نمایندگان پارلمان بریتانیا از نحوه مداخله این کشور در سرنگونی رهبر سابق لیبی انتقاد کردند

حق نشر عکس PA
Image caption به گفته کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا کامرون (راست) تحت تاثیر سارکوزی وارد عملیات نظامی در لیبی شد

یک کمیته پارلمان بریتانیا از نحوه مداخله این کشور در جنگ علیه رهبر سابق لیبی انتقاد کرده است.

کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا نتیجه تحقیقات در مورد مشارکت بریتانیا در عملیات هوایی علیه نیروهای معمر قذافی، رهبر سابق لیبی را منتشر کرده و در آن گفته است که دیوید کامرون، نخست وزیر سابق بریتانیا، دارای استراتژی منسجم و مشخصی در این زمینه نبود و تصمیم به مداخله در این جنگ "بدون اطلاعات دقیق و قابل اعتماد" اتخاذ شد.

در ماه مارس ۲۰۱۱، شورای امنیت سازمان ملل متحد به منظور حمایت از غیرنظامیان مخالف حکومت لیبی، قطعنامه ایجاد محدوده پرواز ممنوع بر فراز بخش‌هایی از خاک آن کشور را تصویب کرد. در پی آن، در حالیکه معمر قذافی تهدید کرده بود که با اعزام واحدهای زرهی، مخالفان را در شهر بنغازی "نابود" خواهد کرد، ائتلافی از چندین کشور عربی و غربی، از جمله بریتانیا و فرانسه، در حمایت از مخالفان مسلح حکومت لیبی، حملات هوایی علیه نیروهای دولتی را آغاز کردند.

در گزارش کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا آمده است که دولت این کشور نتوانست تشخیص دهد که در مورد خطری که از سوی حکومت متوجه غیرنظامیان بود مبالغه شده و به جای اتکا به اطلاعات واقعی "به لفاظی‌های تهدید آمیز قذافی بهایی بیش از حد داد." این گزارش می‌افزاید که دولت بریتانیا ابدا به حضور عناصر تندرو در میان نیروهای مخالف حکومت قذافی توجه نکرد. در آن زمان، معمر قذافی و پسرش، سیف الاسلام، مخالفان را به سرکوب شدید تهدید می کردند اما، به گفته کمیته پارلمان بریتانیا، مشخص نیست که امکان چنین اقداماتی را داشتند.

نویسندگان گزارش کمیته امور خارجه بریتانیا گفته‌اند که این خطر که ممکن است گروه‌های تندرو در صدد بهره برداری از شورش ضد حکومتی برآیند حتی قبل از سقوط حکومت معمر قذافی هم قابل پیش بینی بود اما دولت بریتانیا این موضوع را نادیده گرفت و استراتژی خود را بر اساس فرض‌های اشتباه و درک ناقص از شواهد تدوین کرد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption کمیته امور خارجه گفته است که دولت بریتانیا لفاظی‌های تهدیدآمیز قذافی را بیش از اندازه جدی گرفت

کریسپین بلانت، رئیس کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا گفته است که دلیل ورود بریتانیا به جنگ علیه معمر قذافی، شتاب نیکلا سارکوزی، رئیس جمهوری وقت فرانسه بود که به تدریج از هدف حمایت از غیرنظامیان در بنغازی، به سوی عملیات مستقیم نظامی علیه نیروهای حکومتی گرایش یافته بود. وی افزوده است که در مورد خطری که ساکنان غیرنظامی بنغازی را تهدید می‌کرد قطعا مبالغه شد.

در گزارش کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا آمده است که پس از حصول اطمینان از امنیت ساکنان بنغازی، لازم بود که نیروهای ائتلاف بین‌المللی به جای حمله نظامی به نیروهای دولتی، در صدد بر آیند از راه‌های سیاسی، از جمله با استفاده از ارتباط تونی بلر، نخست وزیر اسبق بریتانیا، با معمر قذافی، به راه حلی مسالمت‌آمیز یا کم هزینه‌تر برای این بحران دست یابند. این گزارش می‌افزاید که نتیجه شکست نظامی سریع حکومت وقت لیبی، فروپاشی ساختار سیاسی و اقتصادی آن کشور بود که به درگیری بین قبایل و گروه‌های مسلح، بدتر شدن شرایط زندگی، نقض حقوق بشر توسط گروه‌های مختلف و پراکنده شدن زرادخانه ارتش وقت لیبی در سراسر منطقه و دستیابی گروه های افراطی به آن منجر شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption دولت بریتانیا متهم شده که موضوع حضور افراطگرایان در میان نیروهای مخالف حکومت لیبی را نادیده گرفت

کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا نتیجه گرفته است که دیوید کامرون به دلیل استفاده از نفوذ خود در تصمیم گیری شورای امنیت سازمان ملل باید در نهایت مسئول فقدان یک استراتژی منسجم در جنگ علیه حکومت وقت لیبی شناخته شود.

با ادامه عملیات هوایی ائتلاف بین‌المللی علیه نیروهای معمر قذافی، سرانجام شورشیان مسلح توانستند نقاط مختلف لیبی کشور از جمله پایتخت را تصرف کنند و به حکومت معمر قذافی پایان دهند. رهبر سابق لیبی در جریان نبرد در شهر سرت توسط شبه‌نظامیان مخالف دستگیر شد و به قتل رسید.

حق نشر عکس Getty
Image caption استفاده از ارتباط بلر (چپ) و قذافی می‌توانست به یافتن یک راه حل مسالمت‌آمیز منجر شود

در انتقاد از عملیات نظامی علیه حکومت معمر قذافی گفته‌ شده که تسریع در سقوط این رژیم و به خصوص فقدان تدابیری برای حفظ زیرساخت‌های سیاسی و امنیتی این کشور باعث هرج و مرج و در نتیجه، بروز بحرانی شد که هنوز هم ادامه دارد. شرایط بحرانی لیبی زمینه را برای حضور اسلامگرایان افراطی در این کشور فراهم کرده است.

در واکنش به گزارش کمیته امور خارجه پارلمان بریتانیا، سخنگوی وزارت خارجه این کشور گفته است که گزارش مورد نظر بر این فرض مبتنی است که واکنش‌های معمر قذافی عقلایی و قابل پیش بینی بود. وی گفته است که رهبر سابق لیبی به بروز واکنش های پیش‌بینی نشده و غیرعادی شهرت داشت و قطعا در آن زمان، از امکانات نظامی و امنیتی کافی برای به اجرا درآوردن تهدید خود علیه غیرنظامیان برخوردار بود.

سخنگوی وزارت خارجه افزوده است: "اقدامات قذافی و همچنین تصمیم مشترک جامعه بین المللی علیه او را نباید نادیده گرفت و بریتانیا با حمایت از این تصمیم، توانست به عنوان عضوی از جامعه بین المللی، در حفاظت از غیرنظامیان نقشی مهم ایفا کند." به گفته سخنگوی وزارت خارجه بریتانیا "پس از چهار دهه حکومت سرکوب و فساد معمر قذافی، قطعا لیبی با چالش هایی جدی در بازیابی مسیر آینده خود مواجه است و مسئولیت بریتانیا، و جامعه بین المللی، کمک به مردم آن کشور برای گذر از این دوره بحرانی است و به همین منظور نیز، ما دولت وفاق ملی را به رسمیت شناخته و از آن حمایت می کنیم."

دیوید کامرون که در ماه مه سال ۲۰۱۰ به نخست وزیری رسید، در ژوئیه سال جاری و در پی رای مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا، از این سمت کناره گرفت. وی گفته است که در نظر دارد از نمایندگی پارلمان نیز کناره‌گیری کند.