سالگرد دیوار برلین؛ مرکل: هیچ دیواری آنقدر بلند نیست که نتوان آن را پایین آورد

مرکل حق نشر عکس Getty Images
Image caption خانم مرکل در سخنرانی خود هشدارهایی خطاب به نخبگان اروپایی بیان کرد

آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، روز شنبه در سی‌امین سالگرد فروریختن دیوار برلین گفت هیچ دیواری "که مردم را جدا از هم نگاه دارد و آزادی‌شان را محدود کنند ... آنقدر بلند نیست که نتوان آن را پایین آورد."

خانم مرکل همچنین گفت: "ارزش‌هایی که اروپا بر پایه آنها بنا شده - آزادی، دموکراسی، برابری و حاکمیت قانون - هیچ کدام بدیهی نیستند و هرکدامشان باید هرازگاهی احیا شوند و از آنها دفاع شود."

دیوار برلین که دور تا دور بخش غربی برلین (تحت حاکمیت آلمان غربی) کشیده شده بود، در سال‌های جنگ سرد میان دو بلوک سیاسی سرمایه‌داری و کمونیسم، به نمادی از جدایی و رویارویی این دو گروه تبدیل شده بود.

اعتراض‌های مردمی و در نهایت فروریختن دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ از سوی برخی از ناظران، پیروزی لیبرال دموکراسی تعبیر شد.

فروریختن دیوار برلین مقدمه روندی بود که در نهایت به اتحاد آلمان شرقی و غربی و پایان حکومت کمونیستی در شرق این کشور انجامید.

در عین حال پس از گذشت سه دهه از این رویداد، سخنرانی صدراعظم آلمان حاوی هشدارهایی جدی درباره ارزش‌های دموکراتیک و لزوم حفاظت فعالانه از این ارزش‌ها بود.

خانم مرکل گفت: "هیچ عذری برای ما پذیرفته نیست و موظفیم سهممان را برای (حفاظت از) آزادی و دموکراسی انجام دهیم."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آنگلا مرکل و دیگر مقام‌‌های آلمانی در مراسم فروریختن دیوار در کلیسای اتحاد در برلین

آلمان همانند برخی دیگر از کشورهای اروپایی با موجی از قدرت گرفتن احزاب راست افراطی روبه‌رو است.

این احزاب به طور معمول تمایلاتی نژادپرستانه، ضد خارجی و ضد مهاجر را نمایندگی می‌کنند و به داشتن عقاید تبعیض‌آفرین مانند زن‌ستیزی یا همجنسگراستیزی متهم هستند.

ضمن اینکه هم‌اکنون دست‌کم در دو کشور لهستان و مجارستان احزابی در قدرت هستند که به زیرپا گذاشتن حاکمیت قانون متهم شده‌اند.

داشتن نظام سیاسی دموکراتیک، احترام به حاکمیت قانون و رعایت حقوق بشر از جمله شروط بنیادین برای عضویت در اتحادیه اروپا محسوب می‌شود.

فرانک والتر اشتاین‌‌مایر، رئیس‌جمهور آلمان، در سخنرانی خود در روز شنبه ضمن ادای احترام به کشورهای همسایه آلمان گفت:‌ "بدون شهامت و اراده آزادیخواهانه لهستانی‌ها، مجارها، چک‌ها و اسلواک‌ها، انقلاب‌های صلح‌آمیز اروپای شرقی و اتحاد آلمان، ممکن نبود."

وی با این حال افزود" "لیبرال دموکراسی به چالش کشیده شده و زیر سئوال رفته است."

هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان نیز هشدار داد: "قدرت در حال منتقل شدن از اروپاست، مدل‌های تمامیت‌خواهانه در حال صعودند و ایالات متحده به شکل فزاینده‌ای، درون‌گرا شده است."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آنگلا مرکل به همراه دیگر رهبران اروپایی در برابر بخش‌های به جا مانده از دیوار برلین، به قربانیان ادای احترام کردند

مراسم سی‌امین سالگرد فروریختن دیوار برلین در حالی برگزار شد که نه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا و نه مایک پومپئو، وزیر خارجه این کشور در آن شرکت نداشتند.

این در حالی است که آقای پومپئو در روزهای اخیر به برلین سفر کرده بود.

روز شنبه همچنین سالگرد "کریستالناخت (شب شکستن شیشه‌ها)" نیز بود که در جریان آن در سال ۱۹۳۸، هزاران خانه، مغازه و کنیسه متعلق به یهودیان در آلمان و اتریش هدف حمله اعضا و هواداران تندروی حزب نازی این کشور قرار گرفت.

همزمان با این روز حدود ۲۰۰ تن از طرفداران احزاب راست افراطی در یک گردهمایی در بله‌فیلد جمع شدند تا از شخصیتی که هالوکاست را انکار می‌کند حمایت کنند. در مقابل این گروه، هزاران نفر از چپ‌گرایان و فعالان ضدفاشیسم، تظاهراتی برپا کردند.

پنج نکته اصلی درباره فروریختن دیوار برلین:

  1. بعد از جنگ جهانی دوم، اروپا به دو بخش تقسیم شد؛ نیمی متحد غرب و نیمی در ائتلاف با اتحاد جماهیر شوروی.
  2. بعد از مدتی شوروی تصمیم گرفت که با سیاست‌های سخت‌گیرانه، ارتباط کشورهای شرقی را با غرب قطع کند. این سیاست‌ها به "پرده آهنین" معروف شدند.
  3. کنترل آلمان که اشغال شده بود، بین قدرت‌های اصلی قوای متفقین یعنی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و شوروی تقسیم شد. بعد از مدتی بخش‌های تحت کنترل آمریکا، بریتانیا و فرانسه متحد شدند و آلمان غربی را تشکیل دادند. در قسمت تحت کنترل شوروی یک نظام کمونیستی برپا شد و آلمان شرقی شکل گرفت. دیوار برلین در سال ۱۹۶۱ ساخته شد تا جلوی مهاجرت ساکنین برلین شرقی به برلین غربی گرفته شود.
  4. در سال ۱۹۸۹ میلادی، موجی از اعتراض‌های مردمی که به دنبال آزادی‌های بیشتر بودند، به دومینوی سقوط نظام‌های کمونیستی در کشورهای شرق اروپا انجامید.
  5. در نهم نوامبر سال ۱۹۸۹، بعد از هفته‌ها ناآرامی در آلمان شرقی، یکی از سخنگویان دولت آلمان شرقی گفت که شهروندان می‌توانند برای دیدار به آلمان غربی بروند. این موضوع با تجمع ناگهانی گروه بزرگی از مردم در کنار دیوار و هجومشان به سوی آلمان غربی روبه‌رو شد. در نهایت سربازان مرزی، دروازه‌ها را گشودند و از همان شب، برخی روند ویران کردن دیوار را آغاز کردند.

موضوعات مرتبط