ลิซ ทรัสส์ ลาออกนายกฯ อังกฤษ หลังอยู่ในตำแหน่งไม่ถึงสองเดือน

Truss

ที่มาของภาพ, PA Media

คำบรรยายภาพ,

ลิซ ทรัสส์ แถลงลาออก หน้าทำเนียบหมายเลข 10 เมื่อ 13:34 น. ของ 20 ต.ค. ตามเวลาอังกฤษ

นางลิซ ทรัสส์ นายกรัฐมนตรีของสหราชอาณาจักรประกาศลาออกจากตำแหน่ง หลังอยู่ในตำแหน่ง เพียง 45 วัน กลายเป็นผู้นำสหราชอาณาจักรที่มีวาระดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศ

นางทรัสส์แถลงการลาออกที่หน้าทำเนียบรัฐบาล ต่อหน้าผู้สื่อข่าวหลายสิบชีวิตว่า เธอมารับตำแหน่งในภาวะที่ประเทศ "เผชิญกับความไร้เสถียรภาพครั้งใหญ่ทางเศรษฐกิจและการต่างประเทศ" และ เธอได้รับเลือกจากพรรคให้เข้ามา "เปลี่ยนแปลงเรื่องนี้"

เธอบอกว่ารัฐบาลของเธอได้แก้ปัญหาราคาพลังงานและลดเงินนำส่งประกันสังคม และมีแผนการที่จะสร้าง "อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสูงด้วยการเก็บภาษีต่ำ" แต่ด้วยสถานการณ์ในปัจจุบัน "ดิฉันไม่สามารถทำหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้"

"ดังนั้น ดิฉันจึงได้เข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เพื่อถวายรายงานว่าดิฉันขอลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟ"

การแถลงข่าวใช้เวลาเพียง 90 วินาที โดยไม่มีการเปิดให้ซักถาม

ที่มาของภาพ, BBC Thai

ขั้นตอนต่อไป

การลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟที่ชนะการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อ ธ.ค. 2019 แปลว่า นางทรัสส์ ต้องลงจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี หลังจากนั้นพรรคจะจัดการเลือกตั้งหัวหน้าพรรคใหม่ในสัปดาห์หน้า ผู้ชนะการเลือกตั้งหัวหน้าพรรค จะได้เป็นนายกฯ ของประเทศ คนต่อไป

นางทรัสส์แถลงด้วยว่า เธอจะดำรงตำแหน่งนายกฯ คนต่อไป จนกว่าจะได้ผู้นำพรรคคนใหม่

ด้านพรรคเลเบอร์ พรรคฝ่ายค้าน เรียกร้องให้ยุบสภา เพื่อจัดการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งใหม่

"พรรคคอนเซอร์เวทีฟได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า หมดอำนาจในการปกครองประเทศ" เซอร์เคียร์ สตาร์เมอร์ หัวหน้าพรรคเลเบอร์ แถลง

"หลังจากทนให้พรรคคอนเซอร์เวทีฟบริหารประเทศมา 12 ปี ประชาชนคนอังกฤษสมควรได้รับสิ่งที่มากกว่าความวุ่นวายครั้งแล้วครั้งเล่า... ถึงเวลาเริ่มต้นใหม่"

แรงกดดันก่อนหน้า

ตั้งแต่สัปดาห์ที่แล้ว นางทรัสส์เผชิญกับกระแสวิพากษ์วิจารณ์อยู่แล้วหลังจากนายเจเรมี ฮันต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังคนใหม่ประกาศต่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรว่าจะยกเลิกแผนการตัดลดภาษีแทบทั้งหมดของนางทรัสส์ ที่บรรจุอยู่ในแผนกระตุ้นเศรษฐกิจที่เรียกว่า "งบประมาณแผ่นดินฉบับย่อ" (mini-budget) มูลค่า 4.5 หมื่นล้านปอนด์

การที่รัฐบาลประกาศงบประมาณแผ่นดินฉบับย่อเมื่อ 23 ก.ย. โดยที่ไม่มีรายละเอียดว่า จะนำเงินจากไหนมาใช้สำหรับแผนนี้ ส่งผลให้ค่าเงินปอนด์ผันผวนร่วงต่ำเป็นประวัติการณ์ก่อนดีดตัวขึ้น อัตราดอกเบี้ยสินเชื่อบ้านพุ่งพรวด ราคาพันธบัตรรัฐบาลทรุดหนัก จนธนาคารกลางต้องเข้ามาแทรกแซง

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้นายกวาซี กวาร์เทง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในขณะนั้น ซึ่งเป็นคนสนิทของนางทรัสส์ถูกปลดจากตำแหน่ง หลังอยู่ในตำแหน่งเพียง 38 วัน

การตัดสินใจของนายฮันต์สร้างความยินดีให้แก่บรรดานักลงทุน แต่ขณะเดียวกันก็เป็นการฉีกแผนดำเนินงานทางเศรษฐกิจของนางทรัสส์จนไม่เหลือชิ้นดี และมีกระแสเรียกร้องให้เธอลาออกจากตำแหน่งหลังจากเข้าบริหารประเทศเพียงไม่กี่สัปดาห์

ในการให้สัมภาษณ์กับบีบีซีเมื่อต้นสัปดาห์ นางทรัสส์ยอมรับผิดชอบที่ "ไปไกลและเร็วเกินไป" และต้องการ "กล่าวขออภัยต่อความผิดพลาดที่ได้กระทำลงไป"

คำบรรยายวิดีโอ,

ลิซ ทรัสส์ แถลงลาออก

ใครจะเป็นนายกฯ คนต่อไป

มีรายงานว่านายบอริส จอห์นสัน ถูกคาดหวังให้ร่วมสังเวียนชิงตำแหน่งผู้นำครั้งนี้ แต่ยังไม่สามารถยืนยันเรื่องนี้ได้ เนื่องจากเขากำลังอยู่ในช่วงพักผ่อนในแถบแคริบเบียน

แม้ ริชี สุนัค ที่เพิ่งแพ้ต่อทรัสส์ ยังไม่ประกาศตัวลงชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรคคอนเซอร์เวทีฟครั้งล่าสุด แต่มีการรายงานชี้ว่าเขาพร้อมที่จะเข้าร่วมการชิงตำแหน่งนี้

ในขณะที่ รมว. คลัง เจเรมี ฮันต์ ก็รีบปฎิเสธ เอาตัวเองออกจากการชิงชัยนี้อย่างรวดเร็ว ซึ่งบางคนชี้ว่าความเคลื่อนไหวนี้อาจเป็นการสนับสนุน ริชี สุนัค ได้

หลังจากการประกาศลาออกของทรัสส์ เพนนี มอร์เดินท์ ผู้ได้อันดับสามในการชิงตำแหน่งผู้นำพรรคฯ เมื่อช่วงฤดูร้อน กล่าวว่าจะ "สงบใจและเดินหน้าต่อไป" (keep calm and carry on) เธอเป็นคู่แข่งที่มีแนวโน้มว่าจะลงสมัครชิงตำแหน่งผู้นำ แม้ว่าตอนนี้เธอจะยังไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการก็ตาม

ชื่ออื่นๆ ที่ถูกพูดถึง ได้แก่ เบน วอลเลซ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม นาย เคมี บาเดนอค รัฐมนตรีการค้าระหว่างประเทศ เจมส์ เคลเวอร์ลี รัฐมนตรีต่างประเทศ และ ซูเอลลา เบรเวอร์แมน รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทยที่เพิ่งลาออกเมื่อ 19 ต.ค.

ในขณะที่ทั้งสี่คนไม่ได้ออกมาประกาศถึงแผนการเข้าร่วมสังเวียนชิงตำแหน่งผู้นำของพวกเขาในช่วงบ่ายวันนี้ (ตามเวลาท้องถิ่น) แต่มีรายงานว่าพันธมิตรของทั้ง บาเดนอค และ เบรเวอร์แมน กล่าวว่าพวกเขามีความตั้งใจที่จะลงสมัครชิงชัย

ในขณะเดียวกัน มีรายงานที่ไม่ได้รับการยืนยันว่าอดีตสมาชิกพรรค 2 คน ที่เลยลงชิงชัยครั้งก่อน คือ ไมเคิล โกฟ และ ทอม ​​ทูเกนด์แฮต ปฏิเสธที่จะลงแข่ง

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ,

ริชี สุนัค

วิกฤตครั้งใหม่

นางทรัสส์เผชิญกับกระแสความไม่พอใจระลอกใหม่จนอำนาจของเธอกำลังสั่นคลอน เริ่มจากเมื่อ 19 ต.ค. ซูเอลลา เบรเวอร์แมน รัฐมนตรีว่าการวกระทรวงมหาดไทย ลาออกจากตำแหน่งกะทันหันโดยให้เหตุผลว่าตนละเมิดข้อห้ามของรัฐมนตรีที่ส่งเอกสารราชการให้คนที่ไม่ได้รับอนุญาตให้สามารถดูเอกสารนั้นได้

อย่างไรก็ดี ในจดหมายลาออกของเธอ นางเบรเวอร์แมนก็วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลด้วยโดยกล่าวหาว่า รัฐบาลไม่ทำตาม "คำมั่นสัญญาหลัก ๆ" ที่ให้ไว้ และก็ไม่สามารถลดจำนวนผู้อพยพได้ นายแกรนต์ แชปป์ส ได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทยคนใหม่ แม้เมื่อ 6 สัปดาห์ที่แล้วนายแชปป์สเพิ่งถูกนางทรัสส์ปลดออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงคมนาคม

ส.ส. คอนเซอร์เวทีฟ 40 คน ไม่สนับสนุนพรรค

เมื่อ 19 ต.ค. มีการจัดการลงมติว่า ส.ส. จะมีสิทธิ์คัดค้านหรือสนับสนุนแผนของรัฐบาลที่จะกลับมาอนุญาตให้ขุดเจาะปิโตรเลียมด้วยเทคนิค "แฟรกกิ้ง" (Fracking) หรือไม่

"แฟรกกิ้ง" คือระบบการผลิตปิโตรเลียมด้วยการฉีดน้ำผสมสารเคมีและทรายจำนวนมหาศาลลงใต้ดินเพื่อทำให้เกิดรอยแตกในชั้นหิน เพื่อให้ก๊าซธรรมชาติหรือน้ำมันที่เกิดจากการทับถมของซากพืชซากสัตว์ หลุดออกมา

ส.ส. พรรคคอนเซอร์เวทีฟ หลายคนไม่เห็นด้วยกับแผนของรัฐบาลที่จะให้ขุดเจาะปิโตรเลียมด้วยเทคนิคนี้อีกครั้ง แต่ได้รับแจ้งว่าการลงมตินี้จะถูกมองว่าเป็นการลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาล

สุดท้ายแล้ว รัฐบาลชนะมติด้วยคะแนน 326 เสียงต่อ 230 เสียง โดยมี ส.ส. พรรคคอนเซอร์เวทีฟ ถึง 40 คน ที่ไม่ลงคะแนนเสียง

ทำเนียบนายกรัฐมนตรีอังกฤษออกมาบอกว่า ส.ส. พรรคคอนเซอร์เวทีฟ ที่ไม่ได้ลงมติสนับสนุนรัฐบาลจะโดน "มาตรการลงโทษอย่างสมควรแก่เหตุ"

ทำเนียบนายกรัฐมนตรีอังกฤษบอกอีกว่า ส.ส. ต่าง "รู้ดี" ว่าการลงมตินี้ถูกมองว่าเป็นการลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาล

นอกจากนี้ ส.ส.พรรคเลเบอร์ คริส ไบรอัน ยังอ้างอีกว่ามี ส.ส. พรรคคอนเซอร์เวทีฟ บางคนถูกเพื่อน ส.ส. ใช้กำลังฉุดดึงเพื่อให้มั่นใจว่า ส.ส. เหล่านั้นจะลงมติสนับสนุนรัฐบาล อย่างไรก็ดี ส.ส. พรรคคอนเซอร์เวทีฟ ออกมาปฏิเสธว่าไม่ได้มีการข่มเหงกันเกิดขึ้น

ที่มาของภาพ, Reuters

คำบรรยายภาพ,

นางทรัสส์ กลับเข้าไปในทำเนียบนายกฯ พร้อมสามีหลังแถลงข่าวเสร็จ

เมื่อสัปดาห์ก่อนหน้า

นับแต่ที่พรรคคอนเซอร์เวทีฟชนะการเลือกตั้งแบบถล่มทลายเมื่อ ธ.ค. 2019 นางทรัสส์เป็นนายกฯ คนที่ 2 ต่อจาก นายบอริส จอห์นสัน และสมาชิกชั้นนำของพรรคคอนเซอร์เวทีฟหลายคนมองว่า ถึงเวลาแล้วที่นางทรัสส์ต้องลงจากตำแหน่ง เพราะเธอและนายกวาร์เทง ซึ่งเป็นเพื่อนสนิททางการเมือง ร่วมงานกันมากว่า 10 ปี คือผู้ร่วมร่างแผนกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่ามหาศาลนี้ การปลดนายกวาร์เทงออกจากตำแหน่งคือการหักหลัง ขณะที่ พรรคฝ่ายค้านหลัก คือ เลเบอร์และลิเบอรัลเดโมแครตเรียกร้องให้ยุบสภาแล้วจัดการเลือกตั้งใหม่ ส่วนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคคอนเซอร์เวทีฟบางส่วนก็เกรงว่า พรรคจะพ่ายแพ้การเลือกตั้งทั่วไปครั้งใหม่

ในการแถลงข่าวเมื่อบ่ายวันศุกร์ที่ 14 ต.ค. ซึ่งใช้เวลาสั้นมาก นางทรัสส์ ตอบคำถามผู้สื่อข่าวเรื่องเสียงเรียกร้องให้ลาออกว่า เธอจะอยู่ในตำแหน่งต่อไปเพื่อสร้างประเทศที่มีระบบภาษีต่ำ มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสูง และมีเสถียรภาพ

ทว่า เธอกลับยอมถอยในเรื่องนโยบายที่เพิ่งแถลงไปเมื่อเดือน ก.ย. ว่าด้วยการลดภาษีเงินได้ของบริษัท จากเดิมที่รัฐบาลของเธอประกาศว่าจะไม่ขึ้นภาษีเงินได้นิติบุคคลจาก 19% เป็น 25% ซึ่งรัฐบาลของนายบอริส จอห์นสันประกาศไว้ว่าจะบังคับใช้ตั้งแต่ เม.ย. 2023 กลับมาทำตามนโยบายของรัฐบาลก่อนหน้า ซึ่งจะทำรายได้ให้รัฐราว 1.8 หมื่นล้านปอนด์ ต่อปี

ส.ส. ของพรรคคอนเซอร์เวทีฟหลายคนบอกเล่าถึงความไม่พอใจต่อเนื้อหาของการแถลงข่าวของนางทรัสส์

"นี่เป็นการแถลงข่าวที่แย่ที่สุดที่เคยเห็นมาในรอบทศวรรษครึ่ง" ส.ส. พรรครัฐบาลคนหนึ่งกล่าว

ที่มาของภาพ, Reuters

คำบรรยายภาพ,

นายกวาซี กวาร์เทง นับว่าเป็นเพื่อนสนิททางการเมืองกับ นางลิซ ทรัสส์ นายกรัฐมนตรี

บางคนคาดว่าเวลาของทรัสส์ใกล้หมดแล้ว และอาจจะได้เห็น เจเรมี ฮันต์ ที่เพิ่งรับตำแหน่ง รมว. คลัง มาเป็นนายกฯ แทน

ข่าวลือเรื่องความพยายามขับนางทรัสส์ออกจากตำแหน่งทำให้ คริสโตเฟอร์ ชอป ส.ส. คอนเซอร์เวทีฟ ที่ให้การสนับสนุนนางทรัสส์ กล่าวกับบีบีซีว่า ส.ส.ของพรรคจำนวนหนึ่งกำลังทำตัวเป็น "ฝูงไฮยีนา"

"เป็นไปไม่ได้เลยที่เราจะบังคับนายกฯ คนล่าสุดให้ออกจากตำแหน่ง เราต้องตั้งสติกัน และพยายามให้ความช่วยเหลือท่านนายกฯ... มันจะเป็นการฆ่าตัวตายของพรรคคอนเซอร์เวทีฟ หากเราไปบังคับนายกฯ คนล่าสุด คนที่พยายามทำทุกสิ่งที่ดีที่สุดภายใต้สถานการณ์ที่ยากลำบากนี้ "

รมว. คลัง อายุสั้น

นายกวาร์เทง อยู่ในตำแหน่งเพียง 38 วัน นับเป็น รมว. คลังที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 2 รองจาก เอียน แม็กลอยด์ ที่หัวใจวาย เสียชีวิตหลังรับตำแหน่งเพียง 30 วัน เมื่อปี 1970

นับแต่ปี 2019 ที่พรรคคอนเซอร์เวทีฟขึ้นบริหารประเทศ สหราชอาณาจักรมี รมว. คลังมาแล้ว 4 คน ในจำนวนนี้ มีนายนาดีม ซาฮาวี ที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 3 ด้วยเวลาเพียง 63 วัน และ นายซาจิด จาวิด ที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดเป็นอันดับ 4 ด้วยเวลา 204 วัน

ที่มาของภาพ, BBC

คำบรรยายภาพ,

กวาซี กวาร์เทง (ขวา) ให้สัมภาษณ์กับ คริส เมสัน (ซ้าย) บรรณาธิการข่าวการเมืองของบีบีซี เมื่อ 23 ก.ย. 2022 หลังแถลงแผนการลดภาษีครั้งใหญ่ที่สุดในรอบ 50 ปีของประเทศ

แผนกระตุ้นเศรษฐกิจที่ถูกวิจารณ์

นายกวาร์เทงตั้งใจที่จะให้การลดภาษีมูลค่าหลายหมื่นล้านปอนด์นี้มาช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในภาวะที่เงินเฟ้ออยู่ที่เลข 2 หลัก ผู้คนชักหน้าไม่ถึงหลัง แต่พรรคฝ่ายค้านบอกว่า แผนนี้มีมาช่วยคนรวยมากกว่าคนจน จะทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้น ส่วนนักลงทุนในตลาดการเงินก็ไม่เชื่อมั่นในแผนนี้ ลดภาษีหลายชนิด แล้วจะเอาเงินจากไหนมาชดเชย กลัวว่ารัฐจะมีหนี้เพิ่มมากมายจากการกู้ในภาวะดอกเบี้ยขาขึ้น ค่าเงินปอนด์ก็ตกไปกว่า 3% เมื่อเทียบกับดอลลาร์เมื่อ 23 ก.ย. วันที่เขาเผยแผนนี้ต่อสภาฯ ทำสถิติต่ำสุดในรอบ 37 ปีทีเดียว

ในการแถลงคราวนั้น รมว. คลัง ที่อพยพมาจากกานาตั้งแต่เด็ก ผู้มีความมั่นใจเต็มเปี่ยม และมีประวัติการศึกษาดีเยี่ยม ทั้ง มัธยมที่โรงเรียนอีตัน ปริญญาตรีที่ มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ปริญญาโทที่ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และ ปริญญาเอกเอก ด้านประวัติศาสตร์เศรษฐกิจที่เคมบริดจ์ ก็เชื่อมั่นว่า แผนลดภาษีครั้งนี้จะทำให้เศรษฐกิจของอังกฤษ แข่งขันกับชาติยุโรปอื่น ๆ ได้อย่างแน่นอน

ทว่า เสียงวิจารณ์ต่อแผนนี้จากทั้งฝ่ายค้าน สมาชิกพรรคคอนเซอร์เวทีฟ ตลาดการเงิน ดังขึ้นเรื่อย ๆ ต้องการให้ทบทวนแผนนี้ แต่นางทรัสส์ ก็แถลงปกป้องแผน และยืนข้างนายกวาเทงมาตลอด ส.ส. ของพรรคคอนเซอร์เวทีฟคนหนึ่งบอกกับบีบีซีว่า สถานการณ์ขณะนี้เหมือน "เข้าตาจน และพวกเราตกอยู่ในหายนะ"

Liz Truss VS Lettuce

เมื่อ 14 ต.ค. เดลี่สตาร์ (Daily Star) หนังสือพิมพ์แนวสีสันโพสต์วิดีโอไลฟ์สตรีม ให้เห็นหัวผักกาดแก้ว (lettuce)ใส่วิกวางไว้คู่กับรูปของลิซ ทรัสส์ (Liz Truss) พร้อมถามผู้ชมว่าระหว่างผักสด กับนายกรัฐมนตรีนั้น ใครจะอยู่นานกว่านั้น

หลังทรัสส์ประกาศลาออก เดลี่สตาร์ไลฟ์สตรีมประกาศชัยชนะของผักกาดเหนืออดีตนายกฯ ท่ามกลางผู้ชมหลายหมื่นคน

ฉากในไลฟ์สตรีมนั้นมีผักกาดที่แวดล้อมไปด้วยผักผลไม้อื่น ๆ ที่ถูกติดตาเทียมแบบกูลี่อาย (googly eyes) รวมทั้งขวดเหล้าจินและขวดแชมเปญที่ถูกทิ้ง พร้อมเพลงยุคดิสโก้และแสงไฟช่วยเติมเต็ม และกรอบที่มีรูปถ่ายของอดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษถูกคว่ำลงบนโต๊ะ