సుప్రీంకోర్టు ‘సంక్షోభం’: న్యాయమూర్తుల లేఖలో ఏముందంటే..

  • 12 జనవరి 2018
సీజేఐకి న్యాయమూర్తుల లేఖ Image copyright nalsa.gov.in/Supremecourt

నలుగురు సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు చీఫ్ జస్టిస్‌కు రాసిన లేఖ పూర్తి పాఠం..

డియర్ చీఫ్ జస్టిస్,

ఈ కోర్టు (సుప్రీంకోర్టు) జారీ చేసిన కొన్ని న్యాయబద్ధమైన ఆదేశాలు మొత్తంగా న్యాయవ్యవస్థ పనితీరుపైన, హైకోర్టుల స్వతంత్రత పైనే కాకుండా, భారత ఛీఫ్ జస్టిస్ కార్యాలయ పరిపాలనా నిర్వహణ తీరుపై కూడా ప్రభావం చూపుతాయనే కారణంతో మేము అత్యంత బాధ, ఆందోళనతో ఈ లేఖను రాస్తున్నాం.

దేశంలో మూడు ఛార్టర్డ్ హైకోర్టులు - కలకత్తా, బాంబే, మద్రాస్‌లు ఏర్పాటైన నాటి నుంచి ఎంతో కాలంగా న్యాయ పరిపాలనలో కొన్ని సంప్రదాయాలు, పద్ధతులు కొనసాగుతున్నాయి. పైన పేర్కొన్న కోర్టులు ఏర్పాటైన దాదాపు శతాబ్దం అనంతరం ఏర్పాటైన ఈ కోర్టు కూడా ఆ సంప్రదాయాలను అనుసరిస్తోంది. ఈ సంప్రదాయపు మూలాలు ఆంగ్లో-సాక్సన్ ధర్మశాస్త్రము, దాని ఆచరణలో ఉన్నాయి.

ఎన్నో ఏళ్లుగా వస్తున్న నియమాల ప్రకారం రోస్టర్‌ విషయంలో చీఫ్ జస్టిస్ సంపూర్ణాధికారి. కోర్టు వ్యవహారాలు సరిగా జరగడానికి, ఈ కోర్టులోని ఏ సభ్యుడు/బెంచ్ ఏ రకమైన కేసులు డీల్ చేయాలి లేదా కేసులను ఎలా వర్గీకరించాలి అన్న రోస్టర్‌ను నిర్ణయించే అధికారం ఆయనకే ఉంటుంది. చీఫ్ జస్టిస్‌కున్న ఈ అధికారాన్ని గుర్తించే సంప్రదాయం కేవలం క్రమశిక్షణ కోసం, కోర్టు వ్యవహారాలు సాఫీగా జరగడం కోసం రూపొందించినదే తప్ప, అది ఒకరి ఆధిపత్యాన్ని సూచించేది కాదు. అది చీఫ్ జస్టిస్‌కు తన సహచరులపై చట్టబద్ధమైన లేదా వాస్తవమైన ఆధిపత్యాన్ని ఇవ్వదు.

చీఫ్ జస్టిస్ కేవలం సమానమైన వారిలో మొదటివారు (ఫస్ట్ అమాంగ్ ఈక్వల్స్) తప్ప అంతకన్నా ఎక్కువా కాదు, తక్కువా కాదు అన్నది ఈ దేశ న్యాయవవస్థలో నిరూపితమైన విషయం. ఒక ప్రత్యేకమైన కేసు లేదా ఆ కేసు ఎలాంటిది అన్నదాన్ని బట్టి దాని విచారణకు బెంచ్‌లో ఎంత మంది ఉండాలి, ఎవరెవరు ఉండాలన్నఅంశాలపై రోస్టర్‌ను నిర్ణయించడంలో చీఫ్ జస్టిస్‌కు మార్గదర్శకం చేయడానికి ఎన్నో ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న నియమాలు ఉన్నాయి.

Image copyright Getty Images
చిత్రం శీర్షిక సుప్రీంకోర్టు

పైన పేర్కొన్న సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా - ఈ కోర్టు సహా బహుళ సభ్యులున్న ఏ న్యాయవిభాగమైనా, రోస్టర్‌ ప్రకారం ఆయా ధర్మసనాలు మాత్రమే విచారించాల్సిన విషయాలపై లేని అధికారాన్ని చలాయిస్తూ, వాటిలో జోక్యం చేసుకునే ప్రయత్నాలకు, వాటిపై వ్యాఖ్యానాలు చేయడానికి దూరంగా ఉండాలి.

పైన పేర్కొన్న రెండు నిబంధనలను పాటించనట్లయితే, దాని వల్ల అప్రియకరమైన, అవాంఛనీయమైన ఫలితాలు వస్తాయి. దాని వల్ల న్యాయవ్యవస్థ చిత్తశుద్ధిపైనే సందేహాలు బయలుదేరుతాయి. అలాంటి వాటి వల్ల ఏర్పడే గందరగోళం గురించి ఇక చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు.

పైన పేర్కొన్న రెండు నిబంధనలనూ ఇటీవలి కాలంలో కచ్చితంగా పాటించడం లేదు, ఈ విషయం మీకు చెప్పడానికి చింతిస్తున్నాం. కొన్ని సందర్భాల్లో దేశంలో, న్యాయవ్యవస్థలో తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీసే అవకాశమున్న కేసులను సహేతుకమైన కారణాలు లేకున్నా ఈ కోర్టు చీఫ్ జస్టిస్ ''ఇష్టం వచ్చిన వారికి'' కేటాయించడంలాంటి ఘటనలు జరుగుతున్నాయి. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇలాంటివి జరగనివ్వరాదు.

ఈ అంశానికి సంబంధించిన వివరాలను వెల్లడిస్తే న్యాయవ్యవస్థ ప్రతిష్ఠ దిగజారుతుందనే ఉద్దేశంతో వాటిని వెల్లడించడం లేదు. కానీ ఇలాంటి ఉల్లంఘనల వల్ల ఇప్పటికే న్యాయవ్యవస్థ ప్రతిష్ఠ కొంతవరకు దెబ్బ తింది.

ఈ నేపథ్యంలో, 27 అక్టోబర్ 2017న ఆర్.పీ.లుథారా వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో జారీ చేసిన ఉత్తర్వులపై, విస్తృత ప్రజా ప్రయోజనార్థం మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌ను ఖరారు చేయడంలో ఇక ఎంత మాత్రమూ ఆలస్యం చేయడం సముచితం కాదని మీకు తెలియజేయడం మంచిదని భావిస్తున్నాం. సుప్రీంకోర్టు అడ్వొకేట్స్-ఆన్-రికార్డ్ అసోసియేషన్ అండ్ ఎఎన్ఆర్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా ((2016) 5 ఎస్‌సీసీ 1) కేసులో మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్ ఈ కోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం నిర్ణయంపై ఆధారపడినపుడు, ఆ అంశాన్ని ఏ ఇతర ధర్మాసనమైనా ఎలా చేపడుతుందో అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.

Image copyright PTI

పైన పేర్కొన్న అంశంపై రాజ్యాంగ బెంచ్‌ నిర్ణయం అనంతరం, ఐదుగురు జడ్జీల కొలీజియం (మీతో సహా) చర్చలు నిర్వహించి, ఆ మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌ను ఫైనలైజ్ చేసి, దానిని నాటి చీఫ్ జస్టిస్ ఆఫ్ ఇండియా 2017 మార్చిలో భారత ప్రభుత్వానికి పంపడం జరిగింది. భారత ప్రభుత్వం దానికి స్పందించలేదు.

దానిని పరిగణనలోకి తీసుకుని, కొలీజియం ఖరారు చేసిన మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌ను.. సుప్రీంకోర్టు అడ్వొకేట్స్-ఆన్-రికార్డ్ అసోసియేషన్ (పైన పేర్కొన్న) కేసులోఇచ్చిన ఆదేశాలకు అనుగుణంగా భారత ప్రభుత్వం అంగీకరించినట్లు భావించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల బెంచ్ మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌ను ఖరారు చేసే విషయంలో ఎలాంటి వ్యాఖ్యానం చేయాల్సిన అవసరం కానీ, సమస్య సుదీర్ఘకాలం అలాగే కొనసాగాల్సిన అవసరం కానీ లేదు.

జులై 4, 2017న ఈ కోర్టుకు చెందిన ఏడుగురు సభ్యుల బెంచ్ జస్టిస్ సీఎస్ కర్ణన్ కేసును ((2017) 1 ఎస్‌సీసీ) నిర్ణయించింది. ఆ నిర్ణయంలో (ఆర్.పీ. లుథారా కేసులో పేర్కొన్న) మనలో ఇద్దరు - జడ్జీల అపాయింట్‌మెంట్ విధానాన్ని పున:సమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉందని, పదవి నుంచి తొలగించడం కన్నా, దిద్దుబాటు చర్యలు తీసుకునే వ్యవస్థ ఉండాలని అభిప్రాయపడ్డారు. ఏడుగురు న్యాయమూర్తుల్లో ఒక్కరు కూడా మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌పై ఎలాంటి వ్యాఖ్యానమూ చేయలేదు.

మెమోరాండం ఆఫ్ ప్రొసీజర్‌కు సంబంధించిన ఏ విషయంపై అయినా, చీఫ్ జస్టిస్‌ కాన్ఫరెన్స్‌లో, పూర్తి కోర్టు సమక్షంలో చర్చ జరగాలి. న్యాయవ్యవస్థ తరపు నుంచి అలాంటి అతి ముఖ్యమైన విషయంపై నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వస్తే అది రాజ్యాంగ ధర్మాసనం తప్ప మరెవరూ తీసుకోవడానికి వీల్లేదు.

పైన పేర్కొన్న పరిణామాలను చాలా తీవ్రంగా పరిగణించాల్సి ఉంటుంది. కొలీజియంలోని ఇతర సభ్యులతో, అవసరమైతే ఆ తర్వాత ఈ కోర్టుకు చెందిన ఇతర జడ్జీలతో కూడా చర్చించి ఈ పరిస్థితిని చక్కదిద్దాల్సిన బాధ్యత చీఫ్ జస్టిస్‌పై ఉంది.

27 అక్టోబర్, 2017న ఆర్.పీ.లుథారా వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో జారీ చేసిన ఉత్తర్వులపై ఉత్పన్నమైన సమస్యలను మీరు తగిన విధంగా పరిష్కరించాక, అవసరమైతే మేము ఈ కోర్టు జారీ చేసిన ఇతర ఉత్తర్వులను అదే విధమైన పరిష్కారం కోసం మీ దృష్టికి తీసుకురాగలం.

జె.చలమేశ్వర్

రంజన్ గొగోయ్

మదన్ బి.లోకూర్

కురియన్ జోసెఫ్

మా ఇతర కథనాలు

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)