เปิดประมูลจดหมายของไอน์สไตน์ ชำแหละเรื่องพระเจ้า-ศาสนา

  • 5 ธันวาคม 2018
เนื้อหาในจดหมายที่ถูกนำออกประมูลชี้ชัดว่า ไอน์สไตน์ไม่เชื่อในเรื่องพระเจ้าผู้สร้างโลกและจักรวาล Image copyright Getty Images
คำบรรยายภาพ เนื้อหาในจดหมายที่ถูกนำออกประมูลชี้ชัดว่า ไอน์สไตน์ไม่เชื่อในเรื่องพระเจ้าผู้สร้างโลกและจักรวาล

บริษัทประมูลคริสตีส์นำจดหมายที่อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ นักฟิสิกส์อัจฉริยะเขียนถึงแอริก กูตคินด์ นักปรัชญาชาวเยอรมันเชื้อสายยิวเมื่อปี 1954 ออกประมูลในนครนิวยอร์กของสหรัฐฯแล้ว โดยคาดว่าจดหมายเรื่องพระเจ้า (God letter) ของไอน์สไตน์ที่วิพากษ์วิจารณ์ประเด็นศาสนาและความเชื่อนี้ อาจจะทำเงินได้สูงสุดถึง 1.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือเกือบ 50 ล้านบาท

จดหมายความยาวหนึ่งหน้าครึ่งดังกล่าว เขียนด้วยลายมือของไอน์สไตน์เป็นภาษาเยอรมัน แสดงความเห็นของเขาในเรื่องพระเจ้า คัมภีร์ไบเบิล และศาสนายูดาห์โดยเฉพาะ

ไอน์สไตน์กล่าวถึงความเชื่อเรื่องพระเจ้าในข้อความตอนหนึ่งว่า "สำหรับผมแล้ว คำว่าพระเจ้าไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่าการแสดงออกและผลพวงจากความอ่อนแอของมนุษย์ ส่วนคัมภีร์ไบเบิลนั้นเป็นหนังสือรวมเรื่องราวอันน่ายกย่อง แต่ก็เป็นเพียงตำนานปรัมปราซึ่งออกจะเหมือนนิทานหลอกเด็กอยู่มาก"

ข้อความนี้เป็นหลักฐานที่นักประวัติศาสตร์หลายคนชี้ว่าไอน์สไตน์ไม่เชื่อในพระเจ้า แต่ในขณะที่เขายังมีชีวิตอยู่ ไอน์สไตน์ได้เคยกล่าวปฏิเสธหลายครั้งว่า เขาไม่ใช่พวกที่ไม่เชื่อในพระเจ้า (Atheist ) และมักแสดงออกว่าไม่ชอบให้ผู้คนกล่าวถึงตัวเขาเช่นนั้น ครั้งหนึ่งเขาเคยกล่าวตำหนิคนที่ไม่เชื่อในพระเจ้าอย่างสุดโต่งว่า ไร้ความอดทนอดกลั้นต่อผู้เห็นต่าง เหมือนกับพวกที่คลั่งศาสนา

Image copyright Reuters
คำบรรยายภาพ จดหมายเรื่องพระเจ้า (God letter) ของไอน์สไตน์ ถูกมองว่าเป็นหลักฐานชัดเจนที่แสดงถึงความเชื่อทางศาสนาของเขา

อย่างไรก็ตาม มีข้อความในจดหมายดังกล่าวที่ชี้ว่า ความศรัทธาเชื่อถือในศาสนายูดาห์ซึ่งเป็นศาสนาตามชาติกำเนิดของไอน์สไตน์นั้นเสื่อมคลายลงอย่างมาก แม้เขาจะเคยเป็นคนเคร่งศาสนาในวัยเด็กก็ตาม

"สำหรับผมแล้ว ศาสนายิวก็เหมือนกับศาสนาอื่น ๆ ที่เป็นแค่การกลับชาติมาเกิดของความเชื่อแนวผีสางเทวดาและโชคลางอันเหลวไหลไร้สาระ ส่วนชนชาวยิวที่ผมยินดีเป็นส่วนหนึ่งอยู่ด้วย ทั้งมีความผูกพันใกล้ชิดกับความคิดจิตใจของพวกเขาอยู่มากนั้น ในสายตาของผมแล้วไม่ได้มีคุณสมบัติพิเศษหรือแตกต่างไปจากกลุ่มชนอื่น ๆ"

"เท่าที่ผมเคยพบเจอมา ชาวยิวไม่ได้ดีกว่ามนุษย์กลุ่มอื่น ๆ เว้นเสียแต่เรื่องที่พวกเขาได้รับการปกป้องจากมะเร็งชนิดร้ายแรงที่สุด ด้วยการปิดกั้นไม่ให้ขึ้นมามีอำนาจได้ นอกจากสิ่งนี้แล้ว ผมไม่เห็นว่าพวกเขาจะเป็นชนชาติที่ถูกเลือกด้วยเหตุผลไหนเลย"

Image copyright AFP/Getty Images
คำบรรยายภาพ ไอน์สไตน์เรียกคัมภีร์ไบเบิลว่าเป็น "หนังสือรวมตำนานปรัมปรา"

จดหมายนี้ไอน์สไตน์เขียนขึ้นเพื่อตอบโต้หนังสือของกูตคินด์ที่มีชื่อว่า "เลือกชีวิต: เสียงเรียกจากไบเบิลสู่การปฏิวัติ" (Choose Life: The Biblical Call to Revolt ) ซึ่งต่อมาจดหมายถูกเก็บรวมไว้กับบรรดาเอกสารส่วนตัวของกูตคินด์ ก่อนถูกนำออกประมูลครั้งแรกในกรุงลอนดอนเมื่อปี 2008 ซึ่งในตอนนั้นมีผู้ประมูลไปได้ด้วยราคา 170,000 ปอนด์ หรือราว 7 ล้านบาท

หนังสือชีวประวัติของไอน์สไตน์เล่มหนึ่งที่ตีพิมพ์เมื่อปี 1996 ระบุว่า เขาอุทิศตนให้กับความเชื่อทางศาสนาอย่างสุดจิตสุดใจในวัยเด็ก แต่เมื่อมีอายุได้ 13 ปี ไอน์สไตน์ได้เริ่มละทิ้งความศรัทธาแรงกล้าที่ปราศจากการตั้งคำถาม หลังรู้สึกว่าตนถูกหลอกให้เชื่อในเรื่องโกหก

หนังสือเล่มดังกล่าวยังระบุว่า ไอน์สไตน์หันมาเชื่อใน "พระเจ้าของสปิโนซา" ซึ่งเป็นแนวคิดของนักปรัชญาชาวดัชต์ในศตวรรษที่ 17 โดยมองว่าพระเจ้าเปิดเผยแสดงตนออกมาในรูปของโลกและธรรมชาติอันมีความประสานสอดคล้องและกลมกลืนกันตามกฎเกณฑ์ที่แน่นอน ไม่ใช่พระเจ้าที่สนใจแต่เรื่องชะตากรรมและการกระทำของมนุษย์

อ่านข่าวนี้เพิ่มเติม