ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ: 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾ ਬਦਲਦੇ ਤਾਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਲੋਕ'

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ Image copyright Reuters
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਾ ਦੇ ਕੇ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਰਾਨਿਲ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਕੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਹੋਈ।

ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਾ ਦੇ ਕੇ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ'। ਉਹ 'ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।'

ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਦੇਸ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Image copyright Getty Images
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਰਾਨਿਲ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਮਰਥਕ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਆਗੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤਰਕ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਦੇ ਤਾਂ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਤਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਪੱਖ

ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਤਿੰਨਾ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਸ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ-

ਸਰਥ ਫੋਂਸੇਕੇ (ਬਰਖਾਸਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਨਿਲ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਮੰਤਰੀ)

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਬਾਰੇ-

ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ।

ਕੇਹਲਿਆ ਰਾਂਬੁਕਵੇਲਾ (ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ)

ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਰੋਲਬੈਕ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੁਪਇਆ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

Image copyright Getty Images
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਰਾਨਿਲ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

(ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਲ 2005 ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਲਚਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਲਿਆ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ।

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ...ਪਰ ਦੇਸ ਬਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਨੁਰਾ ਪ੍ਰਿਆਦਰਸ਼ਨਾ ਯਾਪਾ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ)

ਸਾਡਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਂ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਸਾਡਾ ਰੁਪਇਆ 28 ਫਾਸਦੀ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅਰਥਚਾਰਾ ਅਤੇ ਰੁਪਇਆ ਹੁਣ ਵੀ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।

Image copyright BBC WORLD SERVICE
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੇਸ ਦਿਵਾਲੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ।

ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਾਫੀ ਹੌਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।

ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਦਲਾਅ ਪਿੱਛੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਦੇ ਕਦਮ ਨਾਲ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 19ਵਾਂ ਸੋਧ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਕਰਮਾਸਿੰਘੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

ਰਾਜਪਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 95 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਬਹੁਮਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਨ। ਵਿਕਰਮਾਸੰਘੇ ਦੀ ਯੂਐਨਪੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੁਦ ਦੀਆਂ 106 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਮਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 7 ਘੱਟ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)