http://www.bbcpersian.com

16:48 گرينويچ - پنج شنبه 19 ژوئيه 2007 - 28 تیر 1386

مهراد واعظی نژاد

کدام دموکراسی؟ راه دشوار عباس برای انتخابات فلسطینی

محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، گفته به زودی فرمانی برای برپایی انتخابات جدید شورای قانونگذاری در مناطق فلسطینی صادر خواهد کرد. این تصمیم با مخالفت حماس روبرو شده که برگزاری انتخابات بدون موافقت همه گروه ها را غیرممکن می داند.

اگرچه اقدام های آقای عباس در هفته های گذشته با حمایت یک صدای اروپا، آمریکا و حتی اسرائیل همراه بوده، اما این بار نمی توان تصور کرد که جنبش فتح بدون همراهی حماس، که کنترل باریکه غزه را در اختیار دارد، چگونه می تواند رأی مردم این منطقه را بسنجد.

بنا به آمار سازمان ملل متحد قریب به یک و نیم میلیون نفر از جمعیت سه میلیون و هشتصد هزار نفری فلسطینیان در باریکه غزه سکنی دارند.

اصرار رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی به برپایی انتخاباتی که وی آن را از اختیارات خود می داند، در عمل تنها با به صندوق انداختن رأی شهروندان فلسطینی است که معنا پیدا می کند. شهروندانی که بیش از یک سوم آنها در باریکه غزه زندگی می کنند و برگزاری انتخابات اگر بدون حضور آنها باشد، حاصلی جز فاصله انداختن بیشتر میان مردمان سرزمین دوپاره نخواهد داشت.

در طول یک ماه گذشته، پس از پایان درگیری های غزه به نفع حماس، و انحلال دولت اسماعیل هنیه توسط محمود عباس، جامعه بین المللی به حمایت از دومی برخاسته است. و تردیدی نیست که در مورد برپایی انتخابات نیز همین گونه خواهد بود.

نکته اما اینجاست که معنای این جامعه بین المللی برای فلسطینیان - به ویژه ساکنان عملا زندانی غزه - چیست. نه تنها در سرزمین های فلسطینی که در بسیاری دیگر از پایتخت های کشورهای عربی و جهان در حال توسعه، حمایت بی دریغ آمریکا و اسراییل از یک رهبر سیاسی گاه می تواند در اذهان عمومی تعبیری نه چندان خوشایند داشته باشد.

به سادگی نمی توان تصور کرد که فلسطینیانی که از یک سال و نیم پیش به دلیل انتخاب خود از سوی جامعه بین المللی تنبیه شده اند، لطف همان جامعه بین المللی را به رهبرشان جشن بگیرند.

سرباززدن آقای عباس از گفتگو با حماس به پشتیبانی - و احتمالا فشار - آمریکا و اسراییل عملا به معنای به رسمیت نشناختن جمعیتی از فلسطینیان است که در ژانویه ۲۰۰۶ میلادی به این گروه رای دادند.

واقعیت آن است که حماس، که در شرایط کنونی بسیاری آن را منزوی تر از همیشه می دانند، کنترل منطقه ای با جمعیت یک و نیم میلیون فلسطینی را در اختیار دارد و هرگونه تغییر دموکراتیک در سرزمین های فلسطینی خواه ناخواه مشارکت این گروه و صدها هزار فلسطینی هوادار آن را طلب می کند.

از این منظر شاید بتوان گفت که این بار محمود عباس است که با فراخوان انتخابات خود را در موقعیتی دشوار قرار داده است.

اگر اصرار آقای عباس برای همه پرسی ادامه پیدا کند، دیر یا زود وی خود را ناگزیر از برقراری ارتباط با حماس خواهد یافت. مگر آنکه انتخابات برای شورای قانونگذاری فلسطینیان تنها در کرانه باختری انجام شود که در آن صورت یک و نیم میلیون فلسطینی از فرایند تصمیم گیری حذف خواهند شد.

در چنین حالتی ممکن است موقعیت آقای عباس به عنوان رهبر طرف برنده انتخابات یعنی فتح بیش از پیش مستحکم شود، اما نقش دیگر وی به عنوان رهبر همه فلسطینیان به شدت خدشه دار خواهد شد.

هفته گذشته نتایج برخی نظرسنجی ها حاکی از آن بود که اکثریت پرسش شوندگان از جنبش تحت رهبری آقای عباس حمایت می کنند. حتی به فرض دقت نظرسنجی هایی که نمونه های آن در شهر رام الله - از مهمترین پایگاه های مردمی جنبش فتح - انتخاب شده اند، سران این جنبش برای واقعیت یافتن این ارقام و اعداد و به دست گرفتن دوباره دولت فلسطینی نیاز به برپایی انتخابات در سراسر سرزمین های فلسطینی دارند.

یک سال و نیم پیش انتخاباتی این چنین برگزار شد و شاید کمتر کسی از جمع سیاست مردان فلسطینی تفاوت غافلگیر کننده نتیجه انتخابات و نتایج نظرسنجی های پیش از آن را از یاد برده باشد. انتخاب آن بار فلسطینیان جامعه بین المللی را خوش نیامد و کار به تحریم و خشونت و درنهایت کودتای ناممکن دولت مشروع و منتخب علیه خود انجامید.

تنبیه دسته جمعی کسانی که مشق مشارکت سیاسی می کردند، به گفته وزیر خارجه ایتالیا، درس خوبی برای دموکراسی نبود و نیست. حتی به فرض برگزاری این انتخابات و گذر سلامت از پیچ حماس، آقای عباس کار چندان آسانی با کسانی که در اولین گام آموخته اند قواعد بازی را می توان نادیده گرفت، نخواهد داشت.