سفر به 'روژاوا'؛ پس از خروج نیروهای آمریکایی و حمله ترکیه

کردستان حق نشر عکس Getty Images
Image caption پنج سال طول کشید تا با کمک ائتلاف به رهبری آمریکا خلافت ابوبکر بغدادی نابود شود. کردهای سوریه با حمایت آمریکا نقش کلیدی در بیرون راندن داعش از سوریه داشتند. اما این موفقیتها هزینه هنگفتی هم داشت.

در جاده ای که از سی کیلومتری موصل می گذرد به طرف مرز عراق و سوریه در حرکتیم. مقصد، مناطق کردنشین سوریه است. جایی که سه هفته پیش ارتش ترکیه و شبه نظامیان سوری مورد حمایت این کشور به نیروهای کرد حمله کردند.

به مرز فیشخابور نزدیک می شویم. جایی که در اوت سال ۲۰۱۴ با هلیکوپتر به کوهستان محاصره شده سنجار رفتیم، کوهستانی که هزاران ایزدی بدون آب و غذا در محاصره داعش بودند. در آن هنگام موصل و روستاها و شهرهای این منطقه در تصرف داعش بود. نام ابوبکر بغدادی، رهبر داعش تازه بر سر زبانها افتاده بود.

همان روزها بود که ابوبکر بغدادی با ابهتی خاص از پله های منبر مسجد موصل بالا رفت. لباسی سیاه بر تن داشت با ریشی بلند. تیم تبلیغات داعش تلاش کرده بود او را "پیامبر گونه" جلوه دهد. روشی که تا حدودی هم در میان طرفداران این گروه موفق بود. ابوبکر بغدادی در آنجا خلافت اسلامی خودخوانده‌اش را اعلام کرد. خلافتی که جان ده هزار انسان را گرفت و میلیونها نفر را آواره کرد.

پس از آن او به خطری برای جهانیان تبدیل شد. چرا که نه تنها پرچم سیاه داعش در مناطق وسیعی از خاک عراق و سوریه بر افراشته شد، حتی طرفداران این گروه قلب اروپا را هم با عملیات انتحاری خود هدف قرار دادند.

پنج سال طول کشید تا با کمک ائتلاف به رهبری آمریکا خلافت ابوبکر بغدادی نابود شود. کردهای سوریه با حمایت آمریکا نقش کلیدی در بیرون راندن داعش از سوریه داشتند. اما این موفقیت‌ها هزینه هنگفتی هم داشت.

از پل معلق نظامی بر بالای رودخانه دجله در مرز فیشخابور عبور می کنیم و به مناطق تحت کنترل کردها در شمال سوریه می رسیم که کردها آن را "روژآوا" می نامند. ما به طرف شهر قامیشلو، بزرگترین شهر کردنشین سوریه در حرکتیم. میادین و در و دیوار روستاها و شهرها در مسیر ما با عکس صدها نفر آذین شده است. زنان و مردانی که در جنگ با داعش کشته شده اند. ۱۱ هزار نفر از نیروهای کرد در جنگ با داعش کشته شدند و هزاران نفر هم معلول شده اند. در کنار آن چند سرباز آمریکایی و کشورهای عضو ائتلاف هم کشته شدند.

در مسیر راه ناگهان با کاروانی از خودروهای نظامی آمریکا مواجه می شویم. راننده ما زیر لب می گوید "ترامپ ...". نیروهای آمریکایی با ترک سوریه به طرف مرز عراق می روند. جنگنده های آمریکایی که بر فراز کاروان نظامی می چرخند حلقه هایی سفید در آسمان درست کرده اند.

پس از تماس تلفنی دونالد ترامپ با رجب طیب اردوغان، آقای ترامپ اعلام کرد تمام نیروهای آمریکایی را از سوریه خارج می کند. بعد از آن بود که در نهم اکتبر ترکیه به همراه شبه نظامیان مورد حمایت این کشور به تل ابیض و راس العین که در کنترل کردها بود حمله کرد.

از آن زمان کردها نگران آینده منطقه تحت کنترلشان هستند. از یک طرف با ترکیه درگیرند و از طرف دیگر با ارتش بشار اسد. با خروج آمریکایی ها آنها باید راهی برای عبور از این بحران جدید پیدا کنند.

حق نشر عکس AFP
Image caption شکست داعش در این منطقه پایانی برای تشییع جنازه ها در این منطقه نیست. این بار نوبت تشییع جنازه های نیروهای کرد است که در جنگ با ارتش ترکیه و نیروهای تحت حمایتش کشته شده اند.

از لحظه ای که به قامیشلو رسیدیم، از نانوا گرفته تا سبزی فروش از ما می پرسند: "ترامپ چرا به ما پشت کرد؟ ترامپ ما را فروخت، ترامپ از پشت به ما خنجر زد"، اینها جملاتی بود که مرتبا می شنیدیم.

در یکی از محلات قامیشلو مردان جلو خانه ای روی صندلی های قرمز نشسته اند. عکس جوانانی در لباس نظامی نیروهای دمکراتیک سوریه بر در و دیوار خانه آویخته شده است. مراسم عزاداری باران قامیشلو، جوانی ۲۲ ساله است که در حمله سه هفته پیش ترکیه در راس العین کشته شده است.

شکست داعش در این منطقه پایانی برای تشییع جنازه ها نیست. این بار نوبت تشییع جنازه های نیروهای کرد است که در جنگ با ارتش ترکیه و نیروهای تحت حمایتش کشته شده اند.

مردی بلند قد با چشمانی سبز که ۶۰ ساله به نظر می رسید به من نزدیک شد و آرام در گوشم می گوید: "اردوغان کردها را دوست ندارد. او می خواهد ما خانه و کاشانه مان را رها کنیم و اینجا را ترک کنیم." او می گوید: "جنگ با داعش تنها جنگ برای بقای خودمان نبود، به نمایندگی از جهان با داعش جنگیدیم. کجاست جامعه جهانی؟ چرا جلوی اردوغان را نمی گیرند؟"

در یکی از نانوایی‌ها نان زیادی پخته شده برای نیروهای کردی که در خط مقدم با ترکیه می جنگند. باهوز جوانی ۱۶ ساله در حالی که خمیر را می برید از من در باره آمریکائیها و اروپائیها پرسید: "فکر می کنید از قتل عام ما به دست اردوغان جلوگیری می کنند؟" قبل از اینکه من چیزی بگویم پسری آن طرف تر داد می زند: "برای ترامپ نفت از جان من و تو مهمتر است".

این جوانان نگران هستند. ویدیوهایی که بعضی از شبهه نظامیان سوری مورد حمایت ترکیه از خود منتشر کرده اند، حاکی از خشونت است. آنها در این ویدیوها الله اکبر گویان مردان جوانی را که دستهایشان از پشت بسته شده به گلوله می بندند و اسیران را هم تهدید به سر بریدن می کنند.

در قامیشلو به ما اجازه داده می شود تا از بیمارستان نظامی دیدار کنیم. روژدا، زنی ۳۰ ساله، قد کوتاه و لاغر اندام از اتاق عملی به اتاقی دیگر مدام در حرکت است. او مدیر این بیمارستان است. روژدا با ناراحتی می گوید این گزارش ها چه تاثیری می تواند داشته باشد؟ "وقتت را هدر نده، دنیا چشمانش را به روی ظلمهایی که به ما می شود بسته است."

یکی از مجروحان ژیان ۲۳ ساله است. او روی تخت نشسته و از پنجره به بیرون خیره شده. سیاهی دور چشمانش حلقه زده، جمجمه اش ترک برداشته، یک دست و دو پایش به شدت مجروح شده. او با تمسخر می گوید: "در جنگ با داعش در کوبانی، منبج و رقه جان سالم به در بردم، اما نزدیک بود ترکیه من را بکشد".

هنگام حمله ترکیه و نیروهای سوری مورد حمایت این کشور ژیان در شهر مرزی راس عین (سری کانی) بود. واحد او زیر آتش شدید توپخانه و حملات هوایی ترکیه قرار گرفت. "ما خوب جلوی چپاولگران سوری مورد حمایت ترکیه ایستادیم. تلفات زیادی از آنها گرفیم. اما آتش ارتش ترکیه قویتر بود. خیلی از رفقایم کشته و زخمی شدند."

در راه بازگشت از سوریه در شهر مرزی دیریک با کینو گابریل، سخنگوی نیروهای دمکراتیک سوریه دیدار می کنیم. مردی ۳۵ ساله، قد بلند و خنده رو. او از مسیحیان سریانی است و از بنیان گذاران شورای نظامی سریانیها. نیروهای تحت فرمان او نه تنها از جامعه خودشان حفاظت می کنند، همچنین در قالب واحدهایی از نیروهای دمکراتیک سوریه با داعش جنگیده اند.

حق نشر عکس AFP
Image caption تصویری از یکی از نیروهای ویژه آمریکا در حال ترک سوریه توجه بسیاری از مطبوعات جهان را جلب کرد. این سرباز آمریکایی بر روی خودروی زرهی ایستاده و رو به مردم نگاه می کند. او و آرم نیروهای مدافع زنان "ی پ ژ" ‌را بر بازوی خود زده. بسیاری از سربازان آمریکایی هم از این تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از سوریه غافلگیر شدند

کینو گابریل از انتقاد به دونالد ترامپ خودداری می کند. به نظر می رسد او هنوز امیدوار است رئیس جمهوری آمریکا تصمیمش را عوض کند و دست از حمایت نیروهای کرد برندارد: " تصمیم خروج نیروهای آمریکایی از منطقه در را به روی سناریوهای پیچیده و نامعلوم گشود. تجربه ما از حکومتهای حال و پیشین ترکیه جنایت و نسل کشی است. فکر می کنم به همین دلیل مردم و من هم شخصا با دولت ترکیه مشکل داریم."

تصویری از یکی از نیروهای ویژه آمریکا در حال ترک سوریه توجه بسیاری از مطبوعات جهان را جلب کرد. این سرباز آمریکایی بر روی خودروی زرهی ایستاده و رو به مردم نگاه می کند. او و آرم نیروهای مدافع زنان "ی پ ژ" ‌را بر بازوی خود زده. بسیاری از سربازان آمریکایی هم از این تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از سوریه غافلگیر شدند.

کینو گابریل ادامه می دهد: "این سربازان مقصر نیستند. ما به تلاش آنان و کمک به ما در جنگ با داعش احترام می گذاریم". سربازان آمریکایی همچون ما از این تصمیم سیاسی برای خروج از سوریه بسیار نارحت بودند."

از پل معلق بر رودخانه دجله عبور می کنیم و وارد کردستان عراق می شویم. این بار کاروان خودروهای نظامی آمریکایی ظاهر می شوند، که در مسیری خلاف ما به طرف سوریه در حرکتند. آمریکا گفته برای جلوگیری از دسترسی بشار اسد به منابع نفتی شمال شرق سوریه نیروهای بیشتری به آنجا می فرستد.

در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ این گونه تصمیم‌ها و تحرکات دیگر کسی را متعجب نمی‌کند.