Coronavirus: Muxuu yahay heshiiska ay Culimada iyo maamulka Puntland ka gaareen xiridda Masaajidyada?

. Lahaanshaha sawirka Somali Architecture
Image caption Masjidka Saxaaba ee Magaalada Garowe

Tan iyo markii dhawaan Soomaaliya looga dhawaaqay kiiskii ugu horreeyay ee cudurka coronavirus ah, maamulka Puntland ee Soomaaliya waxa uu qaaday tallaabooyin looga hortagayo inay ballaarato saameynta caabuqan ku faafay dunida.

Meelaha ugu horreeya ee tooshka lagu iftiimiyay waxaa ka mid ah masaajidyada, oo ah goobaha ay dadka ugu badan si joogto ah isugu imaadaan.

Meelo badan oo ka mid ah dalalka caalamka ayaa masaajidyadii ku yaallay albaabbada la isugu dhuftay.

Kulan ay yeesheen mas'uuliyiinyta Wasaaradda Caddaaladda ee Puntland iyo qaar ka mid ah culimada ku nool halkaas ayaa looga hadlay arrinta ku saabsan xiritaanka masaajidyada.

Hase ahaatee, culimadii shirkaas ka qeyb gashay oo u muuqday inay si weyn uga soo horjeedaan tallaabo noocaas ah ayaa sheegay inay aqbaleen in jadwalka wax laga baddalo, laakiin aan lagu dagdagin xiritaan.

Waxay ku doodeen in xiiligan aan la joogin waqtigii la xiri lahaa masaajidyada deegaannadaas, balse ay hay'adaha dowladda iska kaashanayaan sidii dadka looga wacyigelin lahaa khatartka cudurka Covid-19 ee saf-marka ah.

Lahaanshaha sawirka SONNA
Image caption Wali ma jiro kiis coronavurus ah oo laga soo tabiyay Puntland

Sheekh Maxamed Godane Xoosh oo kamid ah culimada Puntland ayaa BBC-da u sheegay in iyaga iyo Wasaaradda Cadaaladda ay ku heshiiyeen wadashaqeyn, isagoo meesha ka saaray in masaajidyada la xirayo.

"Waxaan isku waafaqnay inaan gacan isku siinno wax walba oo shareecada waafaqsan. Marnaba kuma aannaan heshiinin wax shareecada Islaamka kasoo horjeeda. Masaajidyada waxay noqon doonaan meelaha ugu dambeeya ee xiritaankooda laga tashan doono marka waqtigeeda la gaaro. Waxaa ka horreeya in dadka la wacyi galiyo, in la xiro meelaha weysada ah, in la xiro musqulaha, in lasoo gaabiyo waqtiga masaajidka la joogayo, la la soo koobo khudbada jimcada," ayuu yiri.

Masaajidyada ugu waaweyn ee laga xiray caalamka waxaa ka mid ah Xarameynka, oo ku yaalla Sacuudiga.

Haseyeeshee, Sheekh Maxamed wuxuu ku adkeystay "in Soomaaliya aan wali laga helin kiisas badan, sidaas darteedna aysan habbooneyn in masjid la xiro".

Dhanka kale wasiirka cadaaladda ee Puntland Cawil Sheekh Xaamud ayaa sharraxaad ka bixiyay waxyaabihii kasoo baxay kulanka ay la qaateen culimada.

Isagoo wareysi siinayay BBC-da ayuu yiri: "Waxaan isku raacnay in waxyaabo badan la baddalo. Waxaa ka mid ah in aad la isugu dhaweeyo waqtiyada aadaanka iyo aqinka, in sunayaasha ay dadka guryahooda ku tukadaan oo si dhakhso ah looga baxo masaajidka, in la xiro musqulaha iyo goobaha weysada ee masaajidyadu ay leeyihiin iyadoo taxaddar ahaan loo sameynayo sidaas, in la joojiyo dhammaan duruusta ka baxda masaajidyada Puntland, in khudbadda jimcada iyo salaadda ay ku koobnaadaan 15 daqiiqo. Waxaa kale oo aan isku raacnay in haddii cudurkan uu soo gaaro dhulka Puntland markaas ay noqon doonto waqtigii la xiri lahaa masaajidyada".

Caabuqa Corona, oo lagu magacaabay Covid-19, ayaa dunida ka soo ifbaxay bishii December ee sanadkii lasoo dhaafay, wuxuuna markii ugu horeysay ka dillaacay magaalada Wuhan ee dalka Shiinaha.

Kiisaska guud ahaan dunida laga xaqiijiyay ayaa gaaraya ilaa 400,000 oo ruux oo uu ku dhacay xanuunkan.

Ku dhawaad 17,000 oo qof ayaa ilaa hadda u dhintay coronavirus.

Inta la ogyahay 100,000 oo qof oo uu ku dhacay cudurkan ayaa ka caafimaaday.

Mowduucyada la xiriira