Provera činjenica: Zašto Tramp razvija svemirsku silu

  • Tim za proveru informacija
  • BBC
Lansiranje rakete

Autor fotografije, Getty Images

Potpis ispod fotografije,

Svemir je militarizovan od 1960-ih

Sjedinjene Američke Države žele da postanu svemirska vojna sila.

Astronauti neće biti naoružani u skorije vreme, ali prema rečima potpredsednika Majka Pensa, Kina i Rusija razvijaju vazdušne lasere i anti-satelitske rakete kojima Vašington mora da se suprotstavi.

„Svemirsko okruženje se promenilo iz korena", kaže Pens.

„Ono što je nekada bilo mirno i nesporno, sada je pretrpano i kontradiktorno."

Ovi planovi bi mogli da znače stvaranje grane vojske usmerene na odbranu američkih interesa u svemiru, poput stotina satelita koji se koriste za komunikaciju i nadzor.

Tramp, koji je ranije ove godine pomenuo plan, zabrinut je zbog vojnog napretka rivala.

„Video sam stvari koje nikada ne biste želeli da vidite", rekao je on.

Praktično, velike svetske sile dugi niz godina koriste svemir u vojne svrhe, poput komunikacije ili nadzora.

Ali zašto je Amerika baš sada zabrinuta?

Autor fotografije, AFP

Potpis ispod fotografije,

Tokom Hladnog rata SAD i Sovjetski Savez se nisu borili u svemiru, ali su koristili satelite za međusobnu špijunažu

Svemoćna svemirska trka

U svemiru se odvijaju i vojne i civilne operacije, a one mogu i da se preklapaju.

Američka vojska je izmislila tehnologiju satelitske navigacije koja koristi GPS i kasnije je dopustila njenu civilnu upotrebu.

„Moguće je da ljudi ne znaju da je svemir već vojno okruženje", kaže Aleksandra Stikings, ekspertkinja za svemirsku bezbednost.

„Svemir je militarizovan od 1960-ih."

Tokom Hladnog rata, SAD i Sovjetski Savez se nisu borili u svemiru, ali su koristili satelite za međusobnu špijunažu.

Sjedinjene Države su imale nuklearni anti-satelitski projektil na Pacifiku, dok je Sovjetski Savez imao oružje koje bi moglo da udari u orbitujući satelit.

Kina, Rusija i SAD, prema istraživanju Fondacije Siguran svet, koja beleži vojne kapacitete u svemiru, imaju testirano oružje koje može da uništi satelit.

To su projektili koji se lansiraju sa Zemlje direktno u satelit u orbiti.

Druga vrsta je takozvano ko-orbitirajuće oružje - sateliti koji su zakačeni za projektile ili rakete ispaljene sa zemlje. Satelit se odvaja od rakete i ulazi u orbitu ciljanog satelita pre nego što ga napadne hvatanjem ili sudaranjem s njim.

Potpis ispod videa,

Napad koorbitirajućeg satelita

Pens je izneo dokaze o pojačanom ruskom i kineskom naoružavanju.

„Tokom proteklih 10 do 15 godina, suočavamo se sa oživljavanjem interesa i razvijanjem oružja koje bi moglo da se koristi u napadima u svemiru", kaže Brajan Viden, direktor Fondacije Siguran svet.

„Mnogo je toga nastalo u Rusiji i Kini, ali i SAD rade na razvoju takvog naoružanja."

Amerika, bilo da se radi o privatnim kompanijama ili vladi, ima više satelita nego bilo koja druga država, pokazuju podaci Udruženja zabrinutih naučnika, neprofitne naučne aktivističke organizacije.

Kina ih trenutno ima više od Rusije, a preostalih 589 pripada svim ostalim zemljama.

Potpis ispod fotografije,

Statistika svemirskog oružja

Broj kineskih vojnih satelita raspoređenih u svemiru je porastao, a Rusija je obnovila one izgubljene nakon raspada Sovjetskog Saveza i finansijskih kriza koje su usledile.

Novi američki prioriteti

Stvaranje američke svemirske sile može delom biti odgovor na kineske satelitske i raketne programe koji daju rezultate, kaže Blidin Boven, stručnjak za svemirski rat na Univerzitetu Lester.

„Sjedinjene Države su se ubrzale u odgovoru Kini", kaže.

Kina je 2007. testirala jednu anti-satelitsku raketu i uništila vremenski satelit koji je kružio oko planete na visini od oko 800 kilometara.

Uprkos nedostatku preciznih informacija, veruje se da su SAD i Rusija takođe razvile anti-satelitske laserske programe.

Komentari američkog potpredsednika ukazuju na to da Trampova administracija smatra da su ove nove pretnje u svemiru izazov na koji treba odgovoriti temeljnom procenom vojnih prioriteta.