Dilka Khaashuqji wuu ka hadlay, balse wuu ka gaabsaday boqor Salmaan

Boqor Salmaanka dalka Sacuudiga Lahaanshaha sawirka Reuters
Image caption Boqor Salmaanka dalka Sacuudiga

Boqor Salmaanka dalka Sacuudiga ayaa ammaanay waaxda caddaaladda ee dalkiisa, iyadoo ay sii kordhayso caddaadiska dibadda kaga imanaya ee ku saabsan dilka loo gaytsay saxafi Jamal Khashoqji.

Isaga oo markii u horraysay meel fagaare ah ka hadlay tan iyo markii Jamal Khashoqji lagu dilay magaalada Istanbul bishii hore, boqorku wuxuu sheegay in dalkiisu "uusan ka weecanaynin" fulinta caddaaladda.

Si kastaba ha ahaatee si cad uma uusan sheegin in uu hadalkaas ula gol leeyahay dilkaas, boqorka ayaa ereyadaas yiri intii uu khudbadda ka jeedinayay kala fadhiga sannadlaha ah ee Golaha Shuurada.

Dawladda Sacuudiga ayaa diiday eedaymaha sheegaya in amiirka dhaxalka leh uu ku lugleeyahay dilka.

Xukuumadda Riyaad ayaa sheegtay in dad aad u qaab daran ay dileen Khashoqji kuwaas oo uu hoggaaminayay sarkaal sirdoonka dalka ka tirsan.

Saxafigan oo wax ku qori jiray wargayska Washington Post ayaa caan ku ahaa dhaliilidda dawladda Sacuudiga waxaana la dilay markii uu galay qunsuliyadda Sacuudiga ee Istanbul oo uu ka rabay waraaqo uu uga baahnaa si uu u guursado, arrintaasina waxay dhacday 2 bishii Oktoobar.

Hay'adda sirdoonka Maraykanka ee magaceeda loo soo gaabiyo CIA ayaa la sheegay in baaritaankii ay waday ay ku soo gababaysay in amiir Maxamed bin Salmaan oo 33 uu ka dambeeyay dilkaas, balse madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaan wali ayidin gunaanadkoodaas.

Boqorku muxuu yiri?

"Boqortooyada waxaa lagu aasaasay qawaaniinta diinta Islaamka ee caddaaladda iyo sinnaanta ah, waana ku faraxsannahay dadaallada waaxda caddaaladda iyo xeer ilaaliyaha guud," ayuu yiri boqorka 82 jirka ah oo Isniintii la hadlayay Guddiga Shuurada.

"Waxaan xaqiijinaynaa in dalkani uusan waligii ka weecanaynin fulinta sharciyada Illaahay iyo in caddaalad la helo," ayuu intaas ku sii daray.

Boqorka ayaa dhanka kalana dhaliilay Iiraan oo ah dalka ay sida wayn u xifaaltamaan: "Bulshada caalamku waa in ay ka shaqaysaa sidii loo soo afjari lahaa barnaamijka nukliyeerka ee Iiraan iyo ficillada kale ee halista galinaya ammaanka iyo xasiloonida."

Waxyaabaha kale ee uu ahmiyadda siiyay intii uu khudbaddaas waday waxaa ka mid ah xasilinta suuqyada saliidda iyo taageeridda dadaallada Qaramada Midoobay ay ku soo afjarayso colaadda Yemen.

Taxliilinta khudbadda ee wariyaha BBC-da ee Riyad Sebastian Usher

Khudbadda kooban ee uu jeediyay Boqor Salmaan ayaa u muuqatay in looga gollahaa in shacabka loogu xaqiijiyo in aysan jirin wax isbadalay tan iyo markii ay soo shaac baxday dilka Jamal Khashoqji taas oo Sacuudiga u horseeday caddaadis aad u badan oo caalamka uga yimid.

Ninkan iyo wiilkiisa leh dhaxalka boqortooyada ee Maxamed Bin Salmaan ayay indhuhu aad u hayaan, waxyana kulankan ka soo fariisteen safka hore iyaga oo uu hareer fadhiyo muftiga ugu sarreeya dalkaas.

Boqorka ayaa caddeeyay in ay sii socon doonaan isbadallada uu la yimid amiirka cusub.

Waxaa kale oo uu ka hadlay ahmiyadda qadiyadda Falastiiniyiinta, taas oo u muuqata mid wax yar ka bidhaaminaysa in boqorku uu dan ka leeyahay waxyaabihii horay ula waynaan jiray dalkaas.

Sacuudigu yuu eedaynayaa?

Toddobaadkii hore xeer ilaaliyaha guud ee Sacuudiga ayaa dilka ku eedeeyay sarkaal uusan magacaabin oo ka tirsan sirdoonka kaas oo uu ku eedeeyay in loo xilsaaray in uu Khashoqji ka dhaadhiciyo in uu dalkiisa dib ugu laabto.

Kaw iyo toban ruux oo dilka loo haysto ayaa dacwado lagu soo oogay, dacwad oogeyaashuna waxay dalbanayaan in shan ka mid ah dil lagu xukumo.

Kiisaskooda ayaana maxkamad loo gudbiyay halka toban ruux oo kale oo laga shakisan yahayna baaritaanno lagu hayo.

Xagguu Maraykanku ka taagan yahay dilka?

Inkastoo hay'adda sirdoonka Maraykanka ee CIA aysan sheegin in ay hayso cadday rasmi ah oo amiir Maxamed Bin Salmaan la xiriirinaysa dilka, haddana waxaa la sheegay in masuuliyiinta hay'addaasi ay rumaysan yihiin in dil noocaas aysan cidina fuliseen iyadoon ogolaansho laga haysanin amiirka dhaxalka leh.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaase maalmo ka hor sheegtay in Dawladda Maraykanku aysan wali soo gunaanadin baaritaannadii dilkaas ayna wali jiraan "warar la isla dhex maro iyo su'aalo aan jawaab loo helin."

Senator Lindsey Graham oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga oo ay isku xiran yihiin madaxweyna Trump ayaa sheegay in uusan rumaysan diidmada amiirka dhaxalka leh.

"Haddii uu doonayo in uu noqdo wajiga horay u sii wadaya Sacuudi Carabiya, markaas waxay ila tahay wakhti adag ayay boqortooyadu kala kulmi doontaa masraxa caalamka," ayuu yiri isaga oo la hadlaya warbaahinta NBC Axaddii.

Maraykanka iyo dalalka kale ee awoodda leh sida Faransiiska iyo Britain ayaa sii wada hubka ay ka iibiyaan Sacuudiga.

Balse Isniintii dawladda Jarmalka ayaa sheegtay in ay xayirayso dhammaan hubkii loo sii qaadi lahaa Boqortooyada Sacuudiga, ayna ku jiraan xataa kuwii horay loo meelmariyay.

Mowduucyada la xiriira