بازدارندگی هسته‌ای برای بریتانیا چقدر مهم است؟

Image caption حزب محافظه‌کار عزمش را جزم کرده که زیردریایی‌های ترایدنت را تعویض کند

تسلیحات هسته‌ای بریتانیا – یا توان بازدارندگی هسته‌ای بریتانیا – وضعی غریب دارد.

اگر از دولت بپرسید، می‌گوید چهار زیردریایی ونگارد، که مسلح به موشک‌های بالستیک هستند، از رده خارج خواهند شد، و نسل جدیدشان بین سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۳۵ به ناوگان بریتانیا خواهد پیوست.

البته پارلمان هنوز در این باره تصمیم نگرفته، اما تردیدی نیست که عزم دولت جزم است، وگرنه ماه گذشته اعلام نمی‌کرد ۵۰۰ میلیون پوند در پایگاه زیردریایی‌ها در فاسلین سرمایه‌گذاری می‌کند.

اما دولت مخالف هم کم ندارد، از جمله حزب ملی اسکاتلند (اس.ان.پی) که بعد از انتخابات اخیر نیروی سیاسی مهمی شده، و در این زمینه به‌خصوص صدایش رسا است. هرچه باشد فاسلین در اسکاتلند است.

البته اس.ان.پی نمی‌تواند جلوی دولت را بگیرد، اما مخالفت‌اش را بیان می‌کند.

مخالف سرسخت دیگر جرمی کوربین است، رهبر جدید حزب کارگر – که معادله را پیچیده‌تر می‌کند.

کوربین معتقد است بریتانیا باید داوطلبانه و بدون این‌که به دیگر قدرت‌های هسته‌ای کاری داشته باشد، تسلیحات هسته‌ای را کنار بگذارد. او اساسا با استفاده از نیروی نظامی میانه خوبی ندارد و سال‌ها – تا دو هفته پیش که رئیس حزب کارگر شد – رئیس "ائتلاف ضد جنگ" بریتانیا بود.

آقای کوربین اخیرا در پاسخ به خبرنگار بی‌بی‌سی گفت تحت هیچ شرایطی (به فرض این‌که نخست‌وزیر باشد) سلاح هسته‌ای به کار نمی‌گیرد.

مواضع او البته بین فعالان سیاسی و اعضای حزب کارگر طرفدار زیاد دارد، اما بین نمایندگان این حزب در پارلمان، نه.

با این وصف، بحث پیرامون تسلیحات هسته‌ای یا بازدارندگی بریتانیا به کجا خواهد کشید؟

بحث بی بحث

اگر از دولت محافظه‌کار بپرسید، خواهد گفت بحث دیگر تمام شده.

جورج آزبرن، وزیر خزانه‌داری، وقتی خبر سرمایه‌گذاری ۵۰۰ میلیون پوندی در فاسلین را اعلام می‌کرد، از آن‌ها که خواهان برچیده شدن زیردریایی‌های ترایدنت هستند هم نقد کرد.

Image caption وزیر خزانه‌داری گفته دولت ۵۰۰ میلیون پوند در پایگاه زیردریایی هسته‌ای در فاسلین اسکاتاند سرمایه‌گذاری می‌کند

او گفت: "کسانی که در سیاسیت بریتانیا حرف از کنار گذاشتن داوطلبانه تسلیحات هسته‌ای بدون توجه به بقیه قدرت‌ها می‌زنند، برای آینده امنیت ملی‌مان خطرناک‌ هستند. در دنیایی که هر روز پرخطرتر می‌شود، دورانداختن چیزی که بیمه نهایی بریتانیا است، و آزادی و امنیت‌مان را تضمین می‌کند، فاجعه‌بار خواهد بود.

بعضی دیگر از حامیان زیردریایی‌های ترایدنت می‌گویند جایگاه بریتانیا در سیاست بین‌الملل – مثلا کرسی دایم شورای امنیت – به خاطر این است که این کشور جزو چند قدرت‌ هسته‌ای دنیا است.

این استدلال احتمالا در سال‌های آغازین سازمان ملل متحد درست بوده. تصادفی نیست که هر پنج عضو دایم شورای امنیت از قدرت‌های هسته‌ای‌ هستند. اما سخت می‌شود تصور کرد عضویت بریتانیا در این شورا با برچیده شدن ترایدنت به خطر بیافتد.

موضوع دیگری که در بحث توان هسته‌ای بریتانیا زیاد به آن اشاره می‌شود، رابطه امنیتی نزدیک این کشور با آمریکاست.

اگر بریتانیا تسلیحات هسته‌ایش را کنار بگذارد، این رابطه تضعیف می‌شود؟ آیا نگاه آمریکا به بریتانیا – به‌عنوان یک بازیگر مهم در عرصه امنیت جهانی – تغییر می‌کند؟

مخالفان تجدید و نوسازی ترایدنت می‌گویند تسلحیات هسته‌ای خاصیتی ندارد و به درد مقابله با اکثر خطرات پیش‌روی بریتانیا نمی‌خورد. این گروه می‌گویند بریتانیا باید الگوی کشورهای دیگر باشد و تسلیحات هسته‌ایش را پیرو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای کنار بگذارد. استدلال دیگر مخالفان این است که هزینه نوسازی ترایدنت باعث می‌شود بودجه نیروها و تسلیحات عادی که کاراتر هم هستند، کم شود.

هیئت تحقیق پارلمانی که برای ارزیابی مستقل سیاست دفاعی بریتانیا تشکیل شده بود، تابستان پارسال گزارشش را منتشر کرد.

حق نشر عکس PA

در این گزارش اذعان شده بود که بیشتر تهدیدهای امنیتی موجود و پیش‌رو با توان هسته‌ای حل نمی‌شوند. با این حال سه سناریو طرح شده بود که تسلیحات هسته‌ای ممکن است فایده داشته باشد:

• تهدید هسته‌ای از طرف یک قدرت هسته‌ای بزرگ، مثلا روسیه • افزایش توان یک بازیگر هسته‌ای مثل کره شمالی به حدی که بتواند بریتانیا را تهدید کند • ظهور تهدیدهایی جدید از سلاح‌های کشتار جمعی، مثلا سلاح‌های بیولوژیکی، که بازدارندگی هسته‌ای بالقوه به کار بیاید

بحث سرنوشت تسلیحات هسته‌ای بریتانیا بحثی است که وجوه پیچیده استراتژیک، سیاسی و اخلاقی دارد.

آقای کوربین برای قانع کردن همکارانش در پارلمان راهی دراز در پیش دارد، اما صرف حضور او و باورهایش باعث می‌شود سرنوشت تسلیحات هسته‌ای بریتانیا از ارکان بحث‌های سیاست خارجی تا انتخابات سراسری ۲۰۲۰ باشد.

مطالب مرتبط