مراسم حج؛ خاطره فاجعه، غیبت ایران و دستبند الکترونیک

حق نشر عکس AP

هلی‌کوپترها بر فراز لشکر بی‌شماری از سربازان یونیفرم‌پوش پرواز می‌کنند و گویی عربستان برای نبردی بزرگ آماده می‌شود.

اما این نمایش آمادگی میزبان برای برگزاری مهم‌ترین مراسم مذهبی مسلمانان در سال است؛ مراسم حج.

پادشاهی سعودی همواره به قدرت نظامی خود می‌بالد، اما با استانداردهای خود سعودی هم این نمایش عظیم به نظر می‌رسد.

هر سال حدود دو میلیون زائر برای شرکت در حج از سرتاسر جهان به اینجا می‌آیند.

انجام مناسک حج حدود شش روز طول می‌کشد اما سال گذشته این مراسم با فاجعه همراه شد. صدها و شاید هزاران نفر که بسیاری از آنها ایرانی بودند، در روز سوم زیر دست و پا ماندند و جانشان را از دست دادند. این فاجعه مرگبارترین حادثه حج در دو دهه اخیر بود.

ایران و عربستان که روابط دیپلماتیک ندارند، امسال نتوانستند بر سر ساز و کار برگزاری حج به توافق برسند و در نتیجه ایران هیچ زائری به حج نفرستاد.

ایران می‌گوید سعودی‌ها نمی‌توانند امنیت و ایمنی زائران را تامین کنند و در مقابل سعودی‌ها می‌گویند ایران به دنبال کسب حقوق ویژه در حج است.

منصور ترکی، سخنگوی وزارت کشور عربستان می‌گوید: "ایرانی‌ها می‌خواهند حج را سیاسی کنند. می‌خواهند اعتراض راه بیندازند. ما به آنها اجازه نمی‌دهیم مراسم مذهبی را خراب کنند. به خاطر همین از ما انتقاد می‌کنند."

دستبند الکترونیک

حق نشر عکس AFP

مسیر مسجدالحرام که کعبه، مقدس‌ترین بنای اسلام در آن واقع شده، مملو از ایست‌های بازرسی است.

همین طور که یکی یکی از این موانع عبور می‌کردیم ماموران کارت‌های شناسایی و ابزار فیلم‌برداری ما را به دقت چک می‌کردند.

از چند کیلومتری مسجدالحرام خیابان‌ها بسته شده و تنها عابران حق ورود دارند.

پلیس حضوری چشمگیر دارد و ماموران در گروه‌های چند نفری در حال رتق و فتق امور و راهی کردن جمعیت بی‌پایان زائران هستند.

یک زائر مرد میان‌سال می‌گوید "به نظر من امنیت مراسم عالی است، اما جمعیت آن قدر زیاد است که هر اتفاقی ممکن است بیفتد... جمعیت ممکن است از کنترل خارج شود. با همه این حرف‌ها من خیلی خوشحالم که اینجا هستم."

زائران دیگری هستند که بیشتر نگرانند. زنی الجزایری می‌گوید: "من از زیر دست و پا ماندن می‌ترسم. امیدوارم مشکلی پیش نیاید. نمی‌خواهم شاهد اتفاقی مثل پارسال باشم".

بعد از حادثه سال گذشته مسئولان سعودی برای شناسایی بعضی از قربانیان با مشکل روبرو شدند. مقام‌های عربستان برای پیشگیری از تکرار شرایط سال گذشته دستبندهای الکترونیکی طراحی کرده‌اند که تک‌تک زائران باید به دست داشته باشند.

هر دستبندی یک بارکد دارد و می‌تواند از طریق اپلیکیشنی به نام "دستبند حج" (Hajj Bracelet) به گوشی‌های هوشمند تلفن وصل شود.

عیسی رواض، از وزارت حج عربستان در توضیح این عملکرد دستبندها می‌گوید "وقتی اپلیکیشن را باز می‌کنید، اگر بارکد دستبند را روی آن اسکن کنید تمام مشخصات زائر از جمله عکس، نام، سن و ملیت او را می‌بینید. این تکنولوژی جدید زمانی به کار می‌آید که زائر گم شود یا آسیب ببیند."

سعودی‌ها تمام توان تدارکاتی خود را به کار گرفته‌اند تا مطمئن شوند حج امسال بدون حادثه برگزار می‌شود.

اما با میلیون‌ها زائری که مناسک حج را در زمان و مکانی محدود به جا می‌آورند، خطر وقوع حادثه‌ای ناگوار همواره وجود دارد.