تحقق این هدف، حداکثر فشار بر کره شمالی ادامه خواهد داشت.

همزمان، یک مقام کره جنوبی گفته است که با وجود اظهارات مقامات آمریکا و کره شمالی و ابراز تردید در مورد ملاقات رهبران دو کشور، نمایندگان آنان به مذاکره در مورد مقدمات این دیدار ادامه می‌دهند و "این نشست به احتمال ۹۹ درصد در موعد مقرر در سنگاپور برگزار خواهد شد."

________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ملاحظات داخلی کیم؟

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ارتش کره شمالی و فرماندهان در دکترین سیاسی و برخورداری از منابع اقتصادی این کشور موقعیتی محوری و نقشی ممتاز دارند

با وجود اظهارات معاون وزیر خارجه کره شمالی، ابتکار برگزاری نشست رهبران از سوی کیم جونگ-اون، رهبر کره شمالی مطرح شد و احتمالا انگیزه او کاهش فشار اقتصادی و دیپلماتیک ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و یکجانبه بوده است. با توجه به ساختار سیاسی کره شمالی، چنین تصمیمی مستلزم قانع کردن نهادهای قدرتمند در آن کشور در مورد کنار گذاشتن برنامه‌های هسته‌ای و موشکی بوده که هزینه سنگینی را بر آن کشور تحمیل کرده و در مقابل، با ایجاد شرایط بحرانی، احتمالا امتیازات و منافع اقتصادی و سیاسی قابل توجهی را نیز برای دست اندرکاران این برنامه‌ها به همراه داشته است.

خانواده کیم بیش از هفتاد سال است که در راس یک نظام مطلقه، اداره امور کره شمالی را در انحصار خود داشته و مانند هر نظام غیردموکراتیک دیگری، برای ادامه حیات به حمایت روز افزون نهادهای امنیتی و نظامی وابسته بوده است. به این ترتیب، مانند هر حکومت دیکتاتوری دیگری، رهبران این کشور نیز با وجود برخورداری دست کم ظاهری از اطاعت مطلق نهادهای نظامی و امنیتی، ناگزیر بوده‌اند خواست‌ها و منافع سردمداران این نهادها و برنامه‌های مورد نظر آنان را در اولویت قرار دهند تا حسن نیت و حمایت آنان را از دست ندهند.

در حالیکه اکثر نظام‌های دیکتاتوری می‌کوشند وابستگی حکومت به حمایت نهادهای فشار را کتمان کنند، در کره شمالی اتکای حکومت به نهادهای نظامی شکل رسمی یافته و نظریه‌پردازان دولتی با استناد به خطر همیشگی حمله خارجی "به تنها کشور مستقل جهان"، برای نظامیان و خواست‌های آنان موقعیتی محوری در دکترین سیاسی و طبیعتا برخورداری از منابع اقتصادی کشور در نظر گرفته‌اند. طبیعی است که هرگونه تغییری در این شکل‌بندی قدرت مستلزم کسب تفاهم تشکیلات نظامی و امنیتی است.

با توجه به کمبود اطلاعات در مورد شرایط داخلی کره شمالی به خصوص انگاره توزیع قدرت سیاسی در درون تشکیلات حکومتی، مشخص نیست که اقتدار رهبری آن کشور در وادار کردن نهادهای قدرت به قبول تصمیماتی مانند کنار گذاشتن برنامه‌های هسته‌ای در چه حدی است و آیا دستگاه‌های نظامی و امنیتی که ممکن است موقعیتشان در نظام سیاسی به این ترتیب تضعیف شود، در برابر بهبود شرایط اقتصادی حاضر به مصالحه بر سر برنامه‌های مورد نظرشان بوده‌اند.

مهمتر اینکه، آیا اتخاذ موضع تند در برابر آمریکا در روزهای اخیر ناشی از عصبانیت از اظهارات گاه بحث‌برانگیز آمریکائیان بوده یا صرفا با هدف ارائه تصویری از رهبری "قاطعانه" در کنار نیاز به مصالحه صورت گرفته است.