ترامپ و ناتو، یک داستان نه چندان عاشقانه

دیدار دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا و امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه در حاشیه نشست ناتو در لندن حق نشر عکس Getty Images
Image caption دیدار دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا و امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه در حاشیه نشست ناتو در لندن؛ دسامبر ۲۰۱۹

ترامپ داستان دراماتیک استیضاحش را رها کرده و به بریتانیا آمده تا در هفتادمین نشست ناتو شرکت کند، درحالیکه بر کسی پوشیده نیست، او از آغاز با ناتو سر ناسازگاری را گذاشت. عکس‌های اولین نشست ناتو که دو سال پیش در آن شرکت کرد را، می‌شود ساعت‌ها تماشا کرد و برای هر عکس یک داستان ساخت. همین دیشب یک ویدئو وایرال شد از اینکه رهبران ناتو، پشت سرترامپ حرف می‌زنند ومی‌خندند. نشانه ای از دلخوری و ناسازگاری شان.

اگر بخواهیم ساده و موجز بگوییم، ناتو همه مشخصه‌های لازم را دارد که ترامپ آن را نپسندد . رئیس جمهوری آمریکا از نهادهای بین المللی دل خوشی ندارد، به خصوص اگر قرار باشد آمریکا تامین کننده اصلی هزینه‌های آن باشد. همینطور هرجا که اروپایی‌ها به لحاظ تعداد و رای شمارشان می‌چربد، برایش خوشایند نیست، کلا از اروپای یکپارچه چندان دل خوشی ندارد. یادمان نرود که مشوق جدی بعضی از سیاستمداران بریتانیایی برای برگزیت هموست.

بیشتر بخوانید:

ناتو برای ترامپ، یعنی نهادی نظامی که بخش عمده پولش را او بدهد اما ژنرال‌هایش سلام نظامی را به برخی رهبران اروپایی بدهند. این اتحاد برای آمریکا سالی دو ونیم میلیارد دلار آب می‌خورد، که البته در مقایسه با هفتصد میلیارد هزینه پنتاگون چندان قابل توجه نیست. قضیه اینجاست که هر عضو قرار بوده دو درصد تولید ناخالص ملی اش را به ناتو بدهد اما سال‌ها چنین نبوده هرچند حالا کم کم بعضی از اعضا به پرداخت تعهداتشان بیش از قبل عمل می کنند.

براساس آنچه که خود ترامپ توییت کرده، تا حالا، آلمان حدود ۱.۳۶ از تولید ناخالصش را به ناتو می‌داد و آمریکا حدود ۳.۴۲ درصد با این حساب، آلمان، ۱۶ درصد هزینه های ناتو را می داد، آمریکا، ۲۲ درصدش را. حالا به گفته یانس استونتبرگ، فرمانده ناتو، قرار شده که آلمان بیشتر از قبل و آمریکا کمتر از قبل بپردازند. در واقع برابر هم. طرحی که قرار است به گفته یک دیپلمات ناتو، از سال ۲۰۲۱ اجرایی شود.

رابرت سینگ استاد سیاست خارجه امریکا در دانشگاه بیربک و نویسنده کتاب‌های متعدد درباره سیاست خارجه آمریکا، معتقد است که این فرمول تازه شاید ترامپ را آرام کند:«ناتو موافقت کرده که هزینه دفتر اصلی در بروکسل را قبول کند و سهم آمریکا از هزینه هایش را حدود ۱/۶ میلیون دلار کمتر کند. ترامپ می‌تواند این را یک دستاورد بزرگ برای خودش ببیند. گرچه که این بیشتر سمبلیک است تا واقعی، من شک دارم که او بعد از این، فراتر از طعنه زدن به فرانسه و ترکیه به اعضا سخت بگیرد.»

گرچه ادبیات سایر روسای جمهوری آمریکا از ترامپ مودبانه‌تر بوده که ناتو را کهنه و به درد نخور توصیف کرده اما آنها هم سال‌ها از این گلایه داشتند، که دیگر اعضا سهم خود را از بودجه این نهاد نمی‌پردازند.

اما آیا ترامپ منتظر فرصت است که به نوعی از ناتو خارج شود، مثل کاری که با نفتا کرد، یا با معاهده تغییرات اقلیمی و اگر چنین کند چه به سر هژمونی جهانی آمریکا می‌آ‌ید. به نظر دکتر سینگ، او دست کم حالا به دنبال این کار نمی رود. « در این مرحله، من شک دارم که او برای خروج از ناتو دست به کار شود، چرا که هر دو حزب در کپیتال هیل ( کنگره) جلوی او می‌ایستند، اما هر نوع کاهش اعتبار ناتو، چه با خروج آمریکا چه با تشکیل آلترناتیو اروپایی‌اش، آنطور که مکرون می‌خواهد، به شدت روی قدرت بازدارندگی آمریکا در جهان تاثیر می‌گذارد. گرچه ممکن است ترامپ این را فراموش کند یا به آن باور نداشته باشد، اما آمریکا عمیقا از شرکایش در ایجاد ثبات و تقسیم قدرت در نقاط حساس جهان سود می‌برد، پایان این همکاری، می‌تواند به شدت ثبات را به هم بزند یا بدتر، درگیری حتی جنگ ایجاد کند.»

ناتو که در سال ۱۹۴۹ توسط ترومن ساخته شد، نصف اندازه کنونی ا‌ش بود اما به شدت قوی تر از امروز. اختلافات اعضا، اظهارنظرهای جنجالی سران کشورها و نگاه تحقیرآمیز ترامپ به آن، باعث شده که هفتاد سالگی ناتو به جای یک جشن بزرگ، یک دورهمی با کیک کوچک باشد.