تغییر ساعت صد ساله شد

حق نشر عکس Thinkstock

امسال با اعمال وقت تابستانی در بریتانیا که از امروز ۲۷ مارس، هشتم فروردین آغاز شد، جلو کشیدن ساعت در نیمه اول سال در بریتانیا صد ساله شد و مراسمی در بزرگداشت این رویداد در نقاط مختلف این کشور برگزار شده است.

وقت تابستانی در بریتانیا صد سال پیش به همت ویلیام ویلت اعمال شد، او صبح یک روز تابستانی در سال ۱۹۰۵ وقتی پیش از صبحانه برای سوارکاری بیرون رفته بود به چنین فکری افتاد، وقتی مشاهده کرد که چطور مردم لندن ساعت‌های زیادی را در روشنایی روز در خواب هستند.

به علاوه، او که به بازی گلف علاقه داشت از اینکه مجبور می‌شد هنگام غروب آفتاب بازی را قطع کند راضی نبود.

او دو سال بعد این ایده را منتشر کرد که در نیمه اول سال ساعت جلو کشیده شود. طرح او این بود که در طول چهار هفته در بهار، هر هفته ساعت بیست دقیقه جلو کشیده شود تا در مجموع به هشتاد دقیقه برسد و دقیقا عکس آن درپاییز انجام شود تا ساعت به وقت قبلی برگردد.

Image caption ویلیام ویلت (راست) پدر پدر بزرگ کریس مارتین خواننده و ترانه‌سرای گروه موسیقی کلد پلی بود

او تمام تلاش خود را تا سال ۱۹۱۵ که درگذشت برای این کار به عمل آورد و شاهد اعمال وقت تابستانی نبود، این اتفاق برای اولین بار در سال ۱۹۱۶ در بریتانیا رخ داد.

تامس رایت، یکی از متخصصان زمان‌سنجی با این کار مخالف بود و آن را "احمقانه" و "غیر عملی" و باعث "هرج و مرج" می‌دانست، اما با افزایش فشارهای سرانجام کوتاه آمد و یک ساعت جلو کشیدن زمان را پیشنهاد کرد که در ۱۹۱۶ اعمال شد و هنوز هم ادامه دارد.

اما ایده جلو کشیدن ساعت در فصل‌های روشن برای استفاده هر چه بیشتر از نور روز را در واقع جورج هادسن، حشره شناس و منجم نیوزیلندی متولد لندن در ۱۸۹۵ مطرح کرده بود.

او به دلیل علاقه‌اش به حشرات برای روشنی هوا پس از ساعت‌های غیرکاری ارزش زیادی قائل بود به همین دلیل برای اولین بار دو ساعت جلو کشیدن ساعت را پیشنهاد کرد.

اما اولین کشورهایی که تغییر ساعت را در سطح ملی اعمال کردند آلمان و اتریش-مجارستان بودند. در آن زمان جنگ جهانی اول شعله‌ور بود و این دو کشور که متحد بودند برای صرفه‌جویی در مصرف زغال‌سنگ در سی‌اُم آوریل تغییر ساعت را اجرا کردند.

Image caption وقت تابستانی در نیمکره جنوبی در نیمه دوم سال اعمال می‌شود

بریتانیا که با این دو کشور در حال جنگ بود، به سرعت و پس از ۱۷ روز قانون تغییر ساعت تابستانی را به تصویب رساند.

در ایران در فروردین ۱۳۵۷ اولین وقت تابستانی اعمال شد، اما سال بعد که حکومت در ایران تغییر کرده بود این کار دیگر انجام نشد تا سال ۱۳۷۰ که دولت اکبر هاشمی رفسنجانی آن را دوباره برقرار کرد.

در آخرین روزهای سال ۱۳۸۴، دولت محمود احمدی نژاد اعلام کرد که وقت تابستانی اعمال نخواهد شد. این تصمیم دولت واکنش ها و اعتراضات زیادی برانگیخت تا اینکه سرانجام مجلس در سال ۱۳۸۶ به این بحث خاتمه داد و دولت را مکلف به اعمال وقت تابستانی در نیمه اول سال کرد.

وقت تابستانی موافقان و مخالفان خود را دارد، موافقان به صرفه‌جویی در انرژی اشاره می‌کنند. مخالفان معتقدند این صرفه‌جویی یا اتفاق نمی‌افتد یا بقدری اندک است که ارزش اجرا ندارد. مضرات این کار برای سلامتی یا دلایل مذهبی از دیگر دلایل مخالفان است.