قرآن؛ ۱۴۰۰ سال پس از نزول نخستین آیه

  • راضیه اقبال
  • گزارشگر بخش مذهبی بی بی سی
توضیح تصویر،

قرانی قدیمی که متعلق به یکی از سلاطین مصر بوده است

۶۱۰ سال پس از میلاد مسیح برای اولین بار مضامینی به حضرت محمد، پیامبر اسلام، وحی شد که بعدها قرآن، کتاب مقدس مسلمانان، نام گرفت. امسال ۱۴۰۰ سال از آن هنگام می گذرد.

برای اولین بار که حضرت محمد با جبرئیل، فرشته وحی، رو به رو شد به او دستور داده شد که اولین لغات وحی شده از قرآن را بخواند.

تیم وینتر، که به نام اسلامی عبدالحکیم مراد هم شناخته می شود و در دانشگاه کمبریج انگلستان در بخش مطالعات اسلامی تدریس می کند می گوید: "یک تعبیر سکولار از هر متن مقدسی این است که ساخته بشر است. اما به تعبیر باورهای سنتی، این متون، سخنان خداوند است. بر اساس این باور متون مقدس محصول مشترک خدا و پیامبر نیستند بلکه خدا تمام آن را نگاشته است."

سنت روایی زنده

در ابتدا قرآن از طریق پیروان حضرت محمد که آن را از بر شده بودند دهان به دهان منتقل شد و این روش در برخورد مسلمانان با متون مقدس شان باقی ماند.

حتی امروز میلیون ها کودک مسلمان قرآن را از بر هستند. خود من هم زمانی که کودک بودم قرآن را حفظ کردم. با این حال تصویر کودکان بسیار کوچکی که در صف های مدرسه های اسلامی تکان تکان می خورند و متون قرآنی را بدون درک معنای آن یاد می گیرند، باعث شده است که یاد گرفتن از روی تکرار وجهه بدی پیدا کند.

توضیح تصویر،

این قرآن خطی که یکی از قدیمی ترین نوشته های موجود درجهان است

با این حال تیم وینتر می گوید در صورتی که این کار با سختگیری و ناملایمت انجام نشود، بسیاری از مسلمانان بزرگسال از اینکه این متن مقدس به آنها آموخته شده، خوشحال خواهند بود.

مسابقات قرائت قرآن

این روزها برای تشویق جوانان یک بعد رقابتی هم برای این موضوع در نظر گرفته شده و آن مسابقات قرائت قرآن است که در سراسر جهان برگزار می شود.

طلحه قلی، سیزده ساله، بسیار امیدوار است که برنده مسابقات امسال باشد که شبکه "اسلام در بریتانیا" برای کودکان زیر ۱۶ سال برگزار می کند. او می گوید در سن پنج سالگی، شروع به یادگیری قرآن کرده است.

بنابراین اگر از او بپرسید در میان کارهای مورد علاقه اش خواندن قرآن در کدام مرتبه قرار می گیرد او بدون تردید می گوید "پیش از هر کار دیگری."

نوشتن متن مقدس

بعد از فوت پیامبر اسلام، ۲۳ سال بعد از وحی اولین آیات قرآن، پیروان او یک نسخه مدون از این متن مقدس را گردآوری کردند. اولین نسخه مکتوب قرآن کمی بعد از اولین سالگرد درگذشت پیامبر کامل شد. بخش هایی از یکی از قدیمی ترین قرآن ها که قدمت آن به اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم میلادی می رسد، اکنون در کتابخانه بریتانیا در لندن است.

توضیح تصویر،

ثریا سید یکی از معدود زنانی است که در اروپا به صورت تمام وقت مشغول به خطاطی متون اسلامی است

همچنین چندین نسخه از قرآن های جدیدتر نیز در کتابخانه بریتانیا هستند که در میان آنها یک نسخه بسیار نفیس هم دیده می شود که در اوایل قرن چهاردهم میلادی، در قاهره و تماما با طلا نوشته شده است.

متن مقدس و پیکر انسانی

اسلام از آغاز هرگونه ترسیم پیکر انسانی را منع می کرد. این موضوع موجب رشد و شکوفایی هنر خطاطی شد.

ثریا سید یکی از معدود زنانی است که در اروپا به صورت تمام وقت مشغول به خطاطی متون اسلامی است. با وجود آن که نگارش لغات مقدس رابطه بسیار نزدیکی با ایمان اسلامی دارد، او می گوید کار هنری اش را فارغ از حد و مرز و به شدت جهانی می داند.

او در حالی که چگونه نوشتن "بسم الله الرحمن الرحیم" را به من نشان می داد، از موضوع حیرت انگیزی پرده برداشت. او گفت: "وقتی که خطاطی یاد می گیری و در مورد چگونگی تعریف حروف و نسبت ها در نوشتارهای قدیمی مطالعه می کنی، متوجه می شوی که آنها از آناتومی بدن انسان برای ترسیم حروف استفاده می کنند. بنابراین برای اینکه شما بتوانید حروف و روش نگارش آنها را درک کنید باید پیکر انسان را درک کنید."

به این ترتیب به نظر می رسد که در هنر اسلامی پیکر انسانی هم حاضر است و هم غایب.

قرآن در اینترنت

توضیح تصویر،

این صفحه ای از یک نسخه دیگر از قرآن های قدیمی است که در موریتانی نگهداری می شود

در حال حاضر، هم قرائت های زیبا از قرآن و هم رونوشت های مجلل از آن، تنها با فشردن دکمه ای در دسترس قرار می گیرد.

امام اجمل مسرور کسی که اقرار می کند شیفته فن آوری است می گوید: "اگر امروز پیامبر زنده بود، از جدیدترین فن آوری های روز استفاده می کرد. او در زمان خود مدرن تر از دیگران بود."

اجمل معتقد است که اگر در صورت نیاز، آیات قرآن و ترجمه آنها را بر روی رایانه قابل حمل و یا تلفن همراه اش دانلود کند، بی حرمتی به قرآن محسوب نمی شود.

او استدلال می کند: "ترس مردم از دنیای مدرن با پیام قرآن، یعنی قابل تفسیر بودن در تمام اعصار، تناقض دارد."