انتخابات امروز آمریکا:‌ ايالت اول، سکوی پرش پیشتازان

Image caption آیووا نقش مهمی در شکل گیری انتخابات بازی می کند

گام نخست در هر دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایالات متحده رای گیری میان اعضا و هواداران دو حزب جمهوری خواه و دمکرات برای برگزیدن نامزد حزب است. پس از مشخص شدن دو نامزد، طرفین در انتخابات سراسری که در آبان ماه برگزار می شود به مصاف هم می روند.

این رای گیری درون حزبی گام به گام و در تاریخهای مختلف در ۵۰ ایالت برگزار می شود: نخستینش امروز دهم بهمن ماه اینجا در ایالت "آیووا" و آخرینش ۲۴ خرداد/۱۴ ماه ژوئن در شهر واشنگتن.

اعضای هر دو حزب در ایالت مرکزی و کوچک آیووا نظرشان را پس از ماه ها تبلیغات، ‌چندین مناظره میان رقبای هر دو حزب و فعالیت ده ها میلیون دلاری ستادهای انتخاباتی بیش از ۱۰ کاندیدای جمهوری خواه و ۳ کاندیدای دمکرات، در مورد اینکه کدام یک باید نامزد حزب باشد ابراز می کنند.

این ایالت اما به طور سنتی نقشی فراتر از یکی از ۵۰ ایالت را بازی کرده است. کاندیداهایی که در این ایالت رای بالاتر بیاورند از توجه رسانه ای گسترده برخوردار می شوند که در موفقیت در ایالت های بعدی نقش به سزایی دارد. گویی اینکه در گذشته کاندیداهای عمدتا جمهوری خواهی بوده اند که در "آیووا" بیشترین رای را آوردند ولی در پایان روند چند ماهه انتخابات درون حزبی به نامزدی حزب نرسیدند. با این همه توجه گسترده به نتایج آرای حداکثر نیم میلیون شهروند از جمعیت سه میلیونی آیووا -که به خود زحمت شرکت در رای گیری را می دهند - این روز را در تقویم سیاسی آمریکا پر اهمیت کرده است.

براساس آخرین نظرسنجی که ۴۸ ساعت پیش از آغاز اخذ آرا منتشر شد از میان جمهوری خواهان ۳ کاندیدا پیشتازند.

از نیویورک: سرمایه دار جنجالی "دونالد ترامپ" با ۲۸ درصد. از تگزاس: سناتور به شدت محافظه کار "تد کروز" با ۲۳ درصد. از فلوریدا: سناتور محافظه کار "مارکو روبیو" با ۱۵ درصد.

جمهوری خواهان

دونالد ترامپ:

هیچ اغراق نیست اگر بگوییم آقای ترامپ پدیده این دور از انتخابات ریاست جمهوری آمریکاست. سرمایه داری که سالهاست در رسانه های این کشور به دلایل و بهانه های مختلف مطرح بوده است. چه به خاطر اظهارنظرهای گاه عجیب و ضد و نقیض و ارتباطش با شخصیت های معروف و چه نقش اصلیش در یک برنامه تلویزیونی که در آن شرکت کنندگان برای رسیدن به یک موقعیت برجسته شغلی تواناهایی خود را در محیط کار و "بیزنس" به داوری او می گذاشتند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ترامپ:‌ پدیده این دوره انتخابات

گویی اینکه او در سالهای پیش هم احتمال شرکتش در رقابتهای ریاست جمهوری از طرف حزب جمهوری خواه را طرح کرده بود اما هیچگاه عضو فعال این حزب نبوده است و عملا هم وارد گود مبارزات نشد. در تابستان اما وقتی آقای ترامپ این بار رسما وارد مبارزات انتخاباتی شد بسیاری از رهبران و صاحب نفوذان حزب جمهوری خواه آن را به شوخی گرفتند و ابراز اطمینان کردند که اعضای حزب به او اقبالی نشان نخواهند داد. آنها استقبال رو به گسترش افکار عمومی حزب به او در نظرسنجی های هفته های پس از ورودش به صحنه را هم گذرا خواندند. دونالد ترامپ اما با سخنرانی های غیر متعارفش که هیچگاه از روی متن از پیش نوشته شده نبوده و نیست، همه اصول پذیرفته شده دنیای سیاست آمریکا را زیر پا گذاشت.

از توهین به اقلیت های نژادی و مذهبی به ويژه لاتین تبارها و مسلمانان گرفته تا احمق خواندن ریس جمهوری، وزیر خارجه و حتی سیاست مداران برجسته جمهوری خواه. علی رغم همه اینها نه تنها بر خلاف پیش بینی های اهل رسانه و سیاست، از محبوبیت او در میان اعضای این حزب کم نشد که آرام آرام از مرز ۲۵ درصد هم گذشت و از همه دیگر ۱۱ کاندیدای باقی مانده در مبارزات پیش افتاد.

او بر خلاف رقبایش که به شهرها و روستاهای کوچک سر می زنند تا با دیدار از نزدیک با رای دهندگان حزب نظرشان را جلب کنند، به سخنرانی در شهرهای بزرگ و سالن هایی که جمعیت زیادی در آن حضور پیدا می کردند اتکا کرد.

اهل سیاست و حتی جامعه شناسان در هفته های اخیر در مورد علل موفقیت او تحلیل های متنوعی منتشر کرده اند.

از جمله اینکه او بر خلاف سیاست مداران حرفه ای، بی پرده و عامیانه سخن می گوید. یا اینکه او موفق شده از بی اعتمادی گسترده مردم نسبت به نهادهای قدرت استفاده کند و با معرفی خود به عنوان پارچه ای جدا بافته از سیاستمداران، به ویژه رای دهندگان خشمگین جمهوری خواه که از باراک اوباما بیزارند را جلب کند. او استدلال می کند که همه رقبایش از ثروتمندان برای مخارج تبلیغاتشان کمک مالی می گیرند و اگر به قدرت برسند طبق معمول منافع آنها را بر منافع عموم ترجیح می دهند، در حالی که او میلیاردر است و هزینه ستاد انتخاباتی‌اش را از جیب خودش می دهد. او در آخرین اقدام وارد یک دعوای لفظی با مدیران شبکه فاکس- که بیشتر مخاطبانش اعضا و هواداران حزب جمهوری خواه هستند- شد و از شرکت در مناظره این شبکه سر باز زد. گامی که سیاستمداران سابقه دار آن را پر مخاطره می دانند. اما اگر پیشبینی نظرسنجی ها را بپذیریم هیچ یک از این مانورهای سیاسی آقای ترامپ بر محبوبیتش در میان اعضای حزب تاثیر منفی نگذاشته است. او سال خوبی را برای ورود به عرصه سیاست انتخاب کرده چون به نظر می آید بسیاری از جمهوری خواهان دقیقا به دنبال کاندیدایی می گردند که به قواعد بازی سیاست پایبند نباشد.

بسیاری از رهبران جمهوری خواه اما به شدت نگرانند که اگر او نامزد حزب شود شانس چندانی در برابر کاندیدای دمکرات نخواهد داشت.

تد کروز:

سناتور کروز ۴ سال پیش از ایالت تگزاس به مجلس سنا راه یافت و از همان آغاز بنای درگیری شدید با دولت اوباما و حتی رهبران حزب خود را گذاشت. او خود را پرچم دار محافظه کارانی می داند که با انعطاف نشان دادن در برابر دمکرات ها به شدت مخالفند. همین اصرار بر مواضع راست گرایانه او منجر به تصویب نشدن بودجه دو سال پیش و تعطیلی چند هفته ای ادارات دولت فدرال آمریکا شد.

حق نشر عکس Getty
Image caption کروز: پرچم دار راست گرایان، اما نه محبوب سران حزب

آقای کروز در چند هفته اخیر موفق شده با سرکشیدن به ده ها شهر کوچک و بزرگ ایالت آیووا و تاکید بر این شعار که او تنها محافظه کاریست که شجاعت ایستادن در برابر اوباما و رهبران حزب خودش را دارد، حمایت بیشتری را جلب کند. او در سیاست خارجی خواستار به هم زدن کامل توافق هسته ای با ایران است و در سیاست داخلی پیگیر لغو دستاوردهای اصلی باراک اوباما از جمله قانون اصلاح نظام بیمه و خدمات درمانی. بسیاری از صاحب نفوذان در حزب جمهوری خواه با نامزدی او هم مخالفند چرا که معتقدند مواضع شدیدا راست گرایانه اش شانس جمهوری خواهان برای پیروزی در برابر دمکرات ها را کم می کند. آقای کروز فعلا فقط در ایالت آیووا در نظرسنجی ها با فاصله ای کم از دونالد ترامپ قرار دارد و در دیگر ایالت ها هنوز بسیار عقب تر است. به همین دلیل برای اینکه بخت جدی داشته باشد پیروزی در آیووا برایش حیاتیست.

مارکو روبیو:

سخنرانی مسلط از خانواده ای کوبایی تبار که نزدیک به ۶ سال است ایالت فلوریدا را در مجلس سنا نمایندگی می کند. او بر خلاف دو مرد دیگر مورد اعتماد و تایید رهبران و صاحب نفوذان حزب جمهوری خواه است و گویی اینکه در مقایسه با دو کاندیدای پیشتاز میانه روتر محسوب می شود اما در سیاست خارجی به همان اندازه با توافق هسته ای مخالف است و از حامیان پر حرارت دولت اسراییل. امیدش این است که اگر در ایالت آیووا سوم شود بتواند در ایالت های بعدی در میان رقابت سناتور کروز و دونالد ترامپ به عنوان گزینه ای بهتر از هر دو جایی در دل رای دهندگان جمهوری خواه باز کند. نظرسنجی ها نشان می دهد که اگر او نامزد حزب شود شانس بهتری برای شکست رقیب دمکرات دارد.

دمکرات ها

برخلاف جمهوری خواهان که در میانشان بیش از ۱۰ کاندیدا همچنان در حال رقابت برای نامزدی حزبند، در حزب دمکرات فقط ۳ نفر در رقابتند.

دو کاندیدای اصلی هیلاری کلینتون وزیر خارجه سابق و سناتور برنی ساندرز از ایالت بسیار کوچک شمالی "ورمانت"، براساس نظرسنجی ها (در ایالت آیووا)‌ تقریبا از حمایت برابر برخوردارند. ۴۵ درصد به ۴۲ درصد.

Image caption هیلاری کلینتون: تاکید بر استمرار راه اوباما

خانم کلینتون یکی از شناخته شده ترین چهره های سیاست است. او و همسرش بیش از ۳ دهه است در فضای سیاسی آمریکا فعالند. وزیر خارجه سابق کم و بیش به ادامه سیاست های داخلی اوباما معتقد است ولی در سیاست خارجی ضمن دفاع از توافق هسته ای وعده مقابله با آنچه او نقش منفی ایران در منطقه می خواند و نزدیکی بیشتر به اسراییل را می دهد. از دید بسیاری از ناظران خانم کلینتون بخت اول و بی بدیل برای رسیدن به نامزدی حزب است. در هفته های اخیر اما او با مانعی رو به رو شده است که تا همین چند ماه پیش کمتر کسی آن را قابل تصور می دانست. کاندیداتوری سناتور ساندرز چپ گرا که وقتی ۶ ماه پیش اعلام حضور کرد اهالی سیاست آن را جدی نگرفتند. آقای ساندرز شعار یک انقلاب سیاسی می دهد و با وعده کاهش اختلاف شدید طبقاتی، کمک به فقرا، مالیات بیشتر برای ثروتمندان و خدمات درمانی رایگان برای همه شهروندان به صحنه آمده است. او در مورد سیاست خارجی کمتر اظهار نظر کرده است. در مورد ایران اما به صراحت از بهبود به سرعت روابط سخن گفته و وعده داده تلاش می کند تهران و ریاض را به هم نزدیک کند تا مشترکا به جنگ افراطی گرایی در خاورمیانه بروند. ستاد خانم کلینتون به شدت از شعار بهبود روابط با ایران آقای ساندرز انتقاد کرده و آن را ساده لوحانه خوانده است.

سناتور ساندرز موفق شده به بخش قابل توجهی از جوانان و دانشجویان انگیزه فعالیت انتخاباتی دهد. سخنرانی های او در هفته های اخیر از پر جمعیت ترین ها بوده است. جمعیتی که اگر دوشنبه شب در رای گیری شرکت کنند ممکن است بتواند به پیروزی او منجر شود. پیروزی که بهت آور خواهد بود.

حق نشر عکس Getty
Image caption ساندرز: سوسیالیستی با شعار ایستادگی برابر منافع سرمایه داران بزرگ

آیا آقای ساندرز ۷۴ ساله، مردی که خود را یک سوسیالیست دمکرات می خواند و پنج دهه است از موضع چپ پیگیر عدالت اقتصادی بوده است، می تواند مانند سال ۲۰۰۸ میلادی که باراک اوبامای کمتر شناخته شده بر خانواده پر نفوذ کلینتون غلبه کرد، تاریخ را تکرار و نامزدی حزب را بر خلاف همه پیشبینی ها از آن خود کند؟ او موفق شده ده ها میلیون دلار کمک برای تبلیغات انتخاباتی اش از مردم جمع کند. هر نفر متوسط ۲۷ دلار. حمایتی چشمگیر از سوی دهک های میانی جامعه که نشان از استقبال قابل توجه دارد. شعار ایستادن در برابر میلیاردرها و بانک های پرقدرت و آموزش عالی و درمان رایگان برای طبقات متوسط و فقیر با اقبال گسترده ای رو به رو شده است.

اگر او در ایالت آیووا موفق شود، فقط اول راهش خواهد بود. چرا که خانم کلینتون براساس نظرسنجی ها در بیشتر دیگر ایالت ها - به استثنای ایالت "نیوهمشایر" که رای گیری در آن هفته دیگر انجام می شود- با فاصله زیاد از آقای ساندرز جلوست. همچنین اکثریت قاطعی از اقلیت های نژادی، به ویژّه سیاه پوستان و لاتین تبارها، که بخش قابل توجهی از بدنه حزب دمکرات را تشکیل می دهند از خانم کلینتون حمایت می کنند.

رهبران و صاحب نفوذان در حزب دمکرات که عمدتا معتقدند هیلاری کلینتون شانس بهتری برای پیروزی در برابر کاندیدای جمهوری خواه دارد هم با موفقیت آقای ساندرز مخالفند.

دو رقابت مهم به موازت هم دیگر

آرایش جدید نیروها در هر دو حزب تا بامداد سه شنبه روشن تر می شود.

احتمال اول: پیروزی دونالد ترامپ در میان جمهوری خواهان و هیلاری کلینتون در میان دمکرات ها: در چنین حالتی موفقیت خانم کلینتون در دیگر ایالت ها کم و بیش تضمین و راه رسیدنش به نامزدی حزب هموار می شود. آقای ترامپ هم در موقعیتی مشابه قرار می گیرد با این تفاوت که رهبری حزب جمهوری خواه سعی خواهد کرد ۷-۸ کاندیدای باقی مانده را راضی کند به نفع کاندیدایی مثل "مارکو روبیو" کنار بروند تا شاید بتوانند ترامپ را در ایالتهای بعدی متوقف کنند.

احتمال دوم: پیروزی تد کروز در میان جمهوری خواهان و هیلاری کلینتون در میان دمکرات ها: وضعیت خانم کلینتون مانند احتمال اول خواهد بود. آقای کروز به اصلی ترین رقیب آقای ترامپ تبدیل خواهد شد و فضا برای مانور کاندیدای سوم و مقبول تر رهبری حزب مانند مارکو روبیو کمتر می شود. رقابت اصلی میان کروز و ترامپ خواهد بود برای پیروزی هر چه بیشتر در ایالت های بعدی.

احتمال سوم: پیروزی سناتور ساندرز در میان دمکرات ها. این ضربه حیثیتی سنگینی به خانم کلینتون خواهد زد. تکرار شکست ۸ سال پیش تلخ خواهد بود و راهی که برایش بسیار هموار به نظر می رسید ناگهان سخت تر خواهد شد. انقلاب سیاسی که آقای ساندرز وعده اش را می دهد شتاب خواهد گرفت و پیروزی در ایالت بعدی (نیو همشایر) قطعی می شود. در چنین شرایطی رقابت ساندرز-کلینتون ممکن است در همه ۵۰ ایالت و تا پایان فصل بهار ادامه یابد. صرفنظر از اینکه آقای کروز یا ترامپ پیروز شوند، موفقیت آقای ساندرز معادلات جمهوری خواهان و نشانه گیری حملات تبلیغاتیشان که تا به حال بر خانم کلینتون متمرکز بوده است را هم دچار تغییر و تحول خواهد کرد.

سه گزینه ای که بار دیگر اهمیت سیاسی رای گیری در این اولین ایالتی که روند انتخابات درون حزبی را کلید می زند را برجسته می کند.