ਗਾਹਕ ਇੰਝ ਕਰੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

consumer rights Image copyright Irina_Strelnikova/Getty Images

ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਕਾਨ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ਰਾਬ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ 'ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ 1986' ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਖਪਤਕਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਜੋ ਸਾਮਾਨ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਫੋਰਮ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਖਪਤਕਾਰ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ?

-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

- ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

- ਚੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

Image copyright ijeab/Getty Images

- ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

- ਸੁਧਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

- ਖਪਤਕਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

-ਖਪਤਕਾਰ

- ਸੋਸਾਈਟੀਜ਼ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1860 ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਕੋਈ ਵੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੰਸਥਾ

- ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ

- ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਯੂਟੀ

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਕੋਈ ਵੀ ਖਪਤਕਾਰ ਲਿਖਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ:

Image copyright Getty Images
  • ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਕਾਰਨ ਨੁਕਾਸਨ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਹੋਇਆ ਹੈ
  • ਖਰੀਦਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ ਖਰਾਬ ਹੈ
  • ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ
  • ਲਿਖਿਤ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਿਆ ਹੈ
  • ਜੇ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿੱਥੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 1986 ਤਹਿਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੋਰਮ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:

Image copyright Getty Images

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਪਤਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਊ ਫੋਰਮ: ਜੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ

ਰਾਜ ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਊ ਫੋਰਮ: ਜੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ।

ਕੌਮੀ ਖਪ਼ਤਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਊ ਫੋਰਮ: ਜੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਫੀਸ ਵੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ?

ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ। ਇਹ ਫੀਸ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Image copyright Getty Images
  1. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ 100 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਫੀਸ ਹੈ।
  2. ਰਾਜ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 4000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਫੀਸ ਹੈ।
  3. ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 5000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੋਕ ਜੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿਵੇਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਸਟੈਂਪ ਪੇਪਰ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

Image copyright Getty Images

ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਖੁਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਏਜੰਟ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ ਜਿਵੇਂ ਬਿਲ ਦੀ ਕਾਪੀ, ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

'ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਆਨਲਾਈਨ ਰਿਸੋਰਸ ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਸੈਂਟਰ' ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਹੈ। ਇਹ ਖਪਤਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Image copyright Getty Images

ਲਿੰਕ ਉੱਪਰ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਦੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਾਂ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੋਰਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿਉਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)