ส่องกล้องดูแหล่งสะสมเชื้อโรคมากที่สุดในห้องครัว

Gleaming kitchen

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ,

ที่ตรงไหนกันแน่ที่สะสมเชื้อโรคไว้มากที่สุดในห้องครัว?

ห้องครัวถือเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญของบ้าน ที่ผู้อยู่อาศัยใช้เป็นสถานที่ในการปรุงและรับประทานอาหาร รวมถึงทำกิจกรรมต่าง ๆ ในแต่ละวัน แต่คุณแน่ใจได้อย่างไรว่าวิธีการทำความสะอาดที่คุณใช้อยู่นั้นทำให้ห้องครัวคุณปราศจากเชื้อโรค และที่ตรงไหนกันแน่ที่สะสมเชื้อโรคไว้มากที่สุดในห้องครัว

ทีมผู้เชี่ยวชาญจากรายการ Trust Me I'm a Doctor ของบีบีซีได้ทดลองเพื่อหาความจริงเรื่องนี้กับอาสาสมัคร 3 ครอบครัว

ทีมงานเริ่มต้นด้วยการให้อาสาสมัครทั้ง 3 ครอบครัวทำความสะอาดพื้นผิวใช้งานในห้องครัวให้สะอาดหมดจด โดยการใช้แผ่นเช็ดทำความสะอาดแบบฆ่าเชื้อแบคทีเรีย

หลังจากนั้นก็ขอให้พวกเขาใช้ห้องครัวตามปกติ แต่ให้หลีกเลี่ยงการใช้พื้นผิวใช้งานต่าง ๆ ซึ่งพวกเขาปฏิบัติตาม และมีการป้ายเก็บตัวอย่างเชื้อโรคเป็นระยะ ๆ เพื่อให้ได้ข้อมูลว่าพื้นผิวเหล่านี้ปลอดเชื้ออยู่นานเท่าใด

จากนั้นก็ส่งตัวอย่างที่เก็บได้ไปให้ ลินน์ โอเวอร์ นักสรีรวิทยาของจุลินทรีย์จากมหาวิทยาลัยนอร์ทัมเบรียในเมืองนิวคาสเซิลของอังกฤษ ทำการวิเคราะห์

ผลที่ได้พบว่า ตัวอย่างแรกเก็บในช่วง 1 ชั่วโมงหลังจากอาสาสมัครเช็ดทำความสะอาดพื้นผิวใช้งานในห้องครัว ซึ่งการวิเคราะห์ก็พบหลักฐานการเติบโตของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราแล้ว

ดังนั้นจึงอาจพูดได้ว่า เชื้อแบคทีเรียต่าง ๆ ได้เริ่มกลับเข้ายึดครองพื้นผิวทำงานที่ถูกเช็ดทำความสะอาดไปแล้วในแทบจะทันที

ลินน์ บอกว่า ตัวอย่างที่เก็บไว้ได้หลังเช็ดทำความสะอาดไปแล้ว 12 ชั่วโมงนั้น พบการเติบโตของเชื้อแบคทีเรียอย่างมาก รวมทั้งพบเชื้อราชนิดอื่น ๆ ด้วย

ดังนั้นหากคุณกำลังใช้แผ่นเช็ดทำความสะอาดแบบฆ่าเชื้อด้วยความหวังที่จะควบคุมและจำกัดเชื้อแบคทีเรียนั้น ก็อาจเป็นการเสียเงินไปโดยเปล่าประโยชน์ เพราะไม่ใช่เพียงพวกมันจะเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ที่จริงเชื้อแบคทีเรียส่วนใหญ่ที่อยู่ในบ้านนั้นมักเป็นเชื้อประเภทที่ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อมนุษย์ และบางชนิดยังมีความสำคัญในการช่วยให้เรามีสุขภาพดีอีกด้วย

ที่จับและที่ใส่ของ: แหล่งสะสมเชื้อโรค

ความกังวลเรื่องสุขอนามัยบนพื้นผิวการทำงานในห้องครัวอาจเป็นการมองปัญหาผิดจุด เพราะจริง ๆ แล้ว บริเวณนี้ไม่ใช่แหล่งสะสมเชื้อโรคมากที่สุดในห้องครัว

เอ็นเอสเอฟ อินเตอร์เนชันแนล ซึ่งเป็นองค์กรตรวจสอบสินค้าเพื่อสุขอนามัยซึ่งมีสำนักงานในสหรัฐฯ ได้ศึกษาเรื่องนี้ โดยให้อาสาสมัคร 22 ครอบครัวป้ายเก็บตัวอย่างเชื้อโรคจากเครื่องใช้ในบ้านที่ใช้งานเป็นประจำทุกวันจำนวน 30 ชนิด ตั้งแต่พื้นผิวในห้องครัวไปจนถึงโทรศัพท์มือถือ

ผลการวิเคราะห์ตัวอย่างพบว่า สิ่งของเครื่องใช้ที่สะสมเชื้อแบคทีเรียมากที่สุด ซึ่งรวมถึงเชื้ออีโคไล (E. Coli) คือ ผ้าเช็ดในครัว หรือฟองน้ำที่ใช้เช็ดพื้นผิวต่าง ๆ หรือใช้ทำความสะอาดกระทะ

ที่มาของภาพ, Getty Images

อันที่จริง ผลการศึกษาบ่งชี้ว่า ราว 75% ของฟองน้ำและผ้าเช็ดในครัวนั้นปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์ม (Coliform bacteria) นอกจากนี้ ยังพบเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ในที่อื่นอีก อาทิ:

  • 45% ของซิงค์ล้างจานในห้องครัว
  • 32% ของพื้นผิวบนเคาน์เตอร์ห้องครัว
  • 18% ของเขียง

นอกจากนี้ยังมีการป้ายเก็บตัวอย่างเชื้อโรคในห้องน้ำด้วย และพบเชื้อแบคทีเรียเติบโตใน:

  • 27% ของแก้วใส่แปรงสีฟัน
  • 9% ของที่จับในห้องน้ำ

เชื้อแบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์มที่พบส่วนใหญ่ในบ้านไม่เป็นอันตรายมาก ส่วนใหญ่มักปนเปื้อนมากับเนื้อสัตว์ดิบ ซึ่งมีเชื้อแบคทีเรียฟีคัลโคลิฟอร์ม ที่อาศัยอยู่ในลำไส้มนุษย์และสัตว์เลือดอุ่น และสาเหตุที่ผ้าเช็ดในครัวเป็นแหล่งสะสมเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ก็เพราะมีความอุ่นและความชื้นที่เหมาะสำหรับการแพร่พันธุ์ของเชื้อ

ดร.ชัค เกอร์บา อาจารย์ด้านจุลชีววิทยาของมหาวิทยาลัยแอริโซนาในสหรัฐฯ ซึ่งศึกษาการที่โรคภัยสามารถแพร่ผ่านทางสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ นั้น แสดงความเห็นด้วยว่า ฟองน้ำในครัวหรือผ้าเช็ดในครัวนั้นมักเป็นจุดที่สกปรกและมีเชื้อโรคมากที่สุดในบ้าน

ผลการศึกษาของ ดร.เกอร์บา พบหลักฐานบ่งชี้ว่า หากเปรียบเทียบความสกปรกของที่นั่งชักโครก ซึ่งมีเชื้อแบคทีเรียราว 50 หน่วยต่อพื้นที่ 1 ตารางนิ้ว ก็จะพบว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับฟองน้ำในครัว ซึ่งมีเชื้อแบคทีเรียราว 10 ล้านหน่วยต่อพื้นที่ 1 ตารางนิ้ว ขณะที่ผ้าเช็ดทำความสะอาดในครัวมีเชื้อแบคทีเรียราว 1 ล้านหน่วยต่อพื้นที่ 1 ตารางนิ้ว

พูดง่าย ๆ คือ ฟองน้ำในครัวอาจสกปรกกว่าที่นั่งชักโครกถึง 200,000 เท่า

ดังนั้นหากคุณรู้สึกกังวลเรื่องเชื้อโรคในห้องครัว สิ่งดีที่สุดที่คุณสามารถทำได้คือทำให้ฟองน้ำหรือผ้าเช็ดครัวแห้งที่สุด และนำไปแช่น้ำยาฟอกขาวสัปดาห์ละครั้ง

ที่มาของภาพ, Getty Images

คำบรรยายภาพ,

เพื่อสุขอนามัย ควรแยกเขียงที่ใช้หั่นเนื้อดิบ กับเขียงหั่นของประเภทอื่นออกจากกัน

นิตยาสาร Good Housekeeping แนะนำว่าสามารถนำฟองน้ำไปฆ่าเชื้อด้วยการอบฆ่าเชื้อในเตาไมโครเวฟ หรือเครื่องล้างจาน ส่วนเขียงนั้นควรแยกเขียงที่ใช้หั่นเนื้อดิบ กับเขียงหั่นของประเภทอื่นออกจากกัน

การทำความสะอาดเขียงนั้น สามารถทำโดยใช้ฟองน้ำสะอาดกับน้ำยาล้างจานผสมน้ำ แต่หากต้องการความสะอาดเป็นพิเศษสามาถใช้น้ำส้มสายชูฆ่าเชื้อได้