'ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ'

ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ Image copyright BBC/sukhcharanpreet
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ

ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਹੈ ਤੋਂ ਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਨੇੜਲਿਆਂ ਲਈ ਜਿੰਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ।

ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮਸਲਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।

ਮਸਲਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦਾਂ, ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦਾ ਸਮਤੋਲ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਮੀਡੀਆ ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਟਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸੰਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Image copyright BBC/SUKHCHARANPREET
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆਂ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਕੌਰਸਪੌਂਡੈਂਟ ਨੀਲ ਕਮਲ ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਖ਼ਬਰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਵਿੱਕੀ ਦੀ ਢਾਣੀ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦਿਆ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਰੇ ਨੀਲ ਦਸਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿੱਕੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਹਰਜਿੰਦਰ ਕਹਿ ਕੇ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਪਤਾ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

ਨੀਲ ਕਮਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰਜਿੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ, "ਐਵਰੀ ਡੇਅ ਵੂਈ ਪਰੇਅ ਨਾਟ ਟੂ ਹੀਅਰ ਐਨੀ ਬੈਡ ਨਿਊਜ਼" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਖਬਰ ਭੇਜੀ ਸੀ।

Image copyright BBC/SUKHCHARANPREET
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸਨੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨਾ ਸੀ ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਨੀਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇਖਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਕਈ ਵਾਰ ਅਦਾਰਿਆ ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਸ, ਮੌਕੇ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲ ਕਮਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮੀਡੀਆ ਖਾਸ ਕਰ ਇਲੈਕਟਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਰੋਲ ਥੋੜਾ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰੇ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਿਤੇ ਨਾਂ ਕਿਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

Image copyright BBC/sukhcharanpreet
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ

ਇਕਬਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਥੈਂਕਲੈੱਸ ਜੌਬ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਸ਼ਾਂਤ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,''ਸਮਾਜ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੀਡਰ ਖੁਦ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਵਿੱਕੀ ਵਰਗੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।''

Image copyright BBC/ SUKHCHARAN PREET
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਇਕੱਠ

ਸ਼ਾਂਤ ਹੁਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਮਾੜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਖਬਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਚੰਗੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਹਨ- ਚੋਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦਾ ਹਰਜਾਨਾ ਭੁਗਤੋ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਸ ਜਾਓ, ਵਿੱਕੀ ਹੋਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਸਤਾ ਚੌਥਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਬਹੁਤਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜਸਪਾਲ ਨੇ ਵਿੱਕੀ ਮਾਮਲੇ ਵਰਗੀ ਖਬਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਵਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਜਸਪਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਮੈਂ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਦੋ ਦਿਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਰਿਹਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨੇ ਬੜੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੱਗੇ, ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਮ ਖਬਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਖਬਰ ਦਾ ਤਵਾਜਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।"

Image copyright BBC/SUKHCHARANPREET
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ

ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਿੰਟੂ ਗੁਰਸਰੀਆ ਵਿੱਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਵਾਂ ਬੋਦਲਾ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂਸਰ ਤੋਂ ਹਨ।

ਮਿੰਟੂ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਸਾਲ ਉਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਵਿੱਕੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀ।

ਮਿੰਟੂ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਰਮ ਦੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਮੁੜਨਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੂਸਰਾ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸਿਹਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਊਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਵੇਗਾ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)