เอฟวัน: พระองค์พีระ ราชนิกูลผู้ชูธงไทยในสนามโลกก่อน อเล็กซานเดอร์ อัลบอน

  • 30 พฤศจิกายน 2018
Prince Bira after winning a non-championship race Image copyright Hulton Deutsch
คำบรรยายภาพ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช (กลาง) เจ้าชายนักแข่งแห่งสยามที่ทรงลงแข่งรถจนมีชื่อเสียงโด่งดังระดับนานาชาติช่วงทศวรรษที่ 1950

อเล็กซานเดอร์ อัลบอน นักแข่งรถลูกครึ่งไทย-อังกฤษ ได้นำความภาคภูมิใจมาสู่ประเทศไทยหลังจากเซ็นสัญญาเป็นนักขับให้ทีมรถแข่งฟอร์มูล่าวัน (เอฟวัน) หรือรถสูตรหนึ่ง "โตโร รอสโซ"แม้อเล็กซานเดอร์จะเกิดในกรุงลอนดอน แต่เขาก็มีสัญชาติไทยตามคุณแม่ชาวไทยของเขา

ความสำเร็จครั้งล่าสุดทำให้นักขับหนุ่มวัย 22 ปีคนนี้ ถูกจับตามมองจากทั้งสื่อมวลชนในประเทศไทยและอังกฤษในฐานะชาวไทยคนที่ 2 ที่เป็นนักแข่งรถเอฟวันมืออาชีพผู้เดินตามรอย พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพีรพงศ์ภาณุเดช หรือ พระองค์พีระ เจ้าชายนักแข่งแห่งสยามที่ทรงลงแข่งรถจนมีชื่อเสียงโด่งดังระดับนานาชาติช่วงทศวรรษที่ 1950 โดยใช้ชื่อในการแข่งขันว่า "B.Bira" หรือ "พ.พีระ"

นี่คือ 6 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับชีวิตที่น่าทึ่งของเจ้าชายจากแดนสยาม:

พระบิดาคือผู้ให้กำเนิดกิจการไปรษณีย์ไทย

Image copyright FOX IMAGES
คำบรรยายภาพ ขณะประทับอยู่ในอังกฤษ พระองค์พีระ ทรงพบรักและเสกสมรสกับ ซิริล เฮย์คอค เพื่อนนักเรียนศิลปะ เมื่อเดือน ม.ค. 1938

พระองค์พีระ ประสูติเมื่อวันที่ 15 ก.ค. 1914 (พ.ศ. 2457) เป็นพระโอรสในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 อีกทั้งทรงเป็นพระอนุชา (น้องชาย) ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

ชาวบ้านมักรู้จักพระบิดาของพระองค์พีระ ในพระนามว่า "สมเด็จวังบูรพา" ทรงเป็นผู้ให้กำเนิดกิจการไปรษณีย์ไทย และทรงเป็นต้นราชสกุลภาณุพันธุ์

ทรงเป็นผู้ให้กำเนิดสีรถแข่ง

Image copyright Klemantaski Collection
คำบรรยายภาพ "สีฟ้าพีระ" (Bira blue) คือสีประจำพระองค์ในการแข่งรถ

พระองค์พีระทรงเป็นนักแข่งรถฝีมือดี มีชื่อเสียงอยู่ก่อนหน้าที่การแข่งขันชิงแชมป์โลกเอฟวันจะถือกำเนิดขึ้นในปี 1950

เดิมทีพระองค์พีระ ทรงศึกษาที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ในอังกฤษ แต่ภายหลังได้เลิกเรียนกลางคัน แล้วเปลี่ยนไปศึกษาด้านประติมากรรม กับ ชาร์ล วีเลอร์ ประติมากรชื่อดังของอังกฤษ

แต่เส้นทางการเป็นนักแข่งรถอาชีพของพระองค์พีระได้เริ่มต้นขึ้นขณะที่พระองค์มีพระชันษา 21 ปี ตอนนั้นพระองค์พีระทรงได้รับการชักชวนจากพระญาติ คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ซึ่งทรงเป็นทูลกระหม่อมตาของศิลปินชื่อดัง ฮิวโก้ จุลจักร จักรพงษ์ ให้นำรถแข่งไรลีย์ อิมพ์ ลงแข่งที่สนามบรู๊คแลนด์ส ในนามทีมหนูขาวสยาม (White Mouse Siam) เมื่อปี 1935

แม้ใช้ชื่อทีมว่าหนูขาวสยาม แต่รถแข่งของพระองค์พีระกลับทาสีฟ้าคาดเหลือง โดยเป็นสีที่พระองค์ทรงได้รับแรงบันดาลใจจากชุดของสตรีชาวสแกนดิเนเวีย คนหนึ่งชื่อบาร์บารา กรุต ที่พระองค์เพิ่งได้รู้จัก ซึ่งต่อมาสีฟ้านี้ถูกเรียกว่า "สีฟ้าพีระ" (Bira blue)

ในยุคนั้นเป็นช่วงที่รถแข่งมักทาสีที่เป็นตัวแทนของประเทศชาติ เช่น สีน้ำเงินเป็นตัวแทนประเทศฝรั่งเศส สีขาวคือตัวแทนเยอรมนี สีแดงเป็นตัวแทนอิตาลี การเลือกสีฟ้าของพระองค์พีระในครั้งนั้นจึงเป็นการกำหนดสีในการแข่งขันของสยามประเทศไปโดยปริยาย

ในการแข่งขันที่สนามบรู๊คแลนด์สครั้งนั้น พระองค์พีระได้ทรงสมัครเข้าเป็นสมาชิกสโมสรนักแข่งอังกฤษ British Racing Drivers Club (BRDC) อีกด้วย

จากนั้นพระองค์พีระทรงเริ่มแข่งรถอย่างจริงจังในระดับนานาชาติจนมีชื่อเสียงโด่งดัง โดยเฉพาะในยุโรป ทรงคว้าชัยชนะครั้งแรกในการแข่งขันชิงถ้วยพระราชทาน จากเจ้าชายแรนีเยที่ 3 แห่งโมนาโก (Coupe de Prince Rainier) เมื่อวันที่ 11 เม.ย. 1936

ระหว่างปี 1936-1938 ทรงชนะเลิศการแข่งรถกรังด์ปรีซ์ในยุโรปอีกหลายครั้ง จนได้รับพระราชทานรางวัลเหรียญดาราทอง BRDC Road Racing Gold Star จากกษัตริย์อังกฤษ 3 ปีซ้อน และทรงได้รับการบรรจุชื่อในหอเกียรติยศของสมาคมนักแข่งรถอังกฤษด้วย รางวัลดังกล่าวทำให้สื่อมวลชนไทย ในสมัยนั้นถวายสมญานามแด่พระองค์ว่า "เจ้าดาราทอง"

ทรงเป็นครูสอนนักบินกองทัพอังกฤษ

Image copyright IWM/Getty Images
คำบรรยายภาพ ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง พระองค์พีระ ทรงสมัครเข้าร่วมกับกองทัพอังกฤษ ปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งครูฝึกเครื่องร่อนให้แก่ทหารอังกฤษ

นอกจากความรักในกีฬาแข่งรถแล้ว พระองค์พีระยังทรงโปรดการบิน แต่เมื่อการแข่งรถต้องระงับไปในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง พระองค์พีระจึงทรงใช้ความรู้ความสามารถด้านการบินสมัครเข้าร่วมกับกองทัพอังกฤษ โดยมียศเรืออากาศโท ปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งครูฝึกเครื่องร่อนให้แก่ทหารอังกฤษ ที่ฐานทัพอากาศในมณฑลคอร์นวอลล์

พระองค์พีระไม่เคยละทิ้งความสนใจด้านการบิน โดยในปี 1952 ทรงขับเครื่องบินเล็กข้ามทวีปจากกรุงลอนดอนถึงกรุงเทพฯ ได้สำเร็จ

นักแข่งรถฟอร์มูล่าวันคนแรกของไทย

Image copyright GP Library
คำบรรยายภาพ พระองค์พีระคือนักแข่งไทยคนแรกที่ลงแข่งขันรถฟอร์มูล่าวัน

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง พระองค์พีระ พระชันษา 34 ปี ได้กลับลงสู่สนามแข่งรถอีกครั้งในปี 1948 จากนั้นในปี 1950 การแข่งขันรถฟอร์มูล่าวันได้ถือกำเนิดขึ้นเป็นครั้งแรกภายใต้ชื่อรายการ บริติช กรังด์ปรีซ์ (British Grand Prix) และพระองค์พีระทรงร่วมการแข่งขันระหว่างปี 1950-1954 ถือเป็นนักแข่งชาวไทยคนแรก

ผลการแข่งขันครั้งที่ดีที่สุดของพระองค์พีระ คือ ได้ที่ 4 ในการแข่งขันเฟรนช์กรังด์ปรีซ์ ปี 1954 ทรงขับรถ Maserati 250F โดยในรอบสุดท้ายทรงเกือบจะได้เข้าเส้นชัยในอันดับที่ 3 แล้ว แต่เกิดน้ำมันหมดก่อนจะเข้าเส้นชัยเพียงเล็กน้อย ซึ่งการแข่งขันในครั้งนั้น พระองค์ทรงเข้าร่วมแข่งขันกับนักแข่งผู้เป็นตำนานระดับโลก อย่าง ฮวน มานูเอล ฟานจิโอ และจูเซปเป ฟารีนา

พระองค์พีระทรงเลิกแข่งรถสูตรหนึ่งในปลายปี ค.ศ. 1954 เนื่องจากมีปัญหาเรื่องสายพระเนตรสั้น ต้องทรงฉลองพระเนตรแบบพิเศษ และทรงมีปัญหาในการขับเวลาฝนตก

ทรงเข้าแข่งกีฬาโอลิมปิก 4 ครั้ง

Image copyright Australian News and Information Bureau
คำบรรยายภาพ พระองค์พีระทรงเป็น 1 ใน 38 นักกีฬาทีมชาติไทนที่ลงแข่งขันกีฬาเรือใบในมหกรรมโอลิมปิกปี 1956 ที่นครเมลเบิร์นของออสเตรเลีย

นอกจากพระปรีชาสามารถด้านการแข่งรถฟอร์มูล่าวันแล้ว พระองค์พีระยังทรงเป็นนักกีฬาเรือใบฝีมือดีด้วย โดยหลังจากเลิกอาชีพนักแข่งรถ พระองค์ทรงลงแข่งขันกีฬาเรือใบในมหกรรมโอลิมปิกปี 1956 ที่นครเมลเบิร์นของออสเตรเลีย, ปี 1960 ที่กรุงโรมของอิตาลี, ปี 1964 ที่กรุงโตเกียวของญี่ปุ่น และปี 1972 ที่นครมิวนิกของเยอรมนี

การสิ้นพระชนม์ที่เป็นปริศนา

Image copyright Getty Images

วันที่ 23 ธ.ค. 1985 สองวันก่อนวันคริสต์มาส ซึ่งเป็นช่วงที่ผู้คนในกรุงลอนดอนกำลังวุ่นวายจับจ่ายซื้อของสำหรับเทศกาลสำคัญที่สุดของปี ชายชราคนหนึ่งล้มลงและสิ้นลมที่สถานีรถไฟใต้ดินบารอนส์คอร์ต

ชายผู้มีลักษณะเหมือนชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ผู้นี้เสียชีวิตจากภาวะหัวใจวาย ที่ตัวเขาไม่มีเอกสารบอกข้อมูลประจำตัว ทำให้ตำรวจนครลอนดอนไม่สามารถระบุได้ว่าเขาคือใคร

อย่างไรก็ตาม ตำรวจพบกระดาษที่เขียนด้วยลายมือเป็นภาษาต่างประเทศที่พวกเขาอ่านไม่ออกอยู่ในกระเป๋าเสื้อผ้าชายนิรนามคนนี้ และการค้นหาว่าภาษาดังกล่าวคือภาษาอะไรไม่ใช่เรื่องง่าย

ตำรวจได้ส่งกระดาษแผ่นดังกล่าวไปให้ผู้เชี่ยวชาญทางภาษาที่มหาวิทยาลัยลอนดอนตรวจสอบ และปรากฏว่าเป็นภาษาไทยที่ระบุที่อยู่ของพระองค์พีระ ขั้นตอนนี้กินเวลาถึง 7 วันก่อนที่ตำรวจจะติดต่อไปยังสถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุงลอนดอน

ข่าวพระองค์พีระ พระชันษา 71 ปีสิ้นพระชนม์ในกรุงลอนดอน เป็นข่าวใหญ่ที่บีบีซีรายงานไปทั่วประเทศ ทั้งปรากฏเป็นข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์ไทยทุกฉบับ รวมทั้งหนังสือพิมพ์อังกฤษและประเทศอื่น ๆ ที่พระองค์ทรงสร้างชื่อเสียงไว้

สถานเอกอัครราชทูตไทยได้จัดพิธีพระราชทานเพลิงพระศพถวายอย่างสมพระเกียรติในกรุงลอนดอน โดยมีเชื้อพระวงศ์ที่ประทับในอังกฤษ รวมทั้งบุคคลชื่อดังในแวดวงแข่งรถไปร่วมงานจำนวนมาก

ม.ร.ว. มาลินี จักรพันธุ์ ผู้รวบรวมประวัติของพระองค์พีระ ได้เขียนในตอนท้ายว่า "ดวงพระวิญญาณลอยละล่องขึ้นสู่สรวงสวรรค์ พระองค์สิ้นพระชนม์อย่างโดดเดี่ยว เพียงแค่จดหมายภาษาไทยหนึ่งฉบับที่ทรงทิ้งไว้เพื่อส่งท้ายให้ได้ทราบว่าพระองค์คือใคร เทพส่งพระองค์ท่านลงมาจุติอย่างงามสง่า พระนามขจรขจายก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ไปทั่วโลก และเทพได้นำพระองค์ท่าน "เจ้าดาราทอง" เสด็จกลับขึ้นไปอย่างเดียวดาย เหมือนสวรรค์แกล้งให้โลกลืม"

Image copyright Hoch Zwei
คำบรรยายภาพ อเล็กซานเดอร์ อัลบอน คือนักแข่งรถฟอร์มูล่าวันอาชีพคนที่ 2 ของไทย

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม