جنگ قدرت در پارلمان عراق؛ دو رقیب مدعی چه گروه‌هایی هستند؟

مجلس عراق حق نشر عکس EPA
Image caption نخستین جلسه مجلس جدید عراق

دو تشکل در مجلس عراق شکل گرفته که هر دو خود را داری اکثریت کافی برای به عهده گرفتن تشکیل دولت آینده این کشور می‌دانند. تشخیص اینکه حق با کدام طرف است با "دادگاه اتحادیه" بالاترین مرجع قضائی در عراق است.

علت این تعارض این است که برخی از گروه‌های سیاسی بر سر اینکه در کدام تشکل جای بگیرند دچار تفرقه و انشعاب شده‌اند و به صورت قطعی مشخص نیست چند نماینده از این تشکل‌ها نصیب کدام طرف می‌شود.

مهمتر از همه، ائتلاف "پیروزی" (نصر) که ۴۲ کرسی در مجلس دارد و رهبری آن را حیدر عبادی، نخست وزیر، در دست دارد. اما فالح فیاض که پیشتر مشاور امنیت ملی آقای عبادی و از جانب او مسئول امور مربوط به شبه‌نظامیان موسوم به بسیج مردمی (حشد شعبی) بود از این ائتلاف جدا شده و به طرف مقابل پیوسته و مشخص نیست چه تعداد از اعضای ائتلاف همراه با او رفته‌اند.

تشکلی که حیدر عبادی عضو آن است شمار کرسی‌های خود در مجلس را ۱۷۷ کرسی اعلام کرده است (که طرف مقابل در مورد این رقم ابراز تردید می‌کند) و هسته اصلی آن را ائتلاف پویندگان (سائرون) تشکیل می‌دهد.

اولین جلسه مجلس جدید عراق؛ رقابت میان دو گروه برای تشکیل دولت

حق نشر عکس Reuters
Image caption تشکلی که حیدر عبادی عضو آن است شمار کرسی‌های خود در مجلس را ۱۷۷ کرسی اعلام کرده است

پویندگان (سائرون):

این ائتلاف از حزب نوپای استقامت تشکیل شده که پیروان مقتدی صدر تشکیل داده‌اند و حزب کمونیست عراق که سابقه‌ای طولانی دارد و از دیرباز معمولا بیشتر اعضای آن را شیعیان تشکیل می داده‌اند. همچنین حزب جمهوری و چهار حزب کوچکتر دیگر هم در آن حضور دارند. این ائتلاف ۵۴ کرسی دارد.

دو ائتلاف مهم دیگر در این تشکل عبارتند از:

میهن دوستی (وطنیة): عمدتا از شماری از گروه‌های کوچک سکولار و فرامذهبی به رهبری ایاد علاوی تشکیل شده است و ۲۱ کرسی را در مجلس در اختیار دارد.

حکمت: با محوریت مجلس اعلای اسلامی عراق و به رهبری عمار حکیم با نوزده کرسی.

دیگر گروه‌های کوچکی که در این ائتلاف شرکت دارند عبارتند از:

  • جبهه ترکمان: از شش حزب ترکمانان عراق تشکیل شده که در مجموع پنج کرسی در مجلس دارند.
  • حزب عابرون: به رهبری قاسم فهداوی وزیر برق و از شخصیت‌های سنی مذهب
  • حزب پرچمهای نیکی (بیارق الخیر): به رهبری خالد عبیدی وزیر دفاع سابق و از شخصیت‌های سنی مذهب.
  • ائتلاف تمدن: گروهی با مشی لیبرال به رهبری فائق شیخ علی نماینده شیعه مذهب مجلس.
  • نینوا هویت ماست: به رهبری هاشم جماس سرلشگر بازنشسته ارتش
  • بغداد: به رهبری حمید زوبعی نماینده مجلس

از هر کدام از اقلیت‌های دینی مندایی، ایزدی و مسیحی هم یک نماینده در این ائتلاف شرکت دارد.

نام اسامه نجیفی از شخصیت‌های برجسته سیاسی سنی مذهب که پیشتر رئیس مجلس و معاون رئیس جمهور بوده است نیز به عنوان عضوی از این تشکل اعلام شده در حالی که ائتلاف گزیر (قرار) در مجلس که او رهبری اش را در دست دارد، به عنوان بخشی از تشکل رقیب اعلام شده است. همین دوگانگی در مورد این دو گروه نیز مطرح است:

  • صلاح الدین هویت ماست: به رهبری شیخ شعلان کریم، نماینده سنی مذهب.
  • انبار هویت ماست: به رهبری محمد حلبوسی، استاندار انبار.
حق نشر عکس Anadolu Agency
Image caption ائتلاف حکومت قانون به رهبری نوری مالکی (وسط تصویر) بخشی از تشکل سازندگی (بناء) است

سازندگی (بناء)

در مقابل این تشکل، تشکل دیگری به نام سازندگی (بناء) شکل گرفته که شمار کرسی‌های خود را در مجلس ۱۴۵ کرسی اعلام کرده و محور آن ائتلاف فتح به رهبری هادی عامری و ائتلاف حکومت قانون به رهبری نوری مالکی است.

ائتلاف فتح: به رهبری هادی عامری وزیر پیشین ترابری و فرمانده سازمان بدر که شاخه نظامی آن موسوم به سپاه بدر باسابقه‌ترین گروه شبه‌نظامی عراقی است. سپاه بدر در اصل بازوی نظامی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق بود که در ایران شکل گرفت و همراه با نیروهای ایرانی با ارتش عراق می‌جنگید اما این نیرو پس از سقوط صدام حسین از قدرت و انتقال به عراق از مجلس اعلا جدا شد و سازمان سیاسی مستقلی تشکیل داد.

ائتلاف حکومت قانون: به رهبری نوری مالکی نخست وزیر پیشین که گروه شبه‌نظامی عصائب اهل حق، یکی از مولفه‌های اصلی حشد شعبی نیز به آن منسوب است.

گروههای کوچکتر عضو این تشکل عبارتند از:

  • گروه جماهیر: مجموعه ای از نمایندگان سنی مذهب به رهبری احمد جبوری.
  • جنبش اراده: به رهبری حنان فتلاوی نماینده زن استان شیعه نشین بابل.
  • جنبش بابلیون: حزبی از مسیحیان کلدانی.
  • ائتلاف توانمندیها (کفائات): به رهبری هیثم جبوری نماینده سنی مذهب مجلس.

گروه‌های سیاسی کرد که چهل و چهار کرسی در مجلس دارند اعلام کرده‌اند که پس از اینکه مشخص شد کدام تشکل اکثریت خواهد داشت به آن ائتلاف خواهند پیوست.

موضوعات مرتبط