http://www.bbcpersian.com

14:10 گرينويچ - يکشنبه 28 اکتبر 2007 - 06 آبان 1386

احمد زیدآبادی
کارشناس مسايل خاورميانه

موضع عملی حماس در قبال کنفرانس آناپولیس

در حالی که حماس از سران عرب خواسته است که در کنفرانس صلح خاورمیانه که قرار است در آخر سال جاری میلادی در آناپولیس در مریلند آمریکا برگزار شود، شرکت نکنند، محمود زهار از رهبران ارشد این گروه تاکید کرده است که حماس برای به شکست کشاندن کنفرانس آناپولیس به حمله نظامی بزرگ علیه اسرائیل دست نخواهد زد.

آقای زهار که سخنانش توسط رسانه های اسرائیلی و به نقل از مصاحبه وی با یک روزنامه عرب زبان متعلق به اعراب اسرائیلی منتشر شده، اعلام کرده است که احزاب لیکود و کارگر اسرائیل که خواهان ناکامی اهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل هستند، خواهان آنند که این ناکامی از طریق حمله بزرگ حماس در آستانه برگزاری کنفرانس صلح صورت گیرد، اما حماس این کار را نخواهد کرد.

گروه حماس که اینک کنترل نوار غزه را در دست دارد، کنفرانس صلح خاورمیانه را به زیان فلسطینی ها و به سود آمریکا و اسرائیل می داند و از همین رو به شدت مخالف حضور دولت خودگردان فلسطینی به رهبری محمود عباس و سایر سران عرب در این کنفرانس است.

مخالفت حماس با کنفرانس صلح خاورمیانه سبب شده است که برخی محافل سیاسی در اسرائیل و جهان عرب احتمال دهند که این گروه در روزهای پیش از برگزاری کنفرانس مذکور و با هدف به شکست کشاندن آن، به حمله نظامی بزرگی علیه اسرائیل دست زند و بدین وسیله گروههای راستگرای اسرائیل را علیه دولت اهود اولمرت بشوراند.

چنین حرکت هایی از سوی حماس مسبوق به سابقه است، به طوری که برخی از ناظران سیاسی در خاورمیانه بر این باورند که حملات انتحاری اعضای حماس علیه اهداف اسرائیلی در دوران پس از ترور اسحاق رابین نخست وزیر وقت اسرائیل موجب شد که در انتخابات نخست وزیری آن کشور، شیمون پرز کاندیدای حزب میانه رو کارگر در مقابل بنیامین نتانیاهو رهبر حزب راستگرای لیکود شکست بخورد و روند صلح وارد مسیری پرچالش شود.

به نظر می رسد در حال حاضر نیز حماس علاقمند است که کنفرانس صلح آناپولیس به شکست انجامد، اما این گروه نمی خواهد که به عنوان عامل این شکست معرفی شود. ظاهرا امید حماس به شکست کنفرانس آناپولیس، سرسختی احزاب راستگرا و مذهبی درون ائتلاف حاکم بر اسرائیل است که تهدید کرده اند در صورت تمرکز کنفرانس بر مسائل اصلی مورد اختلاف اسرائیل و فلسطینی ها از جمله سرنوشت بیت المقدس، مساله آوارگان و مرزهای نهایی کشور فلسطینی از کابینه آقای اولمرت خارج خواهند شد.

در این میان، در حالی که چشم امید حماس به سرسختی احزاب راستگرای اسرائیل در کنفرانس آناپولیس است، طبق اظهارات آقای زهار گویا احزاب شریک در ائتلاف حاکم بر اسرائیل نیز امیدوارند که یک حمله موثر حماس به اهداف اسرائیلی زمینه را برای توجیه سرسختی آنها در مقابل ارائه هر گونه امتیازی به فلسطینی ها فراهم سازد و آقای اولمرت در تنگنا قرار گیرد.

از نگاه محمود زهار که در دولت تحت کنترل حماس مقام وزیر خارجه را به عهده داشت، ظاهرا فقط احزاب دست راستی مانند لیکود نیستند که خواهان ناکامی اهود اولمرت هستند، بلکه حزب کارگر به رهبری اهود باراک که خود در دولت ائتلافی شریک است نیز همین برنامه را دنبال می کند.

با این حال، به نظر می رسد که اعلام خودداری حماس از کارشکنی در جریان کنفرانس آناپولیس، آن هم توسط یکی از تندروترین رهبران این گروه، بنا به معادلات سیاسی داخل اسرائیل صورت نگرفته است، بلکه بیشتر به فضای داخلی اعراب و فلسطینی ها مربوط است.

حماس با آنکه در باریکه غزه منزوی شده است، اما همچنان به آشتی دوباره با جنبش فتح و ارتباط دوباره با کشورهای عرب خاورمیانه امیدوار است. همین امیدواری سبب شده است که حماس به رغم مخالفت شدیدش با برگزاری کنفرانس آناپولیس، نخواهد با انجام عملیات بزرگ نظامی علیه اسرائیل، در چشم فتح و کشورهای میانه رو عرب به عنوان عامل شکست کنفرانس معرفی شود.

انجام عملیات بزرگ ضد اسرائیلی از طرف حماس در روزهای مشرف به برگزاری کنفرانس آناپولیس قاعدتا موجب وخیم تر شدن روابط این گروه با جنبش فتح و نیز کشورهایی نظیر عربستان سعودی، مصر و اردن خواهد شد و راه آشتی دوباره را سخت تر خواهد کرد.

بنابراین حماس زیان های ناشی از یک عملیات بزرگ علیه اسرائیل را به منظور مختل کردن کنفرانس آناپولیس در حال حاضر بیشتر از فایده های آن می داند و از همین رو، تصمیم به کنار گذاشتن این گزینه گرفته است.

با این همه، آیا حماس ممکن است علاقمند باشد که حمله بزرگ و موثر از جانب سایر گروهها مثلا جهاد اسلامی فلسطین صورت گیرد، تا هم مسئولیت ناشی از آن به دوش رهبران حماس نیفتد و هم در جریان کنفرانس اختلال ایجاد شود؟

محمد زهار در مصاحبه خود مسئولیت رفتار سایر گروههای فلسطینی را به خودشان واگذار کرده است!