ترودو: شواهد حاکی از ساقط شدن هواپیما با پدافند هوایی ایران است

هواپیما در جنوب غربی تهران سقوط کرد حق نشر عکس AFP
Image caption هواپیما در جنوب غربی تهران سقوط کرد

جاستین ترودو نخست وزیر کانادا می گوید شواهد نشان می دهد که هواپیمای مسافربری که در نزدیکی تهران سقوط کرد هدف اصابت موشکی از سوی ایران قرار گرفته بود. او امکان خطا در این حادثه را رد نکرد.

آقای ترودو خواستار تحقیقات کامل و جامع درباره این سقوط که ۱۷۶ کشته به جا گذاشت شد.

پیشتر در این روز رسانه‌های آمریکایی به نقل از منابع اطلاعاتی بی‌نام گزارش کردند که دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا شواهدی مبنی بر ساقط شدن این هواپیما با پدافند هوایی ایران دارند.

در واکنش علی ربیعی سخنگوی دولت ایران این گزارش ها را تکذیب کرد و آن را "جنگ روانی" خواند.

ایران قبلا هم هدف گرفته شدن اشتباهی این هواپیما را رد کرده بود اما روزنامه نیویورک تایمز می گوید صحت ویدئویی در شبکه های اجتماعی را تصدیق کرده که لحظه اصابت موشک به شیئی پرنده در آسمان را نشان می دهد.

بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا هم پنجشنبه گفت: "اکنون مجموعه ای از اطلاعات وجود دارد که این پرواز با اصابت یک موشک زمین به هوا سقوط کرده که ممکن است غیرعامدانه بوده باشد. ما در حال همکاری نزدیک با کانادا و شرکای بین المللی خود هستیم و اکنون باید تحقیقات کامل و شفافی انجام شود."

هواپیمای اوکراینی ساعاتی بعد از حمله موشکی ایران به دو پایگاه محل حضور نظامیان آمریکایی در عراق سقوط کرد.

۶۳ کانادایی به علاوه ده ها مسافر دیگر این پرواز قصد داشتند بعد از آن از کی یف در اوکراین به تورنتو پرواز کنند.

گمانه زنی ها در رسانه های آمریکایی این است که زمان سقوط می تواند به احتمال اشتباه گرفته شدن آن با یک جنگنده آمریکایی ارتباط داشته باشد، چون ایران منتظر تلافی جویی احتمالی ارتش آمریکا بود.

شبکه سی بی اس آمریکا به نقل از منابع آگاه در دستگاه های اطلاعاتی گزارش داد که یک ماهواره این کشور ابتدا "جهش هایی ناگهانی" در طیف فروسرخ که نشانه پرتاب دو موشک بود و بعد از آن جهش دیگری در اثر یک انفجار را ردیابی کرده اند.

در همین حال نشریه "نیوزویک" به نقل از مقام های پنتاگون و مقام های ارشد اطلاعاتی آمریکا و همچنین مقام های اطلاعاتی عراق نوشت که به اعتقاد آنها پرواز شماره پی اس ۷۵۲ خطوط بین المللی اوکراین هدف اصابت موشک روسی تور قرار گرفته است.

پنجشنبه شب گروهی از مردم مراسم یادبودی در میدان "مل لستمن" تورنتو به یاد قربانیان حادثه برگزار کردند.

داستان مسافران هواپیمای اوکراینی؛ 'آرزو می‌کنم دلیل سقوط، نقص فنی باشد'

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا پنجشنبه گفت که او "سوءظن هایی" درباره سرنوشت هواپیما دارد.

در خلال تنش ها در پی هدف گرفتن و کشتن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه در روز سوم ژانویه، ایران روز چهارشنبه بیش از ده موشک به دو پایگاه در اربیل و استان انبار عراق شلیک کرد.

آمریکا و عراق گفتند این حملات خساراتی داشته اما کسی در آن کشته نشده است. هرچند مقام های سپاه و رسانه های نزدیک به آنها گفته اند که "حتما ده ها" آمریکایی در آن کشته شده اند.

یک مقام ایرانی پیشتر گفته بود که کشورش جعبه سیاه هواپیما را تحویل شرکت بوئینگ یا آمریکا نخواهد داد.

علی ربیعی سخنگوی دولت ایران پنجشنبه گفت "ما از شرکت بوئینگ نیز می خواهیم نماینده خود را برای مشارکت در فرایند بررسی جعبه سیاه اعزام نمایند."

براساس قوانین بین المللی هوانوردی ایران حق دارد هدایت تحقیقات را به عهده گیرد اما این کار معمولا با مشارکت شرکت سازنده هواپیما انجام می شود.

یک مقام ایرانی به خبرگزاری رویترز گفته است که کشورش رسما از هیات ایمنی ترابری ملی آمریکا (ان تی اس بی) دعوت کرده در تحقیقات درباره این حادثه شرکت کند و این سازمان با اعزام یک محقق به ایران موافقت کرده است.

فرهاد پرورش نماینده ایران در سازمان هوانوردی غیرنظامی، وابسته به سازمان ملل، به رویترز گفت: "ان تی اس بی به محقق اصلی ما پاسخ داده و اعلام کرده که نماینده ای معتبر را خواهد فرستاد."

"ان تی اس بی" هنوز در این مورد اظهار نظر نکرده است. یک شخص آگاه از این تحولات در گفتگو با رویترز تایید کرد هیات ایمنی ترابری موافقت کرده در تحقیقات شرکت کند اما گفت با توجه به تحریم های آمریکا این نماینده چه می تواند بکند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption هواپیمای سانحه دیده از نوع بوئینگ 737-800 بود

اظهارات ترودو

نخست وزیر کانادا گفت که او اطلاعاتی امنیتی از منابع متعدد دریافت کرده که حاکی از اصابت موشک زمین به هوای ایران به هواپیماست و افزود ممکن است این حادثه سهوی بوده باشد.

"این موید نیاز به انجام تحقیقات کامل است. کانادایی ها سوالاتی دارند و مستحق پاسخ هایی هستند."

اما او گفت الان وقت مقصر شناختن کسی و نتیجه گیری قطعی نیست و از ارائه جزییات شواهد خودداری کرد.

پیش از اظهارات آقای ترودو، شبکه سی بی اس آمریکا گزارش کوتاهی در توییتر منتشر کرد.

این گزارش می گوید که اطلاعاتی که به دست این سازمان رسیده متکی بر اطلاعاتی است که دستگاه های دولتی آمریکا جمع آوری کرده اند. به گفته منابع این شبکه، این اطلات نشان دهنده روشن شدن سیگنال های راداری است.

همچنین گزارش شد که ماهواره های آمریکا شلیک دو موشک را به فاصله کوتاهی قبل از سقوط هواپیما رصد کردند.

به گزارش نیوزویک دو مقام پنتاگون گفتند که براساس ارزیابی آنها شلیک موشک ها تصادفی بوده است. به گفته آنها سیستم ضدهوایی ایران احتمالا در پی حملات به پایگاه های آمریکایی ها فعال شده بود.

پنتاگون تاکنون رسما اظهار نظر نکرده است.

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به سوالات خبرنگاران گفت: "من سوءظن هایی دارم. چیز فاجعه باری است. به نظرم حادثه فاجعه باری است. اما ممکن است کسی در آن طرف مرتکب اشتباهی شده باشد."

پیشتر در روز پنجشنبه اولکسی دانیلوف دبیر شورای امنیت و امور دفاعی اوکراین گفت که سه علت احتمالی سقوط مد نظر است:

  • برخوردی در آسمان با یک پهپاد یا سایر اشیای پرنده
  • نابودی یا انفجار موتور به دلایل فنی
  • انفجاری در داخل هواپیما در نتیجه حمله ای تروریستی

او گفت که محققان اوکراینی که به ایران رفته اند خواهان جستجوی بقایای احتمالی موشک در محل سقوط هستند. ایران مجهز به سیستم های دفاع هوایی روسی است.

آقای دانیلوف گفت که تحقیقات با شرکت کارشناسانی انجام خواهد شد که در مورد سقوط سال ۲۰۱۴ پرواز ام اچ ۱۷ خطوط هوایی مالزی در شرق اوکراین تحقیق کردند.

حق نشر عکس AFP
Image caption تیم هلال احمر ایران درحال جستجوی محل سقوط

ایران چه می گوید؟

علی عابدزاده، معاون وزیر راه و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفته است که مسیر برخورد هواپیما نشان می‌دهد که هواپیما ابتدا در حال خروج از فرودگاه به سمت غرب حرکت می‌کرده، پس از بروز مشکل به سمت راست چرخش کرده و در زمان سقوط دارای خط سیری در مسیر بازگشت به فرودگاه بوده است.

او گفت که هواپیما پس از برخاستن از باند فرودگاه تا ارتفاع ٨٠٠٠ پایی صعود کرد و پس از آن، اطلاعات هواپیما از صفحه رادار محو شد و با از دست دادن سریع ارتفاع، به زمین برخورد کرد.

وی گفته است که پیش از سانحه، هیچ پیامی رادیویی از خلبان در مورد وضعیت غیرعادی هواپیما دریافت نشده بود و به گفته شاهدان عینی، از جمله افراد روی زمین و خدمه یک پرواز عبوری، آتش‌سوزی در هواپیما مشاهده و به سرعت بر دامنه آن افزوده شد. پس از برخورد به زمین، هواپیما منفجر و متلاشی شد.

او ساقط شدن هواپیما در اثر برخورد موشک از "از نظر علمی غیرممکن" و "شایعاتی غیرمنطقی" توصیف کرد. به گفته او یافته های اولیه از جمله به اوکراین و آمریکا، که بوئینگ در آن قرار دارد، ارسال شده است.

علی ربیعی سخنگوی دولت ایران هم پنجشنبه گفت: "امروز به روش کاملا حساب شده و شناخته شده در عملیات روانی به نقل از یک منبع آگاه از پنتاگون که خواسته نامش فاش نشود خبر اصابت دو موشک به هواپیمای اوکراینی را با اب و تاب در رسانه ها منعکس کرده است. در اینده که مشخص شد این ادعای دروغ عاری از حقیقت است هیچ کس مسئولیت این دروغ بزرگ را بر عهده نخواهد گرفت."

هشدار دولت ایران به خبرنگاران فارسی زبان

در تحولی دیگر در روز پنجشنبه حسام الدین آشنا، مشاور حسن روحانی، در توییتر به خبرنگاران و دست اندرکاران رسانه های فارسی زبان خارج از این کشور "هشدار" داد که به گفته او "از مشارکت در جنگ روانی مربوط به هواپیمای اوکراینی" خودداری کنند.

این توییت آقای آشنا با واکنش متعدد کاربران در شبکه های اجتماعی روبرو شده است.

شریف منصور، مدیربخش خاورمیانه کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران (سی‌پی‌جی) در واکنش نوشت: "این تهدید یادآور سانسور زشتی است که ایران‬ به خبرنگاران داخلی و خارجی اعمال می‌کند. مقامات ایرانی باید به هدف قراردادن رسانه‌ها پایان و اجازه دهند تا خبرنگاران آزادانه به پوشش اخباری بپردازند که زندگی شهروندان ایرانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد."