Maxay dad badan ugu dhintaan weerarada toogasho ee ka dhaca Mareykanka?

Dad ku sugan duug loo sameeyay kuwii la laayay Lahaanshaha sawirka AFP/Getty Images

Seddax ka mid ah toogashooyiinkii ugu dhimashada badnaa ee taariikhdan casriga ka dhacay Mareykanka waxaa la geystay 16-kii bilood ee la soo dhaafay.

Waxay ku billaabatay 13 qof oo lagu dilay New Jersey sanadkii 1949-kii oo ka mid ahayd toogashooyiinkii wadareed ee ugu horeysay ee Mareykanka gudihiisa ka dhaca. Askeri rug cadaa ahaa, Howard Unruh, ayaa laayay dadkii deriskiisa ahaa.

Tobannaankii sano ee ugu dambeeyay, tirada sare ayey usii kaceysay. 16 qof ayaa lagu dilay dhisme ku yaalla Austin, Texas, 1966-dii, 21 qof oo kalena waxaa lagu dilay Ysidro, California, 1984.

Laakiin, bilihii ugu dambeeyay waxay sii noqoneysay arrin arxan darro ah, ayadoo laba weerar oo xun ay ka kala dheceen Las Vegas (58 dhimasho ah) iyo Sutherland Springs, Taxes (26 dhimasho).

Sidoo kale bishii June 2016-kii, weerar ka dhacay baar lagu caweeyo oo ku yaalla Orlando waxaa lagu dilay 49 qof.

Sababta ka dambeysa weerarada sare u kacaya way adag tahay in la ogaado. Dadka Mareykanka iyo kuwa caalamka waxay la yaaban yihiin fahanka qalalaasahan.

Hadaba maxaa loo malayn karaa sababta?

Hubka oo aad u culus - iyo toogashada boobsiis ah

Dadka weerarada qaada waxay adeegsadaan hubka darandooriga u dhaca oo awood badan leh, taas oo u saamexeysa in rasaas aad u badan ay ridaan ayagoo aan dib u cabeysan qoriga.

"Dad badan ayaa lagu dilay toogasho daqiiqado yar socotay," ayuu yiri David Hemenway oo ka tirsan qeybta caafimaadka, jaamacadda Harvard.

Adam Lanza, oo 26 qof ku dilay Connecticut, 2012-kii, iyo James Homes oo 12 qof ku dilay Colorado, isla sanadkaa, waxay adeegsadeen hub isku nooc ah oo awood u leh dilka dad badan.

Baaritaan la soo saaray ayaa lagu sheegay in tirada dadka la dilo ay sare u keceyso marka la adeegsado hubka darandooriga u dhaca ama boobayaasha lagu tilmaamo.

Cilmi baarayaal ayaa tijaabiyay dhanka sharciga: xayiraad la saaray hubka dadka badan laaya iyo kuwa kale ee culus ayaa la meel mariyay 1994, balse waxaa xayiraadaas la qaaday 2004-tii.

Khubarada waxay sheegayaan in xannibaadaas la qaado ay sababtay in la gaaro xilli cusub oo dad badan toogasho lagu dilo.

Haddii hubkan la adeegsado, dadka weerarka qaada waxay awoodayaan in ay si darandoori ah u ridaan rasaata ayna toogashada qaadato waqti dheer. Waxaana taa ka dhalan kara in dad aad u badan ay ku dilaan weerarka.

Dadka weerarada qaado oo si taxadar leh u eegta goobta

Weerarada hadda waxaa lala eegtaa meelo ay dad badan ku sugan yihiin, sida bandhig faneedkii Las Vegas oo 22 kun oo qof ay ka qeybgalayeen.

"Isu imaatinka dad tiradooda intaa la eg taha; qofka weerarka qaada uma baahno xitaa in uu toogasho mid mid ah sameeyo," ayuu yiri Jay Corzine oo ka tirsan Jaamacadda bartamaha Florida.

Dadka fuliya weerarada aan kala sooca lahayn waxay isu qorsheeyaan si taxadar leh, sida lagu sheegay Cilmi baarid la sameeyay.

"Shaqadooda guryaha ayey ku soo sameystaan," Corzine ayaa sidaas sheegay. "In shaqada aasaaska laga soo diyaariyo waxay la mid tahay in qofka toogashada fulinaya uu dilo dad badan."

Tartan ka dhexeeya kuwa weerarada qaada

Dylan Klebold, oo 1999-kii weeraray iskuulka sare ee Columbine, ee gobolka Colorado, wuxuu ujeedada ku sheegay: "Toogasho lagu dilo tirada ugu badan ee taariikhda Mareykanka waa rajeyneynaa."

Sida uu Lankford sheegay: "Waa tartan ka dhexeeya caannimada - awood iyo ka wanaagga dilaagii ka horeeyay."

In magac lagu yeesho dilka dad badan, waxay u muuqataa arrin la yaab leh, "Waxaana suuragal ah in dadka qaar ay jeclaadaan".

Khabiir lagu magacaabo Slutkin wuxuu sheegay "Qeexidda sida dadkan u arkaan caannimada iyo in waqti yar ay ku bixiyaan sida uu noqonayo mustaqbalkooda, ma ahan wax si wanaagsan looga fikiray."

"Dhammaanteen waan rabnaa in nala barto ka dib markaan dhimano," ayuu hadalkiisa ku daray. "Waxay muujineysaa sida ay awood u leedahay arrinta soo noqnoqtay."

Warar kale oo dheeraad ah oo la xiriira qodobkan