ਈਰਾਨ ਤੇ ਇਸਰਾਇਲ ਕਿਉਂ ਹਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੱਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ?, 4 ਨੁਕਤੇ

ਸੀਰੀਆ Image copyright Getty Images

ਇਸਰਾਇਲ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦੋਵੇਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋ ਰਹੀ ਤਕਰਾਰ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ-

1. ਇਸਰਾਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਕਿਉਂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ?

1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸਰਾਇਲ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।

ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸਰਾਇਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ।

Image copyright Getty Images

ਦਰਅਸਲ ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਮਾਇਤੀ ਹੈ।

ਸੀਰੀਆ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁੰਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਹੈ।

ਇਸਰਾਇਲ, ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਇਸਰਾਇਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।

2. ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ-ਈਰਾਨ, ਇਸਰਾਇਲ ਦਾ ਰੁਖ

ਇਸਰਾਇਲ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ 2011 ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Image copyright Getty Images

ਇਸਰਾਇਲ, ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

ਪਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਲਾਹਾਕਾਰ ਭੇਜ ਕੇ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸਰਾਇਲ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਲੇਬਨਨ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ-ਛੁਪੇ ਹਥਿਆਰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੇਬਨਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਰਾਈਲ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

Image copyright Getty Images

ਲੇਬਨਨ 'ਚ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਸ਼ੀਆ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸਰਾਇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਬੇਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੀਰੀਆਈ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

3. ਕੀ ਈਰਾਨ ਤੇ ਇਸਰਾਇਲ ਕਦੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ?

ਨਹੀਂ, ਈਰਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਅਤੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹਾਮਸ ਵਰਗੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਰਾਇਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

Image copyright Getty Images

ਪਰ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

4. ਦੋਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਹਥਿਆਰ

ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਲੰਬੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲੀ ਆਰਸੇਨਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ।

ਇਸਰਾਇਲ ਕੋਲ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ ਫੌਜ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)